'Vui khỏe mỗi ngày': Hiểu đúng để giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh cơ xương khớp

Ngày 10/6, Tạp chí Khoa học phổ thông phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Phước Thắng, TP.HCM tổ chức chương trình "Vui khỏe mỗi ngày", với chủ đề "Chủ động phòng ngừa bệnh lý Cơ - Xương - Khớp và Đột quỵ ở người trưởng thành".

Chương trình có sự đồng hành chuyên môn của Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO và Bệnh viện Nhân dân 115.

Mong có thêm chương trình chăm sóc sức khỏe cho người dân

Phát biểu tại chương trình, ThS. Nhà báo Bùi Hương - Phó Tổng biên tập phụ trách, điều hành Tạp chí Khoa học phổ thông - cho biết đây là lần đầu tiên Tạp chí phối hợp cùng phường Phước Thắng tổ chức chương trình "Vui khỏe mỗi ngày".

Theo nhà báo Bùi Hương, bệnh lý cơ xương khớp và đột quỵ đang trở thành những vấn đề sức khỏe đáng quan tâm, không chỉ ở người cao tuổi mà còn có xu hướng gia tăng ở người trẻ. Vì vậy, việc trang bị kiến thức để chủ động phòng ngừa bệnh tật là hết sức cần thiết.

"Chúng tôi mong muốn thông qua chương trình, người dân có thêm kiến thức để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình, từ đó chủ động phòng bệnh thay vì chỉ điều trị khi bệnh đã xuất hiện", nhà báo Bùi Hương chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Ánh Hồng - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phước Thắng, TP.HCM - cho biết địa phương luôn xác định nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe người dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới.

"Chúng tôi mong muốn người dân hình thành thói quen chủ động bảo vệ sức khỏe, không chỉ dựa vào việc điều trị khi có bệnh mà còn thông qua việc rèn luyện thể chất, nâng cao nhận thức và phòng ngừa bệnh tật từ sớm", bà Hồng chia sẻ.

Đánh giá cao chương trình "Vui khỏe mỗi ngày" do Tạp chí Khoa học phổ thông phối hợp cùng địa phương tổ chức, bà Hồng cho rằng đây là hoạt động thiết thực, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, nhất là người cao tuổi, phụ nữ và cán bộ, công chức.

"Đột quỵ và các bệnh lý cơ xương khớp đang ngày càng phổ biến. Chỉ riêng tối hôm qua, trên địa bàn phường đã ghi nhận hai trường hợp đột quỵ. Điều đó cho thấy việc trang bị kiến thức phòng bệnh cho người dân là hết sức cần thiết", bà Hồng nói và kỳ vọng sẽ có thêm nhiều chương trình truyền thông sức khỏe được tổ chức tại địa phương, góp phần giúp người dân nâng cao nhận thức, chủ động phòng bệnh và xây dựng lối sống lành mạnh, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống.

Chủ động tầm soát để phòng ngừa loãng xương

Tại chương trình, ThS.BS Lê Duy Toàn - Khoa Điều trị, Bệnh viện Quốc tế Chấn thương chỉnh hình Sài Gòn thuộc Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO - đã chia sẻ nhiều thông tin hữu ích về bệnh loãng xương, một bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi nhưng vẫn còn nhiều người chưa hiểu đúng.

Bác sĩ Toàn cho biết nhiều người có quan niệm chỉ cần bổ sung thật nhiều canxi là có thể phòng ngừa loãng xương. Tuy nhiên, canxi chỉ là nguyên liệu để tạo xương. Nếu quá trình hủy xương vẫn diễn ra mạnh thì việc bổ sung canxi đơn thuần sẽ không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Theo bác sĩ Toàn, những người có nguy cơ cao như phụ nữ trên 50 tuổi, nam giới trên 60 tuổi hoặc người có tiền sử sử dụng thuốc kéo dài, ít vận động cần được tầm soát mật độ xương định kỳ.

