Phóng to

SV theo học chuyên ngành âm nhạc

Gulnar Adambai từng là giảng viên tại Trường ĐH Quốc gia Buketov Karaganda vài năm trước kể rằng hiện trạng hối lộ ở bậc đại học giờ đây đã vượt xa cái mà người ta từng coi là ở “mức độ quà cáp” trước kia.

Vài năm trước, Adambai đã chứng kiến chuyện SV sao chụp một bài báo nói về nạn hối lộ và dán lên tường trong trường đại học. Tác giả bài báo buộc tội gần như chính thức toàn bộ đội ngũ giảng viên và văn phòng, từ giáo sư, giảng viên hỗ trợ cho tới cán bộ hành chính. Tuy nhiên Adambai cho rằng bài báo vẫn chưa phản ánh đúng mức độ vấn đề.

“Tôi đã làm việc tại ĐH Quốc gia Karaganda 5 năm và tôi đã gặp hành vi hối lộ liên tục. Hối lộ diễn ra dưới các hình thức và phương pháp khác nhau và trải rộng ở mọi cấp độ giáo dục - Abamdai kể - Tôi đã gặp nhiều giảng viên cùng trường, họ đề nghị tôi để cho học sinh của họ vượt qua các kỳ thi. Những giảng viên này giải thích với tôi rằng những SV đó là người thân của họ. Vài lần đầu tôi cũng tin họ, nhưng sau đó tôi nhận ra rằng các đồng nghiệp đó đang lừa gạt tôi và những giảng viên liêm khiết như tôi. Với nhiều giảng viên, môi giới hối lộ trở thành một công việc phụ để bổ sung thu nhập từ lương rất ít ỏi”.

Khi các giảng viên nhận hối lộ cấu kết với nhau, họ nhanh chóng hình thành một dây chuyền “chạy điểm”. Nếu một người chấp thuận “nâng đỡ” cho một SV của “đối tác” thi trót lọt môn mình dạy thì sẽ được “gửi bù” SV của mình cho “đối tác”. Nó trở thành một hệ thống hối lộ được tiếp sức bởi sự đồng lõa.

Không chỉ nhận hối lộ, một số giảng viên kém phẩm chất còn thực hiện nhiều hình thức nặn bóp sinh viên. Trong các kì thi, một số giảng viên tham gia hỏi thi vấn đáp đặt những câu hỏi rất khó, thậm chí vô lý khiến cho SV dù ôn luyện kĩ cũng không thể “vượt vũ môn” nếu không “thỏa thuận” trước với giảng viên đó.

Hơn nữa, bởi thiếu giáo viên và lương thấp, nhiều giảng viên dạy các môn nằm ngoài chuyên môn của mình. Chẳng hạn như Abamdai phải dạy hơn 10 môn. Thực tế đó dẫn tới sự suy giảm chất lượng giảng dạy. Một giảng viên không đủ năng lực dạy một môn học nào đó nhưng lại được phép hỏi thi trong phạm vi toàn bộ kiến thức mà môn học yêu cầu khiến cho việc một SV có thể đàng hoàng thi đỗ là “bất khả thi”.

Bộ máy quản lý trường ĐH cũng đồng lõa vào hoạt động tham nhũng. Nhiều trường phòng, chủ nhiệm khoa và thậm chí đại diện lãnh đạo nhà trường đã đề nghị Adambai sửa điểm của SV, những người đã đút lót họ.

Cũng có dấu hiệu của sự liên quan của cấp giáo dục cao hơn vào nạn hối lộ. Adambai kể rằng có lần đã nghe cuộc đối thoại của giảng viên với lãnh đạo trường, vị lãnh đạo này truyền đạt chỉ thị cấp Bộ là trường buộc phải nhận lại những SV đã bị đuổi vì kết quả học tập kém. Một nghi vấn lớn được đặt ra là những SV này đã “chạy” ở cấp cao hơn. Thậm chí nhiều cha mẹ cũng tiếp tay cho con cái khi sẵn sàng bỏ tiền cho con chạy chọt.

Theo Adambai thì mọi người biết về nạn hối lộ trong hệ thống giáo dục Kazakhstan. Các cuộc đàm luận về hối lộ nổ ra cởi mở và thường xuyên nhưng tình trạng không thay đổi. SV nhận thức rằng nếu không thể vượt qua môn thi, mua điểm không chỉ là có thể mà được chấp nhận. Kết quả là chất lượng bằng cấp bị nghi ngờ.

Chỉ vài năm trước, Trường ĐH Quốc gia Karaganda là ngôi nhà mơ ước của nhiều giảng viên chân chính. Nhưng nay ngôi nhà đã xiêu vẹo, nhiều giảng viên có năng lực đã chuyển đi để lại những giảng viên không biết cách truyền thụ kiến thức tới sinh viên nhưng lại biết làm thế nào để bán điểm thi.

Một câu hỏi đặt ra với các nhà giáo dục chân chính là có thể chống lại tình trạng hối lộ mức độ như hiện nay hay không. Hồi giữa tháng tư vừa qua, một bức thư giấu tên của một SV được in trên tờ báo hàng ngày Argumenty i Fakty mô tả chi tiết sự trải qua của SV đó với hành vi hối lộ. Tác giả kết luận rằng mình mong muốn được học kiến thức thật nhưng không thể làm vậy bởi mức độ hối lộ quá nặng nề.

Theo các nhà giáo dục thì SV biết quyền của họ và không nên sợ hãi, SV nên sử dụng những phương tiện truyền thông như trên vì nó gây tiếng vang xã hội lớn. Không trường đại học nào muốn xảy ra tai tiếng và vì thế bộ máy lãnh đạo không thể “mũ ni che tai” mãi được.

Về lâu dài để giải quyết tận gốc vấn đề, nhà nước cần tăng lương và giảm trách nhiệm cho họ. Giáo dục ĐH tại Kazakhstan vẫn còn lưu giữ những nề nếp truyền thống thời Xô viết cũ, đòi hỏi giảng viên phải có trách nhiệm với cả SV trong thời gian ở ký túc xá, tham gia cùng SV trong những ngày tổng vệ sinh, tham gia các cuộc diễu hành và các cuộc mít tinh nhiều khi vô bổ khác. Với thời gian được dành thêm đó, giảng viên có thể trau dồi và nâng cao kỹ năng và trình độ chuyên môn mà như giờ đây họ không thể.

Ở góc độ này, các trường đại học phải khuyến khích và tạo điều kiện để giáo viên học lên cao. Kazakhstan sẽ phải đầu tư thích đáng cho những vấn đề gốc rễ này để đấu tranh trực diện với nạn hối lộ đang đe dọa không chỉ riêng hệ thống giáo dục mà cả xã hội về lâu về dài.