Phóng to

Quan tài chứa thi hài lao động VN được đưa về từ Malaysia tại kho hàng sân bay Nội Bài Ảnh: Thái Sơn

Kỳ 1: Đột tử - Nỗi kinh hoàng của người lao động

Một nhân viên của một công ty môi giới lao động nói với tôi: “Tìm hiểu lao động VN chết tại Malaysia cứ đến kho hàng sân bay Nội Bài là rõ!”.

Nỗi đau ngày về

Kho cảng hàng không sân bay Nội Bài cách ga chính khoảng 300m. Thông thường, khi một chiếc máy bay hạ cánh, sau khoảng 15-20 phút những kiện hàng gửi qua đường hàng không sẽ được chuyển về đây và người nhận sẽ làm các thủ tục hải quan, cước phí để nhận hàng.

Suốt một tháng trời đeo bám tại kho hàng sân bay Nội Bài, PV đã chứng kiến hàng chục trường hợp lao động VN chết được đưa về.

Những chiếc quan tài kẽm (quan tài theo chuẩn quốc tế về chứa tử thi) cũng được tính như những kiện hàng bình thường nhưng đặc biệt hơn bởi dòng chữ tiếng Anh: "Human remain" (chứa thi hài người chết), trên đó có ảnh, ghi tên tuổi nạn nhân, địa chỉ, số điện thoại người nhận.

Và khác hơn nữa là người đến nhận hàng, thay vì sự hồ hởi là niềm đau thương vô hạn.

12 giờ 30 ngày 8-12, quan tài chứa thi thể lao động Đỗ Thanh Tú, ngụ xã Xuân Hòa, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình được đưa về. Ông Đỗ Ngọc Bân, nguyên bí thư xã Xuân Hòa và là chú của nạn nhân, cho biết: “Tú là con út trong một gia đình nông dân nghèo, bố mẹ đều già yếu. Gia đình nhận được tin Tú chết cách đây một tuần nhưng giờ mới đưa xác về VN, xót lắm, bố mẹ già kiệt quệ không đủ sức đi đón, chỉ có thằng anh và mấy người thân lên đây đón nó về”.

Nhìn cảnh anh Đỗ Hồng Tâm - anh của Tú - nằm phủ phục trên chiếc quan tài như ngất đi, không ai kìm nổi giọt nước mắt thuơng cảm. Ngày 14-12, lại có thêm một lao động VN chết đưa về nước, nạn nhân là anh Nguyễn Quang Thành quê ở huyện Văn Giang, Hưng Yên.

Ông Nguyễn Văn Hải, người nhà nạn nhân, cho hay Thành chết do ngã từ trên cao xuống, nguyên nhân chưa được làm rõ. Đón Hải tại sân bay chỉ có các cậu, anh, em thân thiết, bố mẹ Hải nằm liệt giường từ ngày nghe tin con chết.

Tuần nào cũng có

Trước Tết, PV tiếp tục chứng kiến bảy người nhà của nạn nhân Nguyễn Đức Thiện, quê ở xã Cộng Hòa, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương chầu chực tại sân bay chờ thi hài xuống. Họ biết tin Thiện chết hơn 15 ngày qua nhưng mãi đến hôm nay mới đưa được thi hài về nước.

13 giờ 45 máy bay hạ cánh, 20 phút sau, máy nâng kéo theo chiếc rơmooc chứa quan tài, người nhà Thiện lao tới vây quanh. Trong tiếng động ồn ào của máy móc, của hàng chục người xúm xít nhận hàng hóa, tiếng khóc của chị ruột, em dâu Thiện cất lên vang động cả một góc.

Đối với những nhân viên hải quan, những công nhân vận chuyển tại kho hàng này, những quan tài chứa thi hài đưa về dường như đã quá đỗi bình thường đối với họ.

Cô Bùi Thị Lưu, một nhân viên lao công tại đây, nói: “Thi hài lao động VN tại Malaysia về đây thì nhiều lắm! Hầu như tuần nào cũng có, có ngày tới hai cái”. Còn anh Cường, nhân viên bốc xếp ở kho hàng, cho hay: “Hồi mới vào làm ở đây, nhìn thấy quan tài cũng ớn lắm, rồi nhìn thấy cảnh người nhà nạn nhân khóc lóc, mình không cầm lòng được nhưng lâu ngày cũng thành quen”.

Cũng có lẽ vì thế mà mỗi chiếc quan tài đưa xuống kho hàng, những người bốc xếp đưa vào một góc riêng để họ không bị phân tâm bởi những tiếng khóc ai oán đó.

Tắt lịm hi vọng đổi đời

Phóng to

Người thân bên mộ anh Đỗ Thanh Tú Ảnh: TháiI Sơn

Sáng 9-12, PV có mặt tại xã Xuân Hòa, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đưa tang nạn nhân Đỗ Thanh Tú. Đám tang của Tú buồn và lạnh lẽo, đoàn người kéo dài trong giá rét giữa đông.

Hầu hết những người đưa tang là bạn bè cùng trang lứa Tú, bố mẹ anh đã kiệt quệ sau những ngày chờ đợi. Trong chốc lát, ngôi mộ đã phủ đầy những vòng hoa trắng chỉ dành viếng những người chết trẻ.

Trong căn nhà xập xệ, ông Đỗ Hồng Tư - bố Tú - thất thần kể lại, tối 30-11 gia đình nhận được tin sét đánh: Tú đã chết tại Malaysia. Cuống cuồng gọi cho công ty môi giới lao động của VN có trụ sở tại Hà Nội thì được trấn an: “Chưa có thông tin chính thức”. Gọi sang cho người cùng xã làm cùng thì được khẳng định Tú chết là sự thật nhưng không rõ lý do.

Sau đó vài ngày, công ty môi giới lao động có giấy báo tử gửi tới gia đình cho biết Tú bị đột tử. Liên lạc với một số lao động làm cùng Tú tại Malaysia, được biết vào khoảng 18 giờ 50 ngày 30-11, Tú vừa ăn cơm xong, đang ngồi uống nước để chuẩn bị vào ca thì ngã lăn ra, những người làm cùng đã đưa đi cấp cứu nhưng không kịp.

Trước đó anh vẫn khỏe mạnh bình thường. Thậm chí anh của Tú còn cho biết cách đó vài ngày, Tú còn “chat” qua Internet, còn trêu đùa tếu táo với bạn bè ở quê.

Được biết, Tú có ba anh em, người anh cả không may chết sớm, không hi vọng nhiều vào cuộc sống cày cuốc ở quê, bố mẹ Tú đã cố gắng ky cóp, vay mượn để hai chị em được đi xuất khẩu lao động. Tại Malaysia, Tú làm việc cho một công ty hàn gia công đồ sắt và inox tại bang Yohor, cách thủ đô Kuala Lampur khoảng 45km.

Đưa cho chúng tôi xem các giấy tờ gửi theo quan tài, trong đó có giấy báo tử ghi: nguyên nhân chết đang chờ xét nghiệm, ông Tư ôm mặt khóc: “Khổ thân cho cháu, cho gia đình quá! Nó là đứa đẹp trai, khỏe mạnh. Tôi không tin là con tôi lại chết vì bệnh tật!”.

Qua điều tra của PV cho thấy hầu hết các lao động VN chết tại Malaysia có độ tuổi rất trẻ, hầu hết trong độ tuổi 20-26, rất nhiều người trong số đó chưa lập gia đình.

Trong quá trình thực hiện loạt bài này, PV đã nhiều lần liên lạc với các công ty môi giới để tìm hiểu thông tin về lao động VN chết. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp đều tìm cách né tránh. Khi liên hệ với Công ty CP Hợp tác LĐ quốc tế (LOD) có địa chỉ tại 99 Lê Duẩn, Hà Nội - đơn vị này có khá nhiều lao động chết trong năm vừa qua, các nhân viên tại công ty này luôn cho lịch hẹn rồi “bùng” vào giờ chót.

Tại một số công ty khác, khi xưng danh PV tìm hiểu những trường hợp lao động cụ thể thì nhân viên lập tức cúp máy, không thể liên lạc.

Kỳ tới: Lời giải thích chưa thỏa đáng