Chuyển đổi số từ làng đến phố

Tại TP.HCM, phong trào "Bình dân học vụ số" đang lặng lẽ lan tỏa từ khu phố đến từng con hẻm, nơi mà người dân không chỉ học chữ mà còn học... "chữ số".

Phong trào này ra đời từ nhu cầu thực tế khi rất nhiều người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, còn xa lạ với công nghệ. Với tinh thần "người biết giúp người chưa biết", chương trình hướng đến mục tiêu phổ cập kỹ năng số cơ bản cho mọi người dân, đảm bảo "không để ai bị bỏ lại phía sau" trong hành trình chuyển đổi số.

Truyền thông phải khoa học và giải quyết được vấn đề

Phát biểu tại chương trình, TS. Nguyễn Thanh Hòa - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM cũng cho biết, phong trào "Bình dân học vụ số" cũng giống như cách đây 80 năm Bác Hồ ra phong trào "Bình dân học vụ".

"Nhưng lần này là bước vào môi trường số, chúng ta làm sao để các chương trình, ứng dụng dễ làm, dễ thực hiện, ai cũng có thể làm được. Mọi người cũng có thể tương tác với chính quyền để thúc đẩy TP.HCM ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại hơn", TS Hòa chia sẻ.

Để người dân tiếp cận chuyển đổi số, TS Hòa cho rằng cần truyền thông khoa học – tức biến những khái niệm phức tạp thành điều đơn giản, dễ hiểu và ai cũng có thể làm được.

"Thay vì nói về những quy trình rườm rà, chúng ta có thể hình dung một ví dụ cụ thể như lấy điện thoại, mở ứng dụng Công dân số, bấm vài thao tác là có thể tra cứu thông tin y tế, đăng ký hiến máu hoặc phụ huynh có thể xem học bạ con em mình... Tất cả được kết nối thông qua VNeID, bảo đảm định danh chính xác, giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh chóng và tiện lợi”, ông nói.

Ngoài ra, truyền thông không chỉ là nâng cao nhận thức mà còn để giải quyết được vấn đề. TS Hòa ví dụ, khi người dân gặp khó khăn, vướng mắc như thấy con đường bị hư hỏng, chỉ cần chụp ảnh và gửi phản ánh lên cổng 1022 để cơ quan chức năng kịp thời xử lý. Đó chính là cách để công nghệ phục vụ cuộc sống một cách thiết thực.

Thay đổi thói quen của người dùng từ làng đến phố

Ông Phan Phương Tùng - Giám đốc Trung tâm tư vấn Dxcenter (thuộc Công ty Công viên phần mềm Quang Trung) cho rằng để thực sự "Bình dân học vụ số", chuyển đổi số phải được phổ cập hóa và gần gũi với đời sống người dân, đi từ "làng đến phố" chứ không chỉ dừng lại ở đào tạo trong nhà trường.

"Chúng ta phải nghĩ đến việc dạy công nghệ cho nhóm người yếu thế, người lớn tuổi. Vì họ cũng chính là đối tượng thụ hưởng trực tiếp từ chuyển đổi số nhưng vẫn chưa được tiếp cận nhiều với công nghệ", ông Tùng nói.

TS. Trần Quý - Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế Số Việt Nam, cũng cho biết chuyển đổi số đã rút