Bác sĩ Toàn cũng lưu ý nhiều yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ loãng xương như chế độ dinh dưỡng thiếu hợp lý, ít vận động, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hoặc sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài.

"Vận động là yếu tố rất quan trọng giúp kích thích quá trình tạo xương. Nhiều người lớn tuổi sợ đau, sợ té ngã nên hạn chế vận động, nhưng điều đó lại khiến tình trạng loãng xương tiến triển nhanh hơn", bác sĩ Toàn nói.

Đáng lo ngại, loãng xương thường được ví như "kẻ giết người thầm lặng" vì diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xảy ra biến chứng như gãy xương hoặc gãy lún đốt sống.

Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp giảm mật độ xương đều cần điều trị bằng thuốc. Những người có khối lượng xương thấp nhưng chưa đến mức loãng xương chủ yếu cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, tăng cường vận động và theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đối với người đã được chẩn đoán loãng xương, việc điều trị cần tuân thủ nghiêm ngặt và kéo dài nhiều năm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

"Loãng xương hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Điều quan trọng là người dân cần chủ động tầm soát, duy trì lối sống lành mạnh và không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của cơ thể", bác sĩ Toàn khuyến cáo.

Hơn 80% đột quỵ có thể dự phòng được

Trình bày chuyên đề về đột quỵ, BS.CKI Lê Kha Trí - Khoa Bệnh lý Mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115, cho biết đột quỵ là tình trạng tổn thương não cấp tính do tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não, gây ra các khiếm khuyết thần kinh đột ngột, có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Theo bác sĩ Trí, đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 200.000 ca đột quỵ mới. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có nguy cơ đột quỵ cao, trong khi chỉ khoảng 25% người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn sau cơn đột quỵ.

Có hai nhóm nguyên nhân chính gây đột quỵ, gồm nhồi máu não do tắc mạch máu não, chiếm khoảng 80% và xuất huyết não do vỡ mạch máu não, chiếm khoảng 20%. Các dấu hiệu nhận biết đột quỵ thường xuất hiện đột ngột như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân một bên cơ thể, nói khó, nói ngọng, mất khả năng diễn đạt hoặc hiểu ngôn ngữ, tê bì tay chân, mờ mắt hoặc mất thị lực thoáng qua.

Về các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp được xem là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xuất huyết não. Trong khi đó, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch, rung nhĩ, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì và hút thuốc lá là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhồi máu não.

"Người hút khoảng một bao thuốc lá mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ cao gấp nhiều lần so với người không hút thuốc. Càng có nhiều yếu tố nguy cơ, khả năng xảy ra đột quỵ càng lớn", bác sĩ Trí cảnh báo.

Ngoài những yếu tố có thể kiểm soát, tuổi tác, giới tính, tiền sử gia đình và tiền sử đột quỵ cũng là những nguy cơ không thể thay đổi. Nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo tuổi và đặc biệt cao ở những người từng bị đột quỵ trước đó.

"Khoảng 80% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ. Chủ động phòng bệnh vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe của mỗi người", bác sĩ Trí nhấn mạnh.

Sôi động chuyên mục hỏi - đáp

Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Ngân (74 tuổi, ngụ phường Phước Thắng) chia sẻ bản thân từng bị đột quỵ cách đây hơn 10 năm. Dù đã được điều trị kịp thời và không còn tình trạng tê mặt, đến nay bà vẫn còn cảm giác tê kéo dài từ vai xuống nửa người bên trái.

"Tôi từng bị đột quỵ và được điều trị. Hiện nay mặt đã hết tê nhưng từ vai trở xuống nửa thân trái vẫn còn cảm giác tê. Tôi muốn hỏi các bác sĩ liệu có phương pháp nào giúp điều trị dứt điểm tình trạng này hay đây sẽ là di chứng kéo dài suốt đời?", bà Ngân băn khoăn.

