Phóng to

Chuyến đò khách chở hàng bông qua bên kia biên giới sông Bình Di

Trong khi đó trên bờ đoàn xe ba gác chở hàng bông đã rú ga đánh vòng vào chợ. Càng về khuya chợ biên giới càng náo nhiệt.

Lái chiếc ba gác chở đầy rau củ vào chợ, ông Bảy Sơn - chủ một vựa hàng bông - lớn giọng: “Hôm nay hàng ít, nhẹ tay thôi nghe!..”. Phía sau 5-6 chiếc ba gác mỗi xe chở gần 2 tấn hàng cao ngất của các chủ vựa khác cũng nối nhau vào chợ. Ít phút sau, ở bờ sông chợ Khánh Bình hàng hóa rau, củ, quả đã chất thành hàng, thành đống khít cả lối đi.

Ông Bảy Sơn lấy tay quệt mồ hôi, khề khà nói: “Rau dưa hút hàng, chạy lo cùng mối, cùng chợ chỉ được 5 tấn”. Hàng hiếm nên bạn hàng Campuchia luôn miệng hỏi, luôn tay chọn ngả giá rào rào trong đêm. Cảnh tranh mua, đẩy đưa kỳ kèo neo giá bắt đầu chộn rộn.

Dưới bến sông, bà Thol, ông Uol-những thương lái người Campuchia - vừa neo ghe đã vội lên bờ gặp Bảy Sơn ngả giá lô hàng cải, cà, đậu, bắp, ớt... Để mua được 2 tấn hàng trên xe, ông Uol quyết định mua trả tiền trao tay 50% cho Bảy Sơn. Cuộc mặc cả nhanh gọn, 2 tấn hàng nhanh chóng được chuyển xuống ghe. Ông Bảy Sơn nói: “Thỉnh thoảng cũng có những rủi ro bất ổn, mất vài ba triệu đồng là chuyện thường nhưng đó là lúc ế hàng, còn bây giờ kẻ mua người bán hai bên biên giới ít bị chiếm dụng vốn của nhau”.

Phóng to

Rau dưa, cà cải, bầu bí... được chở từ Châu Đốc về chợ đêm Khánh Bình

Ở chợ Khánh Bình có năm chủ hàng rau dưa lớn là ông Bảy Sơn, cô Thúy, cô Ý, anh Dũng, ông Khiêm và nhiều chủ hàng làm dịch vụ trung chuyển hàng hóa đường bộ nhanh, tiện. Ai cũng có bạn hàng mối lái bên Campuchia. Trước mỗi chuyến đi, bạn hàng Campuchia đều alô ra “toa” ghi cụ thể loại hàng, số lượng rạch ròi. Hiện nay cô Ý, ông Bảy Sơn đã thuê xe ba gác, xe tải xuống vùng cồn rẫy ở dọc sông Hậu để mua rau dưa của nông dân, nhưng số lượng có hạn vì ở đâu cũng có mối lái trước rồi.

Riêng với bà Mao - một thương lái có cỡ người Campuchia - thì lại khác. Bà Mao có chiếc ghe 10 tấn ngày nào cũng xuống chợ Châu Đốc lấy hàng đưa lên chợ Khánh Bình và chở thẳng lên Phnom Penh. Từ Phnom Penh, Kandal bà lại bổ hàng ra các chợ huyện, chợ xã rồi nhận tiền, nhận đơn đặt hàng cho chuyến đi sau.

Ông Ba Hòa, chủ một vựa hàng bông ở Châu Đốc, cho biết nhờ có bà Mao, bà Thọ và các thương lái người Campuchia mà hàng chục tấn rau dưa của bà con nông dân được tiêu thụ mạnh. Chiều nào bà Mao cũng cho ghe neo ở bến sông Cồn Tiên rồi lên chợ Châu Đốc hay ra bến xe tải ở phường A để bổ hàng.

