Phóng to

Các chuyên gia nước ngoài tại hội thảo

Do nội dung khá phức tạp, nên cuộc hội thảo về dịch thuật và tái bản sách ngày 24-2-2005 tại TP.HCM đã trở thành một cuộc trình bày, hỏi đáp.

Các cơ sở pháp lý về vấn đề bảo vệ và thực thi quyền tác giả dù đã được ông Peter N. Fowler (Văn phòng nhãn hiệu và sáng chế Hoa Kỳ - USPTO), trình bày một cách giản lược nhưng cũng vẫn là một "món" khó xơi đối với người nghe. Trong khi đó, các thủ tục cấp giấy phép dịch thuật và tái bản sách tuy có phần dễ hiểu hơn song cũng có quá nhiều điều khoản. Những điều khoản rối rắm này phải cần đến hai diễn giả đến từ Nhà xuất bản ĐH Cambridge và Thomson Learning trình bày.

Ông Phạm Minh Thuận, GĐ Công ty Phát hành sách TP.HCM bộc bạch: "Có nhiều hợp đồng tác quyền với nước ngoài dày tới hơn 20 trang giấy với hàng chục điều khoản. Những trường hợp đó thật tình chúng tôi không dám đặt bút ký". Đây chỉ là một trong muôn vàn trở ngại trong cuộc làm ăn giữa các đơn vị VN với các nhà xuất bản nước ngoài. Thế nên, hội thảo đã trở thành một buổi hỏi đáp rất nhiều thắc mắc, mà theo ông Peter N. Fowler, có những câu hỏi ông đã gặp gần cả... nghìn lần và cũng có câu hỏi oái ăm ông chưa từng gặp bao giờ.

Thật sự hội thảo được xem như là một cuộc tiếp xúc thẳng thắn giữa hai phía. Trong đó, phía nước ngoài hướng dẫn những điều luật cụ thể cho phía VN để tránh những vụ rầy rà vì sai luật sau này. Còn các đơn vị trong nước cũng tranh thủ cơ hội bày tỏ những vướng mắc trong thời điểm bắt đầu hội nhập với thế giới trên lĩnh vực bản quyền.

Cục trưởng Cục bản quyền, TS. Vũ Mạnh Chu cho rằng: "Chúng ta đang rất cần những tài liệu về lĩnh vực kinh tế, cải tạo môi trường sống, khắc phục hậu quả chiến tranh... Trong khi đó khả năng thanh toán của các nhà xuất bản và bạn đọc nói chung lại có hạn nên phía các đối tác nước ngoài cần có chế độ thanh toán phù hợp. Bù lại chúng ta sẽ bảo đảm một môi trường giao dịch tốt nhất, những tranh chấp sẽ được giải quyết thỏa đáng, có hiệu quả".

Trong thời buổi hội nhập toàn cầu, mật độ những cuộc mua bán bản quyền trên nhiều lĩnh vực ngày càng tấp nập, càng đòi hỏi người tham gia cuộc chơi này dù nghèo giàu đều phải sòng phẳng, công bằng. "Tôi là người Mỹ nhưng không phải tôi thích tất cả các rạp đều chiếu phim của Hollywood. Chúng ta cần có những cuộc trao đổi về văn hóa nhưng người muốn quảng bá lại cần tìm ra người tiếp thu có trả tiền. Muốn giao lưu văn hóa thì phải bảo vệ quyền tác giả", ông Peter N. Fowler, khẳng định.

___________________

Những hỏi đáp tiêu biểu:

* Phải xử sự như thế nào đối với những tác phẩm kinh điển, dân gian?

- Đối với tác phẩm kinh điển thì tùy trường hợp cụ thể. Nhưng đối với những tác phẩm như của Shakespear chẳng hạn thì bạn muốn bán, kinh doanh, sử dụng thế nào cũng được vì nó đã thành của chung. Tác phẩm dân gian thì hiện chỉ có khoảng 10 nước ban hành quy định bảo hộ nhưng cũng chỉ mang tính hình thức. Bạn muốn làm gì với chúng cũng được, điều đó sẽ làm các quốc gia này khó chịu nhưng họ cũng chẳng có cơ sở nào để kiện bạn cả!

* Việc thay hình ảnh minh họa của nước mua bản quyền vào sách, có được phép?

- Có thể sẽ được chấp thuận. Chẳng hạn sách dành cho thiếu nhi có rất nhiều ảnh, việc thay ảnh của Việt Nam vào là hợp lý, nhưng phải xin phép. Đây là một giải pháp thông minh để đơn giản hóa vấn đề.

* Vấn đề tập hợp bản thảo in sách không trả tác quyền phải xử lý thế nào?

- Vấn đề này không còn là xử lý dân sự nữa mà đã là hình sự. Vì nó đã phạm rất nhiều tội: không có ủy quyền, không trả tiền... Ở Mỹ là đi tù ngay lập tức!