"Cần khơi thông mạnh mẽ hơn nữa mọi nguồn lực cho Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo"

Sáng 18/5 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề: "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới."

Chương trình được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sự kiện không chỉ là dịp để tri ân đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và những người đang ngày đêm cống hiến cho sự phát triển của đất nước mà còn là thời điểm để chúng ta cùng nhìn nhận sâu sắc hơn về vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; khơi thông các nguồn lực để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển mới của đất nước.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lĩnh vực hỗ trợ phát triển mà là nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững; là động lực nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của nhân dân; là điều kiện để bảo đảm tự chủ, tự cường trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo.

"Đối với Việt Nam, Nghị quyết 57 đã đặt ra nhiệm vụ rất rõ ràng: muốn vượt qua bẫy thu nhập trung bình để trở thành nước phát triển, muốn xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập hiệu quả, chúng ta không có con đường nào khác ngoài đột phá phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Tuy nhiên, để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân điều quan trọng nhất hiện nay là phải khơi thông các nguồn lực trong toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

"Lịch sử phát triển của các quốc gia thành công cho thấy: không có quốc gia hùng cường nào mà không dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mạnh mẽ. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Nhưng để biến cơ hội thành hiện thực, chúng ta cần khơi thông mạnh mẽ hơn nữa mọi nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; cần tạo dựng một môi trường mà ở đó trí tuệ được tôn trọng, sáng tạo được khuyến khích và công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển đất nước," Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực tăng trưởng mới

Trong những năm qua, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh chiến lược mới, công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ của mỗi quốc gia.

Theo định hướng phát triển mới, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn chỉ là lĩnh vực hỗ trợ phát triển mà đang trở thành nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững; là điều kiện để bảo đảm tự chủ, tự cường trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

Điểm nhấn nổi bật của chương trình là "Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược" nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21/QĐ- TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Theo đó, Việt Nam ưu tiên phát triển các công nghệ lõi, công nghệ nền tảng và sản phẩm chiến lược có khả năng tạo đột phá về tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia trong giai đoạn mới.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật, công nghệ bán dẫn, blockchain, công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ lượng tử, UAV và các nền tảng Make in Viet Nam.

Đây đều là những công nghệ có khả năng tác động sâu rộng tới nhiều ngành, lĩnh vực; đồng thời quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ công nghệ của quốc gia trong dài hạn.

Cách tiếp cận mới trong triển khai công nghệ chiến lược là chuyển mạnh từ tư duy nghiên cứu phân tán sang cách tiếp cận theo "bài toán lớn quốc gia." Các nhiệm vụ công nghệ chiến lược sẽ được xác định rõ mục tiêu đầu ra, chỉ tiêu kỹ thuật, sản phẩm cụ thể, địa chỉ ứng dụng và doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu; đồng thời gắn nghiên cứu với khả năng thương mại hóa và triển khai thực tiễn.

Theo định hướng tái cấu trúc hệ thống chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, 42 chương trình khoa học công nghệ sẽ được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và phân tầng chức năng thành 6 chương trình lớn, bao gồm: nghiên cứu cơ bản; các chương trình khoa học công nghệ quốc gia; chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; chương trình đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp; chương trình nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ; các chương trình Chuyển đổi số và địa phương. Trong đó, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia được xác định giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đang tập trung hoàn thiện cơ chế triển khai; xây dựng các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm; tháo gỡ các vướng mắc về tài chính, tiêu chuẩn, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp và thương mại hóa nhằm đẩy nhanh quá trình đưa công nghệ và sản phẩm nghiên cứu vào thực tiễn.

Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục thúc đẩy phát triển thị trường khoa học công nghệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đổi mới cơ chế tài chính và tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và start-up công nghệ Việt Nam phát triển./.