Phóng to

Biên bản đối chất

TTO - Chiều 24-3, bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN&PTNT) Lê Huy Ngọ đã xuất hiện tại trụ sở Tòa án Nhân dân Tối cao để làm chứng trong phiên phúc thẩm xét xử bị cáo Lã Thị Kim Oanh và đồng phạm.

“Tháp tùng” bộ trưởng Ngọ là một số cán bộ cấp vụ của Bộ NN&PTNT, cũng là nhân chứng của vụ án.

Vị nhân chứng đặc biệt này vội vã lên cầu thang và đi vào bên trong phòng xử rất nhanh để tránh ống kính máy ảnh của các phóng viên.

Muốn biết đúng hay sai, tòa phải nhờ… hội đồng thẩm định

Hội đồng xét xử (HĐXX) hỏi bị cáo Nguyễn Quang Hà (nguyên thứ trưởng Bộ NN&PTNT): “Muốn đối chất với bộ trưởng Lê Huy Ngọ về những vấn đề gì?”. “Tôi muốn anh Ngọ đánh giá về công việc và trách nhiệm của tôi ở Bộ NN&PTNT, cũng như trong sự việc này”, bị cáo Hà trình bày.

Nhân chứng Lê Huy Ngọ xác nhận: “Anh Hà là người làm việc có trách nhiệm”, nhưng cụ thể trong sự việc này (vụ Lã Thị Kim Oanh) thì “thời gian 5-6 năm rồi, với khối lượng công việc của bộ trưởng, tôi không thể nào nhớ hết được”.

“Ông nhận thức như thế nào về công văn 327 của Chính phủ”, đại diện Viện Kiểm sát đặt câu hỏi cho nhân chứng - bộ trưởng Lê Huy Ngọ. Ông Ngọ giải trình: Đây là sự trả lời của Chính phủ, trong đó chủ trương đồng ý cho tăng vốn trong 6 tháng đầu năm 1998 để Công ty Tiếp thị có thể hoàn thành nhiệm vụ. Đó vừa là một quyết định “đúng thẩm quyền”, vừa là chủ trương “tháo gỡ khó khăn của công trình nhóm A. Công văn 327 có ghi đồng ý như đề nghị của Bộ KHĐT cho phép Công ty Tiếp thị vay vốn tín dụng theo kế hoạch Nhà nước năm 1998.

“Ông hiểu vốn tín dụng ở đây là vốn… gì?”, đại diện Viện Kiểm sát hỏi tiếp ông Ngọ. “Là vốn tín dụng ưu đãi theo kế hoạch của Chính phủ…”, ông bộ trưởng trả lời.

Vẫn Viện Kiểm sát: “Bộ có chủ trương cho thứ trưởng ký xác nhận vào công văn Công ty tiếp thị không?” – “Bộ không có chủ trương này”, bộ trưởng Bộ NN&PTNT khẳng định, mà chỉ là đề nghị của DN và nếu xem xét “thấy đúng thì giao người phụ trách lĩnh vực ký”.

Như vậy, “việc xác nhận của thứ trưởng Hà có cần thiết không? (ông Hà ký xác nhận 6 văn bản dưới thời bộ trưởng Ngọ, 1 văn bản dưới thời bộ trưởng Tạn - PV)”, luật gia Trần Đình Triển (bào chữa cho bị cáo Nguyễn Quang Hà) “xoay” nhân chứng Lê Huy Ngọ.

Ông Ngọ lúng túng: “Cái này đề nghị HĐXX cho thẩm định ở một hội đồng chuyên môn hoặc một cơ quan có trách nhiệm như ngân hàng…”. Ông giải thích thêm: Khi ba bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Thủy lợi sáp nhập thành một, Bộ có tới 18 tổng công ty với gần 400 DN, trong khi đó lại không có tổ chức chuyên sâu về quản lý DN, việc thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, quyết toán… bị buông lỏng.

“Mong HĐXX xem xét hoàn cảnh của các đồng nghiệp của tôi lúc đó”, bộ trưởng Ngọ nói với HĐXX nhưng dường như cũng có ý “chia sẻ” với hai cấp dưới của mình trên hàng ghế bị cáo.

Bị cáo Nguyễn Thiện Luân (nguyên thứ trưởng Bộ NN&PTNT) cho biết “không cần thiết” đối chất với “cấp trên” của mình. Trước khi kết thúc, bộ trưởng Lê Huy Ngọ “tranh thủ” xin HĐXX cho “phát biểu vài lời”, cho hay ông về bộ tháng 10-1997, khi dự án khu triển lãm nông nghiệp đã triển khai được 2-3 năm.

