Phóng to

- Việc chấp hành pháp lệnh chưa được nghiêm túc, thể hiện ở chỗ: mua sắm, sử dụng tài sản công không đúng chế độ tiêu chuẩn (điển hình như ôtô) nhưng chưa được xử lý nghiêm. Xây dựng trụ sở, công trình công cộng quá lớn, quá lãng phí...

* Thực tế đang cho thấy hầu như tất cả các khâu quản lý, sử dụng ngân sách đều có biểu hiện lãng phí, thất thoát. Thế nhưng chỉ những sai phạm gắn với hành vi tham nhũng, tư túi cá nhân cụ thể mới qui được trách nhiệm, còn lại thì không xử lý được hoặc nếu có xử lý cũng không đến nơi đến chốn...

- Pháp lệnh sửa đổi lần này sẽ qui định trách nhiệm cá nhân rõ ràng hơn. Dự thảo nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân, đặc biệt trách nhiệm người đứng đầu. Chúng tôi còn muốn làm rõ thêm trách nhiệm vật chất đối với người ra quyết định, người thực hiện mua sắm lãng phí. Đồng thời qui định rõ thêm trách nhiệm của cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm soát (làm thanh tra mà né tránh, xuê xoa, không phát hiện sai phạm hoặc phát hiện lại không xử lý đúng, thậm chí tiếp tay hợp pháp hóa các khoản chi sai... thì cũng phải bị xử lý trách nhiệm và bồi thường vật chất).

* Bà tin rằng việc xử lý trách nhiệm cá nhân sẽ có thực chất?

- Sở dĩ lâu nay chúng ta không xử lý được là vì pháp lệnh hiện hành chưa qui định rõ trách nhiệm cá nhân. Còn pháp lệnh mới đã chỉ ra được địa chỉ cụ thể. Có địa chỉ cụ thể thì sẽ xử lý được!

* Hình thức xử lý cao nhất là gì, thưa bà?

- Những hành vi vi phạm gây lãng phí, thiệt hại nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử lý theo các hình thức khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc, và phải có biện pháp khắc phục hậu quả lãng phí hoặc bồi thường thiệt hại. Còn vi phạm có dấu hiệu tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo qui định của pháp luật.

* Theo pháp lệnh mới, cơ chế quản lý tài chính của các cơ quan đơn vị cần phải được đổi mới?

- Đúng vậy. Dự thảo bổ sung qui định: các khoản chi ngân sách nhà nước vượt định mức, sai tiêu chuẩn chế độ qui định, chi ngoài dự toán được giao phải bị xuất toán hoặc trừ vào dự toán kinh phí năm sau. Cái gì do chủ quan, anh cố tình chi sai, chi ngoài qui định dứt khoát tôi bắt anh bồi hoàn và không có chuyện trừ vào kinh phí năm sau.

* Thưa bà, làm cách nào để việc bồi hoàn khả thi khi mà có những quyết định chi sai với khoản tiền rất lớn? Người ký sai lại tìm cách lấy ngân sách bồi thường ngân sách?

- Tôi nghĩ rằng khi đã qui định trách nhiệm cá nhân thì người có quyền ký chi tiêu ngân sách sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi đặt bút. Hiện tượng chi sai sẽ được hạn chế.

* Còn trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, người có thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh dự toán sai gây lãng phí sẽ bị chế tài ra sao? Bồi thường thế nào?

- Một điểm đáng chú ý là pháp lệnh nghiêm cấm điều chỉnh tổng dự toán công trình, trừ trường hợp được pháp luật cho phép. Vấn đề còn lại ở chỗ “trường hợp được pháp luật cho phép” là trường hợp nào?

Dự thảo cũng đã sửa đổi bổ sung qui định về trách nhiệm của chủ đầu tư xây dựng công trình. Theo tôi, nếu chỉ đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư thì không đủ mà phải có thêm trách nhiệm của các cơ quan tư vấn, thiết kế, giám sát.

Riêng trách nhiệm của người thi công, dự thảo mới chỉ dừng lại ở trường hợp kéo dài thời gian thi công do nguyên nhân chủ quan.

* Một tình trạng khá phổ biến hiện nay là việc lãng phí trong quản lý, sử dụng đất đai, trụ sở làm việc, nhà công vụ. Trong khi công tác thu hồi lại hết sức khó khăn. Liệu pháp lệnh mới có khắc phục được tình trạng này không, thưa bà?

- Ban soạn thảo xây dựng dự thảo theo hướng nếu không sử dụng trụ sở làm việc và nhà công vụ thì sẽ bị thu hồi. Chúng tôi đề nghị phải qui định thêm cả thời hạn thu hồi.

* Các thành viên Chính phủ đã hơn một lần nhắc đến cơ chế giám sát cộng đồng. Theo bà, cơ chế ấy có được thể hiện đầy đủ, rõ nét trong pháp lệnh quan trọng này?

- Nói đến cơ chế giám sát thì phải nhắc tới cơ chế công khai. Chúng tôi đã đề nghị Chính phủ phải qui định cụ thể hình thức công khai, cách thức công khai, đối tượng công khai đối với từng lĩnh vực cụ thể như: sử dụng ngân sách nhà nước, đầu tư xây dựng cơ bản, đất đai. Bởi đó chính là cơ sở để thực hiện quyền giám sát của cộng đồng về sử dụng kinh phí và tài sản nhà nước.