Giải đáp thắc mắc của bà Nguyễn Thị Ngân, BS.CKI Lê Kha Trí cho biết đột quỵ là tình trạng tổn thương não đã xảy ra và để lại những mức độ di chứng khác nhau tùy từng người bệnh.

"Có những bệnh nhân phục hồi rất tốt, nhưng cũng có những trường hợp vẫn để lại di chứng kéo dài. Trong đó, rối loạn cảm giác như tê bì một phần cơ thể là một trong những di chứng thường gặp và cũng là nhóm triệu chứng khó điều trị dứt điểm nhất", bác sĩ Trí cho biết.

Đối với trường hợp của bà Ngân, khi tình trạng tê bì đã kéo dài hơn 10 năm sau đột quỵ, khả năng hồi phục hoàn toàn là rất thấp. Tuy nhiên, nếu cảm giác tê ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày, giấc ngủ hoặc chất lượng cuộc sống, người bệnh có thể được bác sĩ chỉ định các loại thuốc giúp giảm triệu chứng và cải thiện sự khó chịu.

Tại phần giao lưu, bà Vũ Thị Hòa (65 tuổi, ngụ phường Phước Thắng) cho biết cháu của bà đang theo học Taekwondo và thường gặp các chấn thương nhẹ trong quá trình tập luyện như căng cơ, giãn cơ hoặc va chạm khi thi đấu.

"Cháu tôi học Taekwondo nên đôi khi bị giãn cơ hoặc chấn thương nhẹ sau khi tập. Tôi là người thường xuyên chăm sóc cháu nên muốn hỏi bác sĩ có biện pháp nào giúp cháu hồi phục nhanh hơn mà vẫn bảo đảm tốt cho sức khỏe và sự phát triển của cơ thể hay không?", bà Hòa đặt câu hỏi.

BS Lê Duy Toàn cho biết việc phòng ngừa và xử trí chấn thương trong thể thao cần bắt đầu từ những nguyên tắc cơ bản nhưng rất quan trọng. Với các môn vận động cường độ cao như Taekwondo, người tập cần khởi động kỹ trước khi vào buổi tập để làm nóng cơ thể, tăng độ linh hoạt của cơ, gân và khớp, từ đó giảm nguy cơ chấn thương.

"Không chỉ khởi động trước khi tập, giai đoạn sau tập cũng rất quan trọng. Khi cơ thể cần phục hồi, người tập nên thực hiện các bài giãn cơ phù hợp để các nhóm cơ được thư giãn và phục hồi tốt hơn", bác sĩ Toàn chia sẻ.

Đối với môn Taekwondo, vốn sử dụng nhiều động tác đá và vận động chân, người tập nên dành thời gian thực hiện các bài kéo giãn cơ vùng đùi, bắp chân và khớp hông sau mỗi buổi tập. Bác sĩ cũng khuyến cáo việc chườm lạnh ngay sau khi vận động mạnh hoặc khi xuất hiện các chấn thương nhẹ có thể giúp giảm viêm, giảm sưng và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Trao yêu thương, lan tỏa kiến thức chăm sóc sức khỏe

Tại chương trình, Tạp chí Khoa học phổ thông đã trao 20 phần quà, mỗi phần gồm 600 nghìn đồng tiền mặt cùng nhu yếu phẩm đến các gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường Phước Thắng.

Nhận phần quà từ ban tổ chức, bà Võ Thị Ngọc Mai (66 tuổi, ngụ phường Phước Thắng) xúc động gửi lời cảm ơn đến Tạp chí Khoa học phổ thông, địa phương và các đơn vị đồng hành đã quan tâm, hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn.

“Phần quà là sự động viên lớn đối với những gia đình còn khó khăn như chúng tôi", bà Mai nói và bày tỏ mong muốn sẽ có thêm nhiều chương trình tương tự được tổ chức tại địa phương, vừa hỗ trợ người dân khó khăn, vừa giúp cộng đồng nâng cao nhận thức trong việc chủ động phòng ngừa bệnh tật và bảo vệ sức khỏe.