Tiếc một điều là ở ngay vùng cù lao cồn bãi các huyện đầu nguồn sông Hậu An Giang, Đồng Tháp vẫn chưa có vùng chuyên canh rau dưa, chưa có sự liên kết thương mại giữa thương lái với nông dân để phát triển thế mạnh này. Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Minh Trí - chủ tịch UBND huyện An Phú (An Giang) - cũng bày tỏ sự nuối tiếc ấy. Ông Trí nói: “Chợ rau dưa Khánh Bình sung túc là nhờ các thương lái hai bên biên giới tổ chức mua bán, nhưng do nguồn hàng tươi sống tại địa phương có hạn nên chưa phát huy được thế mạnh này. Huyện đang có kế hoạch phát triển vùng chuyên canh rau màu ở 13 xã, thị trấn, trước mắt sẽ tổ chức cho nông dân trồng khoảng 3.000ha các loại cây màu có giá trị hàng hóa cao; thành lập hợp tác xã dịch vụ vận tải, tín dụng để từng bước tổ chức sản xuất qui mô lớn. Về lâu dài An Phú, An Giang giao thông thủy bộ thuận lợi sẽ là vựa rau xanh lớn cung cấp cho dân thủ đô Phnom Penh, Campuchia".

Gần đây bà Mao, bà Thọ còn tính chuyện móc nối với các chủ vựa ở chợ Cái Khế (Cần Thơ) hay chợ Cai Lậy (Tiền Giang) để lấy hàng từ Đà Lạt về chợ cửa khẩu Khánh Bình bán buôn. Nhưng do không có vốn lớn nên các bà đã hợp đồng chở thuê, và chở bán gối đầu cho thương lái bán buôn.

...Bến sông Hậu chợ Khánh Bình càng về khuya càng nhộn nhịp. Trên chiếc ghe lưng hàng rau dưa, ông Uol lơ lớ tiếng Việt nói với tôi: “Từ chợ huyện Phnom Penh theo sông Hậu xuống đây ngót trên 60km, qua 3-4 đường trạm mới đến được chợ Khánh Bình.

Cứ tới sông Bình Di - con sông ranh giới giữa hai quốc gia - là chúng tôi thấy nhẹ người vì bên đây mọi thủ tục đều thuận lợi”. Sóng ngoài sông Hậu vẫn dồn vào mạn ghe nghe lùm cùm, ông Sal - người ở Phnom Penh, nói sõi tiếng Việt - cho biết 50 tấn rau dưa vào mùa khô này vẫn tiêu thụ hết trong đêm.

Nói đến chuyện lời lỗ, ông Bảy Sơn tâm sự: “Mua bán hàng bông ăn thua số lượng lớn, nhưng do không chủ động được nguồn hàng nên lời chưa nhiều. Giá rau dưa đang dao động 2.000-3.500 đồng/kg. Với giá này bạn hàng ở chợ huyện Kandal sẽ lời 100-500 đồng, rất ít khi lời trên 1.000 đồng/kg. Hợp đồng mua bán là tờ giấy tay hay cú điện thoại, mọi thứ được tinh giản nhanh gọn nên phương thức thanh toán cũng gọn nhanh, không rườm rà như công ty, doanh nghiệp”.

Khoảng 3 giờ sáng tôi gặp lại ông Uol - bạn hàng ở Nam Vang. Ông Uol nói luôn: “Hàng tươi, được giá... nhưng không đủ bán cho các chợ đâu!”. Nhiều bạn hàng người Campuchia khác cũng nói như vậy. Rau dưa bên kia đang hút hàng trong khi bên đây lại không đủ cung cấp.

“Tính ra đêm nay ở chợ Khánh Bình đã có trên 25 tấn rau dưa được chuyển xuống ghe xuất khẩu sang nước bạn”. Ông Uol nói chưa dứt lời thì ông Sal giải thích thêm: “Nông dân Campuchia chủ yếu trồng lúa bắp đậu, rau dưa chưa nhiều, chưa rẻ như bên đây nên hiếm hàng”. Ông Sal vừa nói vừa tháo dây lòi tói đẩy chiếc ghe lưng hàng rau dưa rời bến về nước.