Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, trong khi các bệnh viện chuyên sâu tại khu vực trung tâm Thành phố luôn trong tình trạng quá tải, thì tại một số khu vực khác, nguồn lực về đất đai, hạ tầng và trang thiết bị y tế đã được đầu tư nhưng chưa được khai thác tương xứng. Nếu tiếp tục đi theo cách làm truyền thống là đầu tư mới hoàn toàn các bệnh viện, Thành phố sẽ phải đối mặt với chi phí rất lớn, thời gian triển khai kéo dài và khó có thể đáp ứng kịp nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng của người dân trong bối cảnh một siêu đô thị mở rộng.

Hơn nữa, để một bệnh viện mới thành lập có thể tạo dựng được uy tín chuyên môn và niềm tin của người dân không phải là việc có thể đạt được trong thời gian ngắn, mà đòi hỏi quá trình lâu dài để hoàn thiện nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn và công tác quản trị bệnh viện.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, mô hình “cơ sở 2” của các bệnh viện cần được xem là một giải pháp tổ chức mang tính chiến lược, góp phần tái cấu trúc không gian cung ứng dịch vụ y tế của Thành phố.

Về bản chất của mô hình “cơ sở 2”

“Cơ sở 2” không phải là một bệnh viện độc lập, cũng không phải là sự sao chép cơ học của cơ sở chính. Cơ sở 2 là một điểm cung ứng dịch vụ y tế trực thuộc bệnh viện chính, được tổ chức trên nền tảng hạ tầng phù hợp, vận hành theo cùng chuẩn chuyên môn, cùng quy trình kỹ thuật và cùng hệ thống quản trị chất lượng của bệnh viện chủ quản.

Bản chất của mô hình này là mở rộng không gian phục vụ nhưng không phân mảnh chất lượng, bảo đảm người dân, dù ở khu vực trung tâm hay vùng ven, đều được tiếp cận dịch vụ y tế với cùng chuẩn mực chuyên môn, an toàn và hiệu quả.

Về định vị “cơ sở 2” trong giai đoạn phát triển tiếp theo của hệ thống y tế TP.HCM

Trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo, “Cơ sở 2” không được hiểu là phần mở rộng cơ học, mà phải được xác định là một cấu phần chiến lược trong tổ chức hệ thống y tế đa tầng – đa cực – đa trung tâm của Thành phố. Mỗi cơ sở 2 phải được định vị rõ chức năng, xác lập vai trò cụ thể, gắn chặt với yêu cầu không gian đô thị, đặc điểm dân cư và năng lực chuyên môn chủ lực của từng bệnh viện. Có cơ sở 2 để giảm tải cho khu vực trung tâm; có cơ sở 2 để làm bệnh viện cửa ngõ, bảo đảm cấp cứu, hồi sức và xử trí kịp thời trong “thời gian vàng”; có cơ sở 2 để phát triển chuyên sâu, gắn với đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật; cũng có những cơ sở 2 nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận y tế cho các khu vực đặc thù, vùng ven, khu vực xa trung tâm hoặc có điều kiện giao thông đặc biệt.

Ngành Y tế Thành phố không đặt mục tiêu mở thêm nhiều cơ sở 2, mà đặt mục tiêu tổ chức đúng và vận hành hiệu quả, lấy chất lượng phục vụ người dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm thước đo.

Về mục tiêu cốt lõi của mô hình “cơ sở 2”

Thứ nhất, tái cấu trúc không gian cung ứng dịch vụ y tế, phân bố hợp lý năng lực khám chữa bệnh theo các cực của một siêu đô thị, giảm tình trạng dồn nén quá mức tại khu vực trung tâm.

Thứ hai, phát huy tối đa nguồn lực sẵn có, thông qua chuyển đổi công năng có chọn lọc các cơ sở đã được đầu tư nhưng chưa phát huy hiệu quả mong muốn, rút ngắn thời gian triển khai và tiết kiệm được chi phí đầu tư công.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống, bảo đảm phân luồng hợp lý, liên thông theo từng lĩnh vực chuyên ngành và tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe người dân.

Về các loại hình “cơ sở 2” của các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa tuyến cuối

Tùy điều kiện cụ thể, cơ sở 2 có thể được triển khai theo nhiều hình thức:

• Cơ sở 2 của một bệnh viện chuyên khoa liên kết với nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa khác, đưa chuyên môn sâu đến gần người dân hơn.
• Cơ sở 2 hình thành thông qua hợp nhất, sáp nhập, thống nhất cách quản trị để làm tăng công suất sử dụng, vốn kém hiệu quả thời gian dài trước đó.
• Cơ sở 2 giúp đa cực hóa các chuyên khoa sâu, phát triển trên nền hạ tầng sẵn có.
• Cơ sở 2 “cấy ghép” thêm chuyên khoa sâu tại một bệnh viện đa khoa có sẵn hạ tầng nhưng chưa sử dụng hết công suất, tạo thêm điểm tựa chuyên khoa cho khu vực.

Cho dù theo mô hình nào, yêu cầu xuyên suốt của cơ sở 2 là một đầu mối quản trị – một chuẩn chất lượng – một hệ thống điều phối thống nhất.

Về ý nghĩa của mô hình “cơ sở 2” trong phát triển hệ thống y tế theo cấu trúc đa tầng – đa cực – đa trung tâm

Gắn với hệ thống bệnh viện cửa ngõ, các cơ sở 2 trở thành cánh tay nối dài về chuyên môn của các bệnh viện cấp chuyên sâu, giúp hình thành những cực y tế khu vực có đủ năng lực tiếp nhận, sàng lọc, cấp cứu, hồi sức và xử trí phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh ngay tại địa bàn. Người dân được chăm sóc kịp thời hơn; hệ thống được vận hành thông suốt hơn; và các bệnh viện trung tâm được giải phóng để tập trung đúng vào vai trò điều trị chuyên sâu, kỹ thuật cao.

Khi được tổ chức đúng, bệnh viện cửa ngõ – cơ sở 2 – trung tâm chuyên sâu không còn là các điểm rời rạc, mà trở thành một chuỗi liên thông chặt chẽ, nơi mỗi khâu đều có vai trò rõ ràng, phối hợp nhịp nhàng và hỗ trợ lẫn nhau. Chính sự liên thông này tạo ra sức bật cho mô hình y tế đa cực, giúp năng lực chăm sóc sức khỏe được phân bố hợp lý theo không gian đô thị, thay vì dồn nén vào một vài điểm trung tâm.

Cần xem đây không chỉ là giải pháp giảm tải trước mắt, mà là tư duy tổ chức lại toàn bộ hệ thống y tế Thành phố để thích ứng với giai đoạn phát triển mới của một siêu đô thị mở rộng. Một hệ thống trong đó người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao gần nơi sinh sống, còn các bệnh viện chuyên sâu được tập trung làm chủ kỹ thuật cao, đào tạo nguồn nhân lực và dẫn dắt chuyên môn cho toàn mạng lưới. Đó chính là định hướng chiến lược để hệ thống y tế TP.HCM phát triển bền vững hơn, cân bằng hơn và hiệu quả hơn trong giai đoạn 2026–2030 và những năm tiếp theo.