Sở hữu trí tuệ giúp nâng tầm giá trị nông sản địa phương

Nhãn hiệu cộng đồng, bao gồm nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý ngày càng khẳng định vai trò như một “giấy thông hành” cho nông sản và đặc sản địa phương. Tuy nhiên, việc quản lý nhãn hiệu cộng đồng không chỉ dừng lại ở khía cạnh pháp lý mà còn là một quá trình quản trị mang tính chiến lược.

Trước hết, xác lập quyền sở hữu là bước nền tảng nhằm khẳng định vị thế pháp lý của sản phẩm trên thị trường, qua đó hạn chế tình trạng xâm phạm và giả mạo nhãn hiệu. Song song đó, quản lý chất lượng đồng bộ là yếu tố then chốt, đảm bảo các sản phẩm mang cùng một nhãn hiệu đều tuân thủ quy trình sản xuất và tiêu chuẩn đã cam kết, từ đó duy trì uy tín chung.

​​Bên cạnh đó, công tác quản lý còn bao gồm việc phát triển thương hiệu thông qua các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại, giúp mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng. Đặc biệt, nhãn hiệu cộng đồng còn gắn với việc bảo tồn tài nguyên bản địa, duy trì các nghề truyền thống và bảo vệ môi trường sản xuất, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thực tiễn cho thấy công tác xác lập và quản lý tài sản trí tuệ gắn với địa danh tại Sóc Trăng (Thành phố Cần Thơ) đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Giai đoạn 2016–2022 ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng đơn đăng ký bảo hộ với tổng cộng 733 đơn, trong đó nhãn hiệu chiếm 694 đơn. Đã có 374 văn bằng được cấp, và số lượng sản phẩm gắn với địa danh tăng gấp 4,6 lần so với trước đây.

Nhiều sản phẩm đặc trưng đã được bảo hộ, góp phần nâng cao giá trị và danh tiếng địa phương. Tiêu biểu có chỉ dẫn địa lý Hành tím Vĩnh Châu; nhãn hiệu chứng nhận Gạo thơm Sóc Trăng; cùng các nhãn hiệu tập thể như Bánh pía lạp xưởng Sóc Trăng, vú sữa tím Trinh Phú và bưởi năm roi Kế Thành. Đây là những sản phẩm đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp địa phương đã chủ động hơn trong việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại các thị trường quốc tế như Mỹ, EU và Hàn Quốc nhằm phục vụ chiến lược xuất khẩu. Tuy nhiên, năng lực quản trị và tổ chức thực thi của các hội, hiệp hội vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác quản lý nhãn hiệu cộng đồng vẫn đối mặt với không ít thách thức như nhận thức chưa đồng đều, liên kết chuỗi còn lỏng lẻo và thiếu các công cụ quản lý hiện đại.

Để khắc phục, cần sớm xây dựng mô hình quản lý trên nền tảng số, cho phép theo dõi nguồn gốc, chất lượng và việc sử dụng nhãn hiệu một cách minh bạch. Đồng thời, việc chuẩn hóa hệ thống nhận diện thương hiệu — từ logo, bao bì đến tài liệu quảng bá — là cần thiết để nâng cao khả năng cạnh tranh, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử.