Cuộc mưu sinh của những người nông dân đào vàng nhiều khi phải đổi bằng mạng sống. Cùng nỗi đau như vậy, cũng ở xã Tam Lãnh, tại khu đào vàng Suối Tre, hồi giữa năm 2006 có ba anh em ruột và hai người khác chết dưới hầm sâu vì thiếu dưỡng khí.

Những hầm khai thác vàng trái phép ở Quảng Nam suốt hơn 20 năm nay đã lấy đi mạng sống của hàng trăm người. Trong trận lũ hồi tháng 11-1999, tại những bãi đào vàng ở các xã Phước Công, Phước Chánh (huyện Phước Sơn) có trên 40 người bị chôn lấp vĩnh viễn dưới lòng đất vì một mảng núi khổng lồ bị mưa lớn làm sạt lở. Bi thảm không kém, cơn mưa lũ giữa đêm 13-11-2003 đã làm núi lở vùi chết 19 người đào vàng ngay tại lán trại ở xã Phước Thành (huyện Phước Sơn). Đó là những vụ lớn, còn những vụ nhỏ thì khó thống kê hết.

Vì sao số người thiệt mạng do tai nạn ở các bãi đào vàng trái phép nhiều đến vậy? Thực tế cho thấy do quy trình khai thác và việc dựng lán trại trú ngụ của người làm vàng trái phép hoàn toàn tự phát theo kinh nghiệm, cảm tính, không theo những quy chuẩn kỹ thuật cần thiết.

Việc khai thác vàng trái phép, tràn lan ở Quảng Nam bao lâu nay xem ra vẫn còn là vấn nạn khó giải quyết với các ngành chức năng. Ở nhiều thời điểm, các cấp chính quyền đã có những giải pháp mạnh ngăn chặn nạn khai thác vàng trái phép để bảo vệ môi trường và bản thân người đào vàng nhưng cũng chỉ có tác dụng nhất thời, rồi đâu lại vào đấy!

Theo chúng tôi, để ngăn chặn hiệu quả nạn khai thác vàng trái phép, các cấp chính quyền địa phương, đặc biệt là huyện, xã phải vào cuộc với quyết tâm cao. Bởi thực tế cho thấy chỉ có chính quyền địa phương xã - thôn mới có thể kiểm tra, quản lý địa bàn sâu sát, thường xuyên và kịp thời được. Ngoài ra, người dân phải tự ý thức những hiểm nguy qua những thảm họa từ bãi vàng mà mình thấy được, cũng như từ câu nói ngàn đời của ông cha như một đúc kết vô cùng chuẩn xác: “Ăn của rừng rưng rưng nước mắt”! Xin đừng đổ lỗi vì cuộc sống quá khó khăn, đừng cho rằng chỉ có mỗi hầm đào vàng mới là lối mở áo cơm để rồi đổi lấy một kết cuộc đau lòng.