Trong mùa tết, những lần trực tết trước đây chúng tôi gần như lúc nào cũng có khoảng 7-10 ca gãy hai xương cẳng chân và tình trạng gãy hở chiếm gần phân nữa. Đây là loại gãy khó điều trị vì xương khó lành, hay bị nhiễm trùng để lại di chứng nặng nề đôi khi phải cắt cụt hoặc cũng làm tán gia bại sản nhiều người vì thời gian và công sức bỏ ra.

Phóng to

Hình X-quang xương chân gãy nát. Ảnh Nam Anh

Phóng to

Gãy hở xương cẳng chân

Hai xương cẳng chân là phần xương được tính từ vùng khớp gối kéo dài đến vùng khớp cổ chân. Gọi là hai xương vì cẳng chân con người có hai xương là xương chày và xương mác.

Xương chày to hơn xương mác nhiều lần vì là xương chịu lực chính khi chúng ta đi đứng, chạy nhảy. Xương mác tuy nhỏ hơn nhưng cũng không kém phần quan trọng vì nó đóng góp cho việc giữ vững các khớp gối và khớp cổ chân.

Mặt trước cẳng chân khi dùng tay sờ vào chúng ta thấy xương cứng đó chính là xương chày. Cũng vì cấu trúc giải phẫu nằm ngay sát dưới da nên khi va chạm và bị gãy, xương chày hay lòi ra ngoài gây nên tình trạng gãy hở tức là ổ gãy xương bị thông với môi trường bên ngoài.

Phóng to

Gãy hở cẳng chân với da bị dập nát và hoại tử

Vậy thì có người sẽ hỏi ngày thường với ngày tết khác nhau thế nào mà xương cẳng chân dễ bị gãy hở. Ngày thường khác ngày tết ở chỗ ngày tết người ta uống bia rượu nhiều hơn nên dễ xỉn hơn. Khi người ta xỉn lái xe gắn máy dễ gây ra tại nạn vì mất thăng bằng và té. Nhiều người tự mình đâm vào con lươn phân cách hay bị xe gắn máy khác tông vào cẳng chân. Đây là nguyên nhân chính gây ra gãy hở cẳng chân.

Gãy hở cẳng chân cần được quan tâm vì tính chất phổ biến của nó ở Việt Nam (nơi có số lượng xe gắn máy tham gia giao thông vào hàng đông bậc nhất nhì và là nơi mà xe gắn máy chạy ẩu nhất thế giới) cũng như tính chất quan trọng của tổn thương.

Khi bị gãy xương, xương chày nằm sát dưới da nên đầu xương gãy hay chọc ra ngoài da. Xương sẽ dính nhiều đất cát hay bụi ở đường nên nguy cơ nhiễm trùng rất cao nếu như không được mổ cấp cứu kịp thời.

Phóng to

Xương gãy trên phim

Theo nghiên cứu của chúng tôi thì 12 giờ là thời gian vàng để mổ cắt lọc vết thương, cố định xương gãy nhằm chống lại sự nhiễm trùng. Vết thương để sau thời gian này sẽ bị nhiễm trùng và khi đó việc xử lý vết thương hết sức khó khăn.

Khó khăn càng chồng chất khi mà da nằm sát xương nên rất dễ bị dập nát hoại tử khi bị chấn thương. Da chết sẽ làm lộ xương nằm dưới da và sẽ làm cho xương bị chết nếu không kịp thời dùng da hay cơ che xương lại. Cộng thêm tình trạng thiểu dưỡng của xương do nằm sát da nên khả năng lành xương của xương chày rất kém.

Khi đó sẽ gây ra tình trạng khớp giả xương chày. Bệnh nhân sẽ không đi lại được vì xương không lành. Đôi khi chấn thương mạnh làm các mảnh xương vỡ vụn và bay ra ngoài đường mất. Khi mổ xong, xương không đủ để ráp lại hoàn chỉnh sẽ làm nguy cơ khớp giả cao lên. Các bác sĩ phải dùng nhiều phương pháp để kéo dài xương hay ghép xương nhằm giúp xương lành tốt hơn.

Thông thường một trường hợp gãy hở cẳng chân nếu tiến triển tốt thì cũng phải mất 8 tháng đến 1 năm để lành xương. Bệnh nhân lại đa số là trong tuổi lao động nên tổng chi phí cho một ca điều trị là rất lớn. có nhiều trường hợp nhiễm trùng quá nặng phải cắt bỏ cẳng chân gây ra tàn phế suốt đời.

Khó có thể tránh được rủi ro trong cuộc sống. Nhưng nếu chúng ta ý thức một chút để hạn chế bia rượu ngày tết. Chạy xe cẩn thận hơn và nhất là chấp hành đúng luật giao thông thì chúng ta đã giúp bản thân chúng ta và những người xung quanh tránh được tổn thương nặng nề như gãy hở cẳng chân.

Chúng ta hay nhắc câu “tết mà” để cho phép mình uống nhiều hơn. Nhưng “tết mà” bị gãy hở cẳng chân thì xem như năm con mèo bị xúi quẩy cả năm cho cả gia đình. Tốt nhất là nên nói câu “ tết mà nên phải cẩn thận hơn”.