Phóng to

Người mẹ trẻ khỏe này chở con đến điểm đi xin - Ảnh: NGUYỄN HỮU HẠNH

Phóng to

Xem video clip phóng sự "Ăn bám trẻ em - Phần 2"

Kỳ 1: Kiếm tiền nuôi người lớn

Sự thật ra sao? Các em có thật sự mất cha, mất mẹ hay là trẻ không nhà, sống lang thang không nơi nương tựa như lời các em nói? Hay những đứa trẻ đáng thương này chỉ là nạn nhân của gia đình và xã hội? Chúng tôi kiên nhẫn bám theo các nhóm trẻ về tận từng nhà. Sự thật cho thấy nhiều em vẫn còn đủ cả cha lẫn mẹ. Cha mẹ các em là những người trẻ, khỏe mạnh và... không làm gì hết.

“Hổ”... ăn thịt con

Theo ba đêm liền, chúng tôi phát hiện nơi ở của bà Mèo - người phụ nữ đánh bé gái 5 tuổi trong đêm 17-6 tại ngã ba đường Cù Lao (Q.Phú Nhuận, TP.HCM). Đây cũng là người phụ nữ chở cô bé đi bán kẹo cao su thâu đêm suốt sáng, sau đó bà ta chỉ nằm trên võng ngủ. Hôm đầu, bà ta chở cô bé vào hẻm nhà thờ Chánh Lộ (khu phố 2, đường Điện Biên Phủ, P.15, Q.Bình Thạnh), cả hai lách mất hút sau dãy nhà trọ ở ngách sâu. Đêm thứ hai, người phụ nữ này vẫn về theo đường cũ. Đêm thứ ba, chúng tôi phát hiện bà Mèo đến một điểm tấp nập những người đưa các trẻ em đi “làm” về.

Tại đây có hàng chục em từ 5-8 tuổi phải thay cha mẹ kiếm sống bằng nghề bán kẹo cao su. Các em ở cùng nhà, phân thành nhiều nhóm nhỏ. Nhà bà Mèo và cô bé ở là một căn phòng trọ cho thuê nằm trong ngõ 44/4C từ đường hẻm nhà thờ Chánh Lộ đi vào. Bà Mèo tránh tiếp xúc với chúng tôi nhiều ngày liền. Không chỉ một mình bà Mèo mà cả một số người sống lân cận cũng không muốn cho chúng tôi tiếp cận khu nhà.

Những người sống trong khu vực cho biết bà Mèo chính là mẹ bé gái. Chúng tôi từng chứng kiến người phụ nữ này đánh đập con mình tàn nhẫn, bắt con đi bán hàng lúc nửa đêm. Khi chở cô bé sang những khu khác làm việc, bà ta còn đe nẹt, thả cô bé xuống giữa đường, dọa bỏ rơi. Có thể nói bà Mèo không có biểu hiện gì tỏ ra là một người mẹ.

Tìm hiểu thêm tại khu vực này, chúng tôi lại phát hiện một phụ nữ quen mặt khác. Bà ta chính là người hay đi trên chiếc xe máy để chuyên chở và canh chừng Cu “lùn” (khoảng 5 tuổi) đi làm đêm. Đó cũng là cậu bé khóc rưng rức vào đêm 15-6, khi đến bán kẹo cao su tại khu quán nhậu ở đường Hoàng Sa - Cù Lao. Tương tự bà Mèo, người mẹ này cũng không làm gì, chỉ ngồi “canh” cậu con trai bé nhỏ kiếm tiền về... để đếm.

Trở lại khu vực trung tâm Q.1, chúng tôi theo chân bà Hồng, người chăn dắt bé gái tên Hiếu (7 tuổi) ở đường Nguyễn Huệ. Bà Hồng khẳng định: “Tôi là mẹ bé Hiếu. Tôi đánh nó vì nó đòi ăn, nó kêu đói hoài”. Trả lời chúng tôi tại sao bà không đi làm, bà Hồng nói: “Tôi không có tiền nhưng mua thúng bán bưng nặng, tui bưng không nổi”. Bà Hồng bắt con gái mình ăn xin mọi lúc, kể cả lúc cô bé tội nghiệp đang ngủ rất say, còn chính bà thì có đôi bàn tay với móng tay sơn bóng loáng.

Không chỉ mình bà Hồng, một vài phụ nữ khỏe mạnh khác hằng đêm thường ngồi chơi ở một góc tối đường Hàm Nghi (Q.1) cũng là những “bậc phụ huynh” đang chờ con em đi xin tiền mang về.

Phóng to

Đây là đứa trẻ bị mang ra giữa đường nằm để làm “phương tiện” xin tiền thiêm thiếp ngủ trong mệt mỏi (ảnh chụp lúc 2g sáng 26-6 tại đường Nguyễn Thị Minh Khai trước công viên Tao Đàn) - Ảnh: NGUYỄN HỮU HẠNH

Tuổi thơ vất vả

23g30 ngày 14-6, một phụ nữ trẻ phóng nhanh xe máy đến đoạn đường Hồ Tùng Mậu (Q.1), cô ta chất lên xe ba đứa trẻ ăn xin là bé Ngân (12 tuổi), Quỳnh (8 tuổi) và nhét thêm cu Trọng (4 tuổi) ngồi trước. Cả hai đêm liền đi theo, chúng tôi thấy người phụ nữ này luôn mất hút sau bến phà Thủ Thiêm về hướng Q.2. Qua tìm hiểu, chúng tôi biết đây là dì ruột của ba bé Ngân, Quỳnh và Trọng. Tiếp cận gia đình bé Ngân, ba bé đều là con ruột của bà Gái và ông Bạc. Cả ba chị em ở trong một ngôi nhà xập xệ thuộc hẻm chùa Thiền Tịnh (14/12 Lương Định Của, P.An Khánh, Q.2).

Trưa 26-6, chúng tôi tìm cách vào nhà ông Bạc và bà Gái. Trên đoạn đường hẻm ngắn khoảng 50m vào nhà ông bà này có một sòng bài với bốn phụ nữ ngồi sát phạt say sưa. Tiếp chúng tôi là người đàn ông 37 tuổi khá khỏe mạnh, cha của ba chị em Ngân. Theo lời ông Bạc, mẹ cháu ngồi cách đó không xa. Bé Ngân chạy đi kêu mẹ về nhưng bà Gái né tránh gặp chúng tôi. Sòng bài cũng biến mất. Ông Bạc phân trần: “Vợ chồng chúng tôi trước đây đều làm hồ. Cực quá, bả nghỉ rồi. Bả có đi bán vé số thêm nhưng hổm rày cũng nghỉ để giữ thằng Trọng. Tôi thất nghiệp liên miên. Mấy đứa nhỏ phải đi làm. Tiền nhà trả một tháng 400.000 đồng, điện nước riêng. Gói ghém cũng xoay xở được”. Theo ông Bạc, mẹ của ba đứa trẻ là bà Gái mới 31 tuổi, còn khỏe mạnh.

Cuộc sống lang thang ăn xin trên đường phố làm bé Ngân, bé Quỳnh như già trước tuổi. Các bé biết cách ngả vào lòng một người tốt bụng. Biết cách trốn những người cần tránh né. Dù va đập với đời là thế nhưng bé Quỳnh vẫn trong trẻo nói: “Con thích chơi đồ hàng lắm. Con còn thích chơi búp bê, chơi cờ ô ăn quan”. Khi chúng tôi hỏi về niềm mơ ước của các em hiện nay, bé Quỳnh không đắn đo: “Con mơ ước lớn thật nhanh để có thể giúp cha mẹ”. Bé Ngân cũng có niềm mơ ước thật giản dị không khác gì em mình, rằng cô bé thích được đi học, thích được nhanh lớn để giúp ích cho gia đình.

Các em vừa đi học vừa phải đi xin. Bé Ngân thật thà kể: “Tối đi xin nhưng sáng 7g con phải dậy để trông em (cu Trọng)”. Trừ mùa hè, cả bé Ngân và bé Quỳnh đều cố theo học lớp học tình thương (ở đường Tú Xương, Q.3) hai giờ mỗi ngày. Tuổi thơ hai bé đong đầy ước mơ nhưng từ sáng đến giữa khuya, các em phải làm tất cả việc nhà và phải kiếm tiền cho cha mẹ. Bữa ăn tối của các em là 1g sáng và bữa ăn sáng là 1g chiều.

Khu nhà xập xệ của bé Ngân, bé Quỳnh cách nhà của mẹ con cu Nhóc không xa. Cu Nhóc là con của bà Nga. Bạn bè nói cu Nhóc đi ăn xin, còn bà Nga không làm gì ngoài việc đi theo đưa đón và canh chừng cu Nhóc. Theo người phụ nữ sống chung ở nhà bà Nga, bà Nga hiện có bốn con trai, cuộc sống khá vất vả. Cu Nhóc không chỉ làm việc cả tối mà phải làm việc cả buổi chiều.

Sau nhiều ngày tìm hiểu tại từng khu vực khác nhau tại các quận 1, 3 và nhiều quận khác, chúng tôi phát hiện hầu hết các em đều được tổ chức hoạt động ăn xin, bán hàng rong theo nhóm, theo cụm. Nhóm trẻ ăn xin khu vực Q.1 chủ yếu được đưa đến từ các khu vực nhà trọ đường Lương Định Của (Q.2), thời điểm “làm việc” của các em thường là ban đêm. Nhóm trẻ chuyên đi ăn xin tại các nhà hàng quán nhậu Q.Phú Nhuận đến từ các nhà trọ ở Q.Tân Phú. Nhóm khác chuyên bán kẹo cao su di chuyển từ Bình Thạnh qua Phú Nhuận. Trẻ bán hoa, bán vé số từ các khu nhà cho thuê ở Q.3 sang bán tại Q.1. Ở TP.HCM không hề có trẻ lang thang cơ nhỡ, sống một mình

và phải tự kiếm sống bằng cách xin ăn. Chủ yếu các nhóm trẻ thông qua sự “chăn dắt” của người lớn. Phần lớn những người này không ai khác chính là cha mẹ của các em.

Xem video clip về phóng sự