Hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang mở thêm một nguồn thu mới khi bắt đầu tham gia thị trường tín chỉ carbon, thông qua các dự án theo tiêu chuẩn quốc tế, với quy mô giảm phát thải hàng triệu tấn CO2 trong một thập niên. Tuy nhiên, các dự án này hiện vẫn đang trong giai đoạn xin xác nhận, chưa được cấp tín chỉ chính thức.
(KTSG Online) - Hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang mở thêm một nguồn thu mới khi bắt đầu tham gia thị trường tín chỉ carbon, thông qua các dự án theo tiêu chuẩn quốc tế, với quy mô giảm phát thải hàng triệu tấn CO2 trong một thập niên. Tuy nhiên, các dự án này hiện vẫn đang trong giai đoạn xin xác nhận, chưa được cấp tín chỉ chính thức.
Một dự án đáng chú ý là Vietnam Electric Vehicle Charging System (VEVCS) do Công ty TNHH UPASSETS (Đài Loan) phát triển, đang được đưa vào hệ thống tiêu chuẩn Verra theo phương pháp VM0038. Dự án hướng đến xây dựng mạng lưới trạm sạc xe điện tại các đô thị lớn như TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng và mở rộng toàn quốc theo mô hình “dự án nhóm” (grouped project).
Theo thiết kế, nhiều trạm sạc và đơn vị vận hành có thể tham gia cùng một dự án, qua đó gom lượng giảm phát thải để phát hành tín chỉ carbon. Toàn bộ quyền tín chỉ được tập trung theo thỏa thuận hợp đồng về phía đơn vị phát triển dự án.
Dự án ước tính tạo ra khoảng 2,67 triệu tấn CO2 giảm phát thải trong giai đoạn 2025–2035, tương đương trung bình gần 267.000 tấn mỗi năm. Với mức giá tín chỉ carbon tự nguyện phổ biến 5–15 đô la mỗi tấn, quy mô doanh thu tiềm năng có thể lên tới hàng chục triệu đô la trong vòng đời dự án.
Cơ chế tạo tín chỉ dựa trên việc thay thế phương tiện chạy xăng dầu bằng xe điện. Theo tính toán, xe động cơ đốt trong phát thải khoảng 200-250 gram CO2 mỗi km, trong khi xe điện tại Việt Nam phát thải gián tiếp khoảng 78-130 gram CO2 mỗi km. Nhờ đó, mỗi xe điện có thể giảm khoảng 1-2,5 tấn CO2 mỗi năm so với xe truyền thống.
Dù vậy, trạng thái hiện tại của dự án vẫn trong giai đoạn chuẩn bị (pipeline). Hồ sơ đã được đưa lên hệ thống Verra và đang trong quá trình xác thực bởi đơn vị kiểm định độc lập, nhưng chưa hoàn tất các bước thẩm định, đăng ký và cấp tín chỉ. Điều này đồng nghĩa các con số giảm phát thải và doanh thu mới dừng ở mức ước tính, chưa được thị trường công nhận.
Theo quy trình của Verra, một dự án phải trải qua các bước thẩm định, phê duyệt và xác minh trước khi được phát hành tín chỉ carbon. Việc được đưa vào danh sách dự án đang phát triển không đồng nghĩa đã được chứng nhận.
Ở góc độ chính sách, các dự án dạng này chỉ được chấp nhận khi tỷ lệ xe điện còn thấp, thường dưới 5%, nhằm đảm bảo tính bổ sung của giảm phát thải. Điều này cho thấy Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của thị trường, nơi tín chỉ carbon có thể đóng vai trò đòn bẩy tài chính cho hạ tầng sạc.
>> Độc giả có thể tìm hiểu thêm về dự án tại đây.