“Tôi không được bàn giao từ bộ trưởng cũ, những cái bộ trưởng cũ đã quyết định thì anh em cứ tiếp tục làm, có gì phát sinh mới hỏi ý kiến tôi…”. Ông cũng đề nghị HĐXX phân định rõ “đâu là trách nhiệm quản lý nhà nước của bộ đối với DN, đâu là trách nhiệm tự chủ trong sản xuất kinh doanh của DN, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện “phi chủ quản” đối với các DN nhà nước”.

Ngay sau khi trả lời xong câu hỏi của các luật sư, được HĐXX chấp thuận, bộ trưởng Lê Huy Ngọ vội vã rời phòng xử và ra về theo lối cổng sau của tòa án để tiếp tục… tránh mặt báo chí.

Có thiếu sót, nhưng là thiếu sót hành chính…

“Dù Công ty Tiếp thị được ưu đãi nhưng vốn cấp vẫn thiếu trong từng giai đoạn. Bị cáo có ký xác nhận 2 công văn giúp Công ty Tiếp thị “vay đệm” ở Ngân hàng Đầu tư phát triển Hà Nội để thanh toán cho bên thi công khi vốn ngân sách chưa kịp cấp phát”.

Bị cáo Nguyễn Thiện Luân trình bày về “xuất xứ” bút tích ông để lại trên các công văn xin vay tiền của Lã Thị Kim Oanh. Việc ký xác nhận này, theo ông Luân, diễn ra “sau khi vụ trưởng Vụ Tài chính kế toán Phan Văn Quán đã xác nhận”. HĐXX thắc mắc: “Bị cáo nói việc xác nhận là có chủ trương của bộ? ” – ông Luân: “Có, thể hiện ở công văn 999 ngày 26-2-1998 mà gần đây bị cáo mới tìm thấy”.

“Đó là chủ trương gì?”, HĐXX muốn làm rõ hơn. “Thưa, chủ trương xin Chính phủ cho vay vốn để hoàn thành khu triển lãm”, bị cáo Luân khai. Vẫn HĐXX: “Vậy có chủ trương để bị cáo ký xác nhận không?” - ông Luân: “Không có quy định rõ, nhưng theo quy chế làm việc thì thứ trưởng thường trực đi vắng, thứ trưởng ở nhà ký thay. Lẽ ra phải có văn bản riêng, đây là thiếu sót của bị cáo, nhưng chỉ là thiếu sót hành chính…”.

Đến đây, HĐXX “lật” trở lại, khẳng định rõ công văn 999 mới chỉ là “xin ý kiến Chính phủ, còn phải chờ Chính phủ cho phép”, không phải sự thể hiện chủ trương của bộ. Không đồng tình, bị cáo Luân nại rằng với công văn 999 một mặt “bộ xác nhận dự án đang thiếu vốn”, mặt khác “có chủ trương cho DN vay vốn tín dụng”. Nếu chưa rõ, “HĐXX có thể thẩm vấn bộ trưởng Ngọ và thứ trưởng phụ trách Xây dựng cơ bản-ông Phạm Hồng Giang”, bị cáo gợi ý.

“Bị cáo ký xác nhận vào công văn nhưng lại không kiểm tra việc sử dụng vốn, để xảy ra hậu quả nghiêm trọng, như thế có phải thiếu trách nhiệm không?”, chủ tọa Nguyễn Hùng Cường hỏi ông Luân. “Tiền không mất”, bị cáo khẳng định như đinh đóng cột.

“Ngân hàng không thu hồi được vốn, Lã Thị Kim Oanh không còn khả năng chi trả, như vậy không thất thoát thì là gì?”, tòa truy tiếp. Luân trình bày “đó là hoạt động của hai đơn vị có tư cách pháp nhân, việc thanh toán do hai bên, bộ không chịu trách nhiệm…”.

Cũng tương tự trường hợp ông Lê Huy Ngọ, bị cáo Nguyễn Thiện Luân cho biết “không cần thiết” công bố nội dung đối chất giữa ông với nhân chứng Nguyễn Công Tạn (nguyên bộ trưởng Bộ NN&PTNT) tại phiên tòa.

Tuy nhiên, HĐXX vẫn quyết định công bố công khai băng ghi hình và biên bản cuộc đối chất này để các luật sư, cử tọa theo dõi. HĐXX cũng đã thẩm vấn bị cáo Phan Văn Quán về trách nhiệm trong việc thẩm định, ký nháy công văn xin vay tiền của Công ty Tiếp thị để trình lãnh đạo bộ ký chính thức, cũng như trong việc thiếu kiểm tra, theo dõi tình hình Công ty Tiếp thị.