Đây là kết quả nghiên cứu của PGS – TS. Bùi Thị Nga, trường Đại học Cần Thơ, chủ nhiệm đề tài “Đánh giá dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nhóm lân hữu cơ, carbamate và cúc tổng hợp trên sông, rạch chính tỉnh Hậu Giang” trong 2 năm 2012 – 2013.

Có 64 hoạt chất thuộc 32 nhóm thuốc được nông dân sử dụng với nồng độ và số lần phun xịt cao hơn so với chỉ dẫn trên nhãn thuốc. Ngoài ra, nông dân xử lý chất thuốc không đúng cách đã làm cho dư lượng thuốc tồn đọng ra môi trường nước rất cao. Theo ghi nhận của nhóm nghiên cứu, có nơi lên đến 0,776 mirogram/lít (cao gấp 7 lần so với mức cho phép của Cộng đồng châu Âu về chất lượng nước uống). Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao cũng làm giảm về số lượng và chủng loại các loài động vật đáy (là thức ăn cho các sinh vật đáy như tôm, cá, cua,…); từ đó, làm giảm sự đa dạng sinh vật đáy, làm cạn kiệt, suy kiệt, hủy diệt nguồn lợi thủy sản nước ngọt ở địa phương. Cụ thể, tỷ lệ sinh sản, nguồn lợi cá đồng, thủy hải sản nước ngọt ngày dần mai một, cạn kiệt.

Trước thực trạng trên, chủ nhiệm đề tài khuyến cáo nông dân sau khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên đồng nên giữ nước trong ruộng từ 7 - 10 ngày mới xả ra kênh, sông và súc rửa chai, lọ thuốc 3 lần trước khi bỏ vào thùng rác, hạn chế vứt bỏ ra đồng ruộng. Các công ty thuốc bảo vệ thực vật cần nhân rộng mô hình thu gom, tái chế vỏ, bao bì…; để hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thải ra môi trường, chủ nhiệm đề tài cũng lưu ý, khuyến cáo người dân hạn chế sử dụng nước trên sông, rạch phục vụ ăn uống.

Điều đáng lo ngại hiện nay là việc xử lý vỏ bao bì chưa được cơ quan quản lý, chính quyền, nhà sản xuất và nông dân quan tâm; tình trạng vứt bỏ vỏ thuốc bảo vệ thực vật còn khá phổ biến, trong khi đó theo ghi nhận lượng thuốc còn sót lại trong các bao bì, chai lọ chiếm khoảng 2%.

Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Hậu Giang cho biết, phần lớn nông dân sau khi sử dụng đã vứt vỏ bao bì, thuốc bảo vệ thực vật ra môi trường. Đây là loại rác độc hại rất khó phân hủy, gây ô nhiễm nguồn nước, môi trường nghiêm trọng. Mặc dù tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức báo động nhưng việc xử lý rác thải thuốc bảo vệ thực vật hiện nay chưa có lối ra. Hơn nữa, nguy cơ ô nhiễm môi trường do việc tồn lưu hóa chất bảo vệ thực vật mới chỉ dừng lại ở mức xử lý nhất thời, chứ chưa có kế hoạch lâu dài, trong khi việc xử lý này phải đòi hỏi nhiều kinh phí, vượt ngoài mức cho phép ở địa phương.

Đáng lo ngại hơn, Hậu Giang là vùng sông nước, người dân có thói quen xây nhà, sinh sống trên sông, ven kênh rạch. Người dân thường dùng nước sông trong sinh hoạt hàng ngày. Hậu Giang có diện tích canh tác nông nghiệp hàng năm đến đến hơn 200.000 ha nên lượng rác thải thuốc bảo vệ thực vật phát sinh từ hoạt động nông nghiệp là rất lớn. Ước tính, mỗi năm trung bình có từ 5 - 7 tấn vỏ thuốc bảo vệ thực vật thải ra môi trường do người dân sau khi sử dụng vứt bỏ bừa bãi. Đây là loại chất thải rắn độc hại, gây tác động xấu đối với môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe cộng đồng.

Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường