Phóng to

Con diều phượng sắp được Hoàng thả lên bầu trời Huế

TTCT - Trung tuần tháng chín này Nguyễn Đăng Hoàng lại cùng thầy Nguyễn Văn Cư bay sang Dieppe tham dự liên hoan diều quốc tế. Hoàng mang theo 60 con diều, trong đó có hai con diều phướn, một dài 150m, nặng 7kg; con thứ hai dài đến 240m!

Có lẽ đó là hai con diều kỷ lục ở VN tính đến thời điểm này mà người làm nên chúng là một nghệ nhân 30 tuổi. Trong lần xuất hiện đầu tiên ở Dieppe (Pháp), thủ phủ diều thế giới, năm 1994, nghệ nhân Nguyễn Văn Bê đã giới thiệu với bạn bè năm châu về lịch sử 300 năm diều Huế. Gần 10 năm sau, cũng tại Pháp, học trò của ông xuất hiện và được làng diều quốc tế chú ý ngay...

Từ Gia Hội đến Johor

Diều Huế được làm bằng vải xoa với hình các con vật cung đình truyền thống như: công, rồng, phượng, ó, bướm... và được trang trí năm màu cơ bản: vàng, cam, đỏ, lục, tím. Tác phẩm của các nghệ nhân diều Huế hiện được trưng bày tại Bảo tàng Thiếu nhi (Children's museum) ở Houston (Mỹ). Con diều Huế giữ kỷ lục đến thời điểm này là diều rết dài 150m, có thể bay cao đến 300m. Tại liên hoan diều Dieppe lần đầu tiên có trao giải vào năm 2004, đoàn nghệ nhân diều Huế vượt qua 40 đoàn đoạt giải xuất sắc nhất về trang trí trại diều, diễu hành diều và giải xuất sắc nhất về thả diều.

Lý thuyết “nhờ gió lên cao” trong qui luật thả diều đã được nghệ nhân Nguyễn Văn Bê chuyển thành “thừa phong, đăng vân” (cưỡi gió, tìm mây). Đó cũng là tên gọi của nhóm chơi diều Thừa Phong, tiền thân của Câu lạc bộ Diều Huế sau này. Ông Bê trở thành bậc tiền bối làm diều của xứ kinh kỳ. Nhà ông ở trên đường Mạc Đĩnh Chi gần Trường Phú Cát, nơi cậu bé Hoàng theo học.

Ngày ấy, cứ mỗi bận đến lớp Hoàng đều đi sớm, ngồi “chầu rìa” xem ông Bê làm diều. Cơ duyên đến khi thành phố tổ chức cuộc thi diều dành cho học sinh các trường. Được sự cố vấn của bác Bê, Hoàng giật luôn giải nhất và chiếm được cảm tình của ông nghệ nhân khó tính. Thấy thằng bé có lòng say mê diều đặc biệt, nghệ nhân Nguyễn Văn Bê kèm cặp và truyền cho Hoàng những ngón tuyệt kỹ của mấy chục năm làm diều. Sau bốn năm học nghề, đến tuổi 14 Hoàng gia nhập Câu lạc bộ Diều Huế và là một trong những thành viên trẻ nhất.

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo bên chân cầu Gia Hội, Hoàng phải vừa đi học vừa bán vé số. Cuộc mưu sinh khiến Hoàng phải bỏ học sớm, thế rồi khi đã bập vào với những con rối trên bầu trời, Hoàng bỏ luôn nghề thuốc bắc gia truyền của gia đình, bỏ nghề vẽ biển quảng cáo để thỏa thú đam mê. Sức hút của những cánh diều đeo đẳng Hoàng suốt 20 năm nay.

Diều Huế nhiều màu sắc và hình dáng phong phú, khi đã “tìm được mây” thì bay lượn trên bầu trời thật đẹp, nhưng muốn lên cao thì diều phải “cưỡi được gió” như lời thầy Bê; nghĩa là người làm diều phải tính toán trọng lượng, độ dài con diều sao cho cân xứng, đó là bài học Hoàng lĩnh hội được từ người thầy sau gần 20 năm gắn bó với diều, giúp anh thực hiện những con diều công, diều phượng, diều rồng cho tới diều đại bàng cắp công chúa... với kỹ thuật điêu luyện.

Năm 2001, lần đầu tiên những cánh diều được Hoàng thả bên chân cầu Gia Hội nhận được sứ mệnh đến Johor (Malaysia) thi tài quốc tế. Diều trẻ bay cao, nổi bật trên bầu trời Johor xanh thẳm. Từ đó hành trình xuất ngoại của “diều Hoàng” bắt đầu được ấn định từng năm một. Đến nay sổ thông hành của anh đã chuyển sang quyển mới với hàng chục con dấu những lần mang diều Huế đến xứ người.

“Diều Hoàng”

Diều Huế đã theo chân Hoàng đi khắp nước, dự các festival và lễ hội văn hóa - du lịch. Sống được bằng nghề là niềm hạnh phúc, nỗi ao ước của những người theo nghiệp diều. Khách hàng của Hoàng là người chơi diều từ Bắc chí Nam. Một khách hàng trẻ ở TP.HCM đã lần thứ ba đánh xe ra Huế đặt Hoàng làm con diều rết dài 60m với giá 1,5 triệu đồng.

Anh cho biết: “Ai chơi diều cũng thích “diều Hoàng” vì nó đẹp và bay cao”. “Diều Hoàng” còn “bén duyên” với áo dài Minh Hạnh trong những kỳ Festival Huế. Hoàng đang thực hiện hai lô hàng cho cuộc trình diễn thời trang áo dài tại châu Âu theo đặt hàng của nhà tạo mẫu Minh Hạnh.

Trong những lần xuất ngoại sang Pháp, Hoàng đã dạy hơn 200 học sinh các trường làm diều và chơi diều. Một kỷ niệm khiến anh nhớ mãi là lần tham dự Tuần lễ văn hóa Việt tại Pháp năm 2003, có một cụ già Việt kiều tự nguyện đi theo làm thông dịch viên cho “anh làm diều”. Cụ bảo Hoàng: “Mỗi lần nhìn diều là nhớ nhà lắm, nhớ cả tuổi thơ cơ cực đầy kỷ niệm nữa”. “Mình không ngờ diều lại có ý nghĩa rất lớn đối với người Việt xa quê, giúp mình hiểu được vai trò của một sứ giả văn hóa thông qua những cánh diều” - Hoàng nói.

“Vậy mà diều Huế vẫn còn lắm gian truân trên sân nhà. Câu lạc bộ diều dành cho thiếu nhi ngày càng ít dần. Những festival diều tổ chức ngay trên đất Huế lại không được quan tâm đúng mức. Có lần đọc báo mình thấy người ta công bố kỷ lục con diều dài 100m, trong khi diều rết Huế dài đến 150m nhưng vì mình không có điều kiện để tổ chức, quảng bá nên đành nín lặng” - Hoàng tâm sự.

Cùng với quyết tâm bảo tồn và phát huy diều Huế, nghệ nhân tuổi 30 này còn nung nấu ước mơ xây dựng một xưởng sản xuất “diều Hoàng” trong tương lai gần.