(KTSG Online) - Việc thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã góp phần đưa EU trở thành một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất, với hơn 2.450 dự án và tổng vốn đầu tư trên 28 tỉ euro tại Việt Nam.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, EVFTA sẽ phát huy hiệu quả hơn nữa nếu Việt Nam tháo gỡ một số vấn đề chính sách, thủ tục pháp lý gây khó khăn cho nhà đầu tư và đặc biệt là khi Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU được phê duyệt.
Doanh nghiệp châu Âu vẫn gặp khó
Theo ông Dominik Meichle, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), EVFTA đã tạo ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp châu Âu tại thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, để hiệp định này phát huy hiệu quả hơn nữa, giúp nhà đầu tư yên tâm hơn khi làm ăn, kinh doanh tại Việt Nam thì điểm đến cần giải quyết nhiều vấn đề, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến thủ tục pháp lý, chính sách thuế. Khảo sát chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) của Eurocham cho thấy, có nhiều thách thức mà doanh nghiệp châu Âu phải đối mặt để có thể tận dụng tối đa EVFTA. Trong đó, có thách thức về tình trạng pháp lý không rõ ràng, thời gian thực hiện các thủ tục kéo dài và một số chính sách thuế chưa công bằng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Cụ thể, với thách thức về pháp lý, có những quy định khá mơ hồ, được giải thích theo nhiều cách khác nhau... khiến nhà đầu tư gặp khó khăn khi xin giấy phép thực hiện dự án. Cùng với đó là những khó khăn khác do các bên liên quan không hiểu rõ thỏa thuận, thủ tục thông quan chưa minh bạch, làm phức tạp hóa hoạt động thương mại cùng các rào cản kỹ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực chứng nhận và thử nghiệm sản phẩm . Theo ông Jean-Jacques Bouflet, Phó Chủ tịch EuroCham, những điều chỉnh chính sách về thuế tiêu dùng và thuế nội địa gần đây cũng đã tạo ra không ít khó khăn doanh nghiệp châu Âu khi thực thi EVFTA. "Cùng với các rào cản kỹ thuật khi gia nhập thì việc điều chỉnh này đang kìm hãm toàn bộ tiềm năng của thỏa thuận", Phó Chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet nói. Một trong những ví dụ vế chính sách thuế, đại diện phụ trách về vấn đề thuế của EuroCham, cho rằng việc giảm 50% phí trước bạ đối với người mua ô tô sản xuất và lắp ráp trong nước đã làm cho xe nhập khẩu nguyên chiếc kém lợi thế cạnh tranh. Nhiều hãng nhập khẩu xe cũng có ý kiến tương tự, đánh giá là không công bằng khi các doanh nghiệp chỉ cần nhập linh kiện về Việt Nam lắp ráp là được giảm 50% lệ phí trước bạ còn nơi nhập xe nguyên chiếc thì lại không được hưởng ưu đãi tương tự. Liên quan đến rào cản kỹ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực chứng nhận và thử nghiệm sản phẩm, đại diện EuroCham cũng lấy mảng ô tô làm dẫn chứng. Có những mẫu ô tô được các thị trường thế giới thậm chí các nước phát triển như Đức kiểm định chất lượng, an toàn và cho lưu hành nhưng khi nhập về Việt Nam lại phải thực hiện đăng ký chủng loại. Việc này khiến nhà nhập khẩu mất nhiều thời gian và tăng thêm chi phí. Vì vậy, ông Dominik Meichle cho rằng, khi bước vào năm thứ 5 của thỏa thuận, điểm đến cần tiếp tục nỗ lực đơn giản hóa các thủ tục, thống nhất các tiêu chuẩn và đảm bảo mọi người đều hiểu cách thức hoạt động của EVFTA.EVIPA sẽ giúp EVFTA "bùng nổ"
Theo nhiều chuyên gia, EVFTA đã đem lại những hiệu quả tích cực trong việc thu hút vốn từ châu Âu vào Việt Nam. Tuy nhiên, trong thời gian tới, hiệp định này còn có thể mang lại nhiều tác động tích cực hơn nữa, thậm chí là có thể "mở khóa" toàn bộ tiềm năng nếu Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) có hiệu lực. EVIPA được ký vào giữa năm 2019, thay thế 21 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư mà Việt Nam đã ký với 22/28 nước thành viên EU (hiện còn 27 nước). Hiện Việt Nam cùng khoảng 2/3 số thành viên EU đã phê chuẩn Hiệp định này nhưng cần các nước còn lại trong khu vực phê chuẩn thì mới có thể thực thi.
