(KTSG) - Nhiều người than giờ họ không còn tin vào mắt họ nữa. Bởi một video lôi cuốn, hấp dẫn họ thấy trên mạng hóa ra là đồ giả; một bài viết thuyết phục, trong sáng, mạch lạc hóa ra của trí tuệ nhân tạo (AI) đẻ ra trong vòng mấy giây; hay tấm ảnh họ tấm tắc khen đẹp cuối cùng cũng chỉ là sản phẩm của Meta AI.
Phản ứng trước tình hình này, có người dùng biện pháp “hạ sách” như cố ý chêm vào bài viết vài lỗi ngữ pháp hay chính tả để báo hiệu đây là của người viết chứ không phải máy viết. Có người tránh dùng từ bóng bẩy, lối ẩn dụ đa nghĩa, câu văn dạng biền ngẫu vì sợ bị lầm tưởng nhờ AI viết giùm. Thậm chí các nhiếp ảnh gia giờ có xu hướng chụp hơi nhòe nhòe một chút vì ảnh AI thường sắc nét, đúng chuẩn mực kỹ thuật người chụp ảnh từng theo đuổi trong nhiều năm trước đây. Có lẽ ai trong chúng ta đều ước gì có trong tay một chiếc “kính chiếu yêu”, soi vào đâu là biết ngay đồ của AI làm ra chứ không phải của con người. Và đây chính là cơ hội - cơ hội xây dựng uy tín từ niềm tin, từ sự tin cậy. Cơ hội đó trước hết là của báo chí. Báo chí được xây dựng trên nền tảng luôn kiểm chứng thông tin. Trong thời đại nội dung AI tràn lan, nếu tờ báo nào tạo dựng một uy tín ở người đọc rằng mỗi khi họ hoang mang vì tin giả tràn ngập, họ có thể dựa vào thông tin của báo để phân định đúng sai, tờ báo đó sẽ đứng vững trong lòng bạn đọc. Làm sao để thay vì đăng lại một mẩu tin giả trên mạng xã hội nhưng kèm theo lời tán thán, “không biết đây là chuyện thật hay chuyện giả”, người ta tìm đến báo chí để có nguồn tin đáng tin cậy - vậy là báo chí vẫn có thể sống khỏe không ngại mạng xã hội lấn lướt. Như vậy báo chí sẽ không chạy theo mạng xã hội, tức nói theo kiểu thời thượng là “theo trend”; báo chí sẽ là bộ lọc mọi người sử dụng mỗi khi họ hoang mang vì tin giả hình giả trên mạng xã hội. Cơ hội này cũng là của ngành giáo dục khi thiết kế chương trình dạy về AI phải đi kèm cách thức phân biệt thật giả; biết đâu là sản phẩm của AI. Quan trọng hơn cần giáo dục ở các em thói quen sử dụng AI chỉ để hỗ trợ trong việc học tập như động não tìm ý tưởng chứ không dùng AI hoàn toàn để làm bài tập. Các em cũng hiểu trách nhiệm của mình không dùng AI tạo ra ảnh giả để chọc ghẹo bạn bè hay, các em biết cần ghi rõ nội dung nào mình đưa ra là của AI, nội dung nào là của chính mình làm ra. Cuối cùng xin mọi người hãy tiết chế sử dụng AI để tạo hình giả, video giả. Trước hết nó chỉ mua vui trong chốc lát nhưng đằng sau đó sẽ là một mức tiêu thụ điện, nước lớn đến mức kinh ngạc. Một người viết hay, chụp ảnh đẹp nhưng chỉ một lần bị phát hiện có sử dụng AI, sau đó mọi điều người này trưng ra đều bị nghi ngờ có bàn tay của AI. Không ai dám khen ảnh của anh ta đẹp vì sợ bị hố, khen nhầm AI. Nếu buộc lòng phải sử dụng AI hay muốn luyện tập cách chế ảnh bằng AI, nên ghi rõ, kể cả dùng công cụ gì cho sòng phẳng. Mong sao trong một tương lai không xa, chúng ta sẽ có những tờ báo xây dựng được uy tín là “tia X-quang” soi rọi đâu là AI, đâu là thật, đâu là giả, làm chỗ dựa cho những thế hệ lớn lên cùng AI.
