Phóng to

Điểm tàu Mỹ và Trung Quốc “vờn nhau” - Đồ họa: v.cường

Có vi phạm luật không?

Tân Hoa xã ngày 10-3 trích lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc: “Tàu hải dương học USNS Impeccable đã tiến hành hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế ở vùng biển phía nam Trung Quốc mà không có phép của Trung Quốc... Lầu Năm Góc tố cáo các tàu của Trung Quốc, trong đó có một tàu hải quân, đã quấy rối chiếc Impeccable trên vùng biển quốc tế. Các khiếu nại của Hoa Kỳ trái nghịch nghiêm trọng với các sự kiện, gây hỏa mù rối loạn trắng đen, hoàn toàn không chấp nhận được đối với Trung Quốc”.

Người phát ngôn Mã Triều Húc viện dẫn “Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển, Luật về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của CHND Trung Hoa, cùng các quy định của CHND Trung Hoa về quản lý các hoạt động nghiên cứu trên biển của nước ngoài” để từ đó cáo buộc tàu USNS Impeccable đã “vi phạm luật quốc tế và luật của Trung Quốc”. Lầu Năm Góc cho biết chiếc USNS Impeccable lúc đó cách đảo Hải Nam 70 hải lý về phía nam (tức khoảng nửa đường xuống quần đảo Hoàng Sa của VN).

Mỗi bên đưa ra sự thật về phần mình. Tuy nhiên, có một sự thật mà cả hai phía cùng nêu ra là chiếc Impeccable lúc đó đang ở trong vùng đặc quyền kinh tế của Trung Quốc. Và vùng đặc quyền kinh tế, theo Bách khoa toàn thư chính thức của VN, là “vùng biển nằm ở ngoài lãnh hải nhưng tiếp liền với lãnh hải (theo Công ước 1982 về Luật biển)… không được mở rộng quá 200 hải lý kể từ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng của lãnh hải”. Đáng lưu ý là chi tiết sau: “Trong vùng đặc quyền kinh tế, quốc gia ven biển… phải tôn trọng tự do hàng hải và hàng không của các nước”.

Phía Mỹ cho rằng tàu Impeccable ở trên vùng biển quốc tế nên tự do lưu thông. Trục trặc ở chỗ chiếc Impeccable, cho dù lúc đó có đang ở tít ngoài khơi, cách đảo Hải Nam những 70 hải lý, cũng chưa phải là đúng… theo luật lệ của Trung Quốc. Bởi thế Tân Hoa xã mới chạy tít: “Trung Quốc tuyên bố tàu hải quân Mỹ vi phạm luật quốc tế và luật của Trung Quốc”.

Ở đó làm gì?

Đảo Hải Nam từ một năm qua đã nổi danh là căn cứ tàu ngầm bí mật của Trung Quốc với khoảng 20 tàu ngầm nguyên tử có trang bị hỏa tiễn đạn đạo JL-2, có tầm bắn có thể cải tiến lên đến 12.800km.

Đó là lý do tại sao hải quân Mỹ đang tập trung đến sáu tàu hải dương học như chiếc Impeccable vào khu vực này. Các tàu này chủ yếu được trang bị sonar (giống như radar, song dùng sóng siêu âm) để dò đáy biển, nên có dò miết… tàu ngầm Trung Quốc cũng là điều dễ hiểu. Cũng như tàu đánh cá Trung Quốc rượt đuổi các tàu này như hình với bóng. Theo lời người phát ngôn Bryan Whitman, trước vụ “vờn nhau” hôm chủ nhật, từng diễn ra nhiều vụ “vờn nhau” khác.

Có thể nói đã thành thông lệ mỗi khi một tân tổng thống Mỹ nhậm chức thì hai bên lại “vờn nhau” một trận. Cách đây tám năm, hai tháng sau khi tổng thống George W. Bush nhậm chức, vào ngày 1-4-2001, một máy bay không thám bốn chong chóng EP-3E của Mỹ bị hai chiến đấu cơ J-8 của Trung Quốc chặn ở một vị trí cách đảo Hải Nam 70 hải lý - cũng như lần này. Hậu quả là máy bay không thám EP-3E của Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp xuống đảo Hải Nam vì bị hư hỏng khá nặng, trong khi một chiếc J-8 II của Trung Quốc rơi xuống biển, phi công mất tích.

Tiếc là trong thời đại xa lộ thông tin, Tân Hoa xã trích thuật rất vắn tắt cuộc họp báo của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, tổng số chữ đếm được là 224 từ, mà nội dung như thông lệ, quá dè sẻn thông tin, nhận định thì nhiều song lại quá ít chi tiết cụ thể, lại không kèm theo hình ảnh, nên những người phát ngôn của Mỹ từ Bộ Quốc phòng đến Bộ Ngoại giao và Nhà Trắng… có mạnh miệng cũng là dễ hiểu!

Vụ này thật ra cũng chỉ là để “nắn gân” nhau chút chơi, cũng như hai đội bóng thăm dò nhau trên sân cỏ, thấy đối phương yếu ở đâu thì xộc vào đó. Coi giò coi cẳng nhau là để chuẩn bị cho hai lãnh đạo Barack Obama và Hồ Cẩm Đào gặp nhau thôi. Cũng may là lần này quy mô “nắn gân” nhau nhỏ hơn nên không có ai thiệt mạng.