(KTSG) - Yêu cầu về cắt giảm điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng đặt ra ngay tại phiên họp thứ 2 của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2030. Chỉ hai tuần sau đó quyết định cắt bỏ 890 điều kiện kinh doanh và 184 thủ tục hành chính đã được đưa ra. Một quyết định rất nhanh, rất dứt khoát.
Vấn đề cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính được Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng như các nhiệm kỳ Chính phủ trước quan tâm không chỉ đơn giản ở con số, mà đằng sau đó chính là nỗ lực mang tính cách mạng nhằm xóa bỏ dần cơ chế quản lý xin - cho, vốn là sản phẩm của cơ chế kế hoạch hóa tập trung thời bao cấp, để chuyển sang quản lý bằng quy hoạch, tiêu chuẩn và quy chuẩn trên nguyên tắc hậu kiểm và chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Nỗ lực xóa bỏ dần cơ chế xin - cho, thông qua cắt giảm số lượng ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh không cần thiết song hành với cải cách thủ tục hành chính, được khởi sự từ cách nay 26 năm với sự ra đời của Tổ thi hành Luật Doanh nghiệp do Thủ tướng chỉ đạo trực tiếp. Nhiệm vụ của Tổ này là bảo đảm các quy định mới, được đánh giá là có tính đột phá của Luật Doanh nghiệp 1999 được thực thi một cách triệt để. Với sự quyết tâm đó, hàng loạt điều kiện kinh doanh không cần thiết đã được nhận diện và bãi bỏ. Tuy nhiên, khi Tổ thi hành Luật Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động vào năm 2003, số lượng điều kiện kinh doanh đã bùng phát mạnh mẽ trở lại, từ con số hàng trăm đã tăng lên tới 4.284 vào năm 2016 tương ứng với 243 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Nỗ lực lớn tiếp theo là việc đưa vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 một quy định, theo đó các điều kiện kinh doanh của các bộ ngành đặt ra trong các thông tư không còn hiệu lực nếu không đưa lên thành nghị định, đã mang lại hy vọng về lối ra cho vấn đề nan giải này. Vào thời điểm đó, Chính phủ đặt ra mục tiêu bãi bỏ tới 50% số lượng điều kiện kinh doanh, và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã lập ra danh sách gần 2.000 điều kiện kinh doanh không cần thiết cần bãi bỏ ngay. Thế nhưng, đến hiện nay số lượng điều kiện kinh doanh chẳng những không giảm mà còn tăng lên 4.603, bất kể số ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã giảm từ 243 xuống còn 198. Nhắc lại chuyện cũ để cho thấy “sức sống” của cơ chế xin - cho mạnh mẽ như thế nào. Vì bản chất của cơ chế này là “quyền ban phát” và quyền này lại là cái gốc đẻ ra tham nhũng, nên rất nhiều người không muốn mất đi cái quyền đó. Tuy nhiên, nhiệm kỳ Chính phủ hiện nay cũng đang có thời cơ rất thuận lợi để hoàn tất một nhiệm vụ đã kéo dài hơn một phần tư thế kỷ qua, đó là khát vọng đưa Việt Nam vào kỷ nguyên phát triển mới và những bước đi để hiện thực hóa khát vọng đó cũng đang được thực hiện với sự quyết tâm, sự đột phá và với nhịp độ chưa từng có. Đây cũng là một phép thử cho nỗ lực cải cách để phát triển. Bởi nếu không giải quyết được lực cản mang tên điều kiện kinh doanh thì nền kinh tế sẽ tiếp tục bị trói buộc bởi sự quản lý theo kiểu ban phát với phiền hà, nhũng nhiễu và trong môi trường đó nền kinh tế khó có thể phát triển thịnh vượng.
