Báo cáo cho thấy năm 2010 cả nước phát sinh trên 112.000 vụ việc khiếu nại, tố cáo (tăng 17% so với năm 2009), trong đó có hàng ngàn vụ nhiều người khiếu nại. Thống kê cho thấy có hơn 15% đơn khiếu nại đúng, gần 30% khiếu nại có đúng có sai, còn lại là khiếu nại sai; có hơn 13% đơn tố cáo đúng, gần 30% có đúng có sai, còn lại là tố cáo sai. Đất đai vẫn là lĩnh vực chiếm đại đa số lượng đơn thư.

“Không nhận thức đúng thực tế”

Theo ông Truyền, tỉ lệ công dân khiếu nại, tố cáo đúng và đúng một phần vẫn còn cao, điều này chứng tỏ công tác quản lý nhà nước và việc giải quyết quyền lợi công dân của các cấp chính quyền, nhất là cơ sở, vẫn còn nhiều thiếu sót, bất cập. Hầu hết các vụ khiếu nại bức xúc, đông người khi Thanh tra Chính phủ kiểm tra, xem xét đều phát hiện có sai sót trong quá trình giải quyết của các địa phương.

Chỉ ra các nguyên nhân của tồn tại, bên cạnh nguyên nhân do cơ chế, chính sách còn bất cập với thực tiễn, bản báo cáo lần này của Chính phủ đã thẳng thắn nhìn vào thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức: thiếu nghiên cứu giải pháp phù hợp với thực tế để giải quyết thấu tình đạt lý nên chưa tạo được đồng tình cao trong nhân dân.

Ở các địa phương, nhiều dự án đầu tư được triển khai nhưng việc công khai quy hoạch, chính sách đền bù, hỗ trợ, tái định cư chưa thực hiện đúng quy định, áp dụng pháp luật cứng nhắc, chưa chú trọng đến mục tiêu an dân, yên dân. “Có những nơi vì bảo thủ, không chịu nhận thức đúng thực tế, không có trách nhiệm và lắng nghe dân nên quyết định giải quyết không được dân đồng tình” - ông Truyền nhấn mạnh.

“Đừng đứng ở trên trời...”

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - ngân sách Phùng Quốc Hiển đặt ra hàng loạt câu hỏi: “Tôi rất băn khoăn là tại sao chúng ta có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng khiếu nại, tố cáo lại tăng. Vậy giữa tăng trưởng kinh tế và xã hội có vấn đề gì đây? Bộ máy của chúng ta tăng, chi cho quản lý nhà nước tăng, nhất là ở cấp cơ sở. Tại sao việc này lại không đi đôi với kết quả công việc? Tôi nghĩ trình độ quản lý bất cập, đội ngũ cán bộ công chức chưa đáp ứng được yêu cầu. Quản lý yếu kém, bất cập nên nó cứ tích tụ lại, dồn nén lên” - ông Hiển nhấn mạnh.

Ở khía cạnh khác, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước cho rằng: “Tỉ lệ khiếu nại, tố cáo đúng cho thấy người dân ngày càng có trách nhiệm, ý thức được quyền lợi của mình và của đất nước. Nhưng mặt khác cũng phản ánh tình trạng chuyên quyền, độc đoán của một bộ phận cán bộ công chức trong việc giải quyết những kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của dân”. Theo ông Phước, rất cần thiết phải hoàn thiện pháp luật, những luật, pháp lệnh, quy định nào không phù hợp thì phải sửa đổi, bổ sung ngay. Đồng thời đổi mới mạnh mẽ công tác tiếp dân, tiếp cử tri, xem xét việc tiếp dân, tiếp cử tri lâu nay đã thực chất, đã hiệu quả chưa. “Chúng ta đừng đứng trên trời để giải quyết” - ông Phước nói.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - an ninh Lê Quang Bình, hiện nay “có nhiều vụ người đi khiếu nại, tố cáo không chỉ vào cơ quan nhà nước mà khiếu nại, tố cáo bằng cách đi trên đường, không phải bằng đơn mà viết lên áo...”. Ông Bình đề nghị phải nhìn thẳng vào sự thật để giải quyết: “70% khiếu nại về đất đai thì chính sách đất đai có vấn đề. 94% tố cáo là tố cáo cán bộ hành chính thì phải tập trung chỉnh đốn đội ngũ cán bộ hành chính”.

________________

Hoạt động thanh tra cần độc lập hơn

Chiều cùng ngày, xem xét nội dung dự thảo báo cáo giải trình, tiếp thu chỉnh lý dự án Luật thanh tra (sửa đổi) chuẩn bị trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng: “Việc sửa đổi Luật thanh tra lần này cần phải theo hướng nâng cao địa vị pháp lý, vai trò, tính độc lập và tự chịu trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ nói riêng và các cơ quan thanh tra nói chung về các hoạt động, quyết định của mình”.

Tuy nhiên theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong giai đoạn trước mắt khi chưa thể thực hiện được theo phương án tổ chức cơ quan thanh tra độc lập với cơ quan quản lý nhà nước thì cần phải đổi mới từng bước tổ chức và hoạt động thanh tra theo hướng gắn với hoạt động quản lý nhà nước, nhưng có tính độc lập tương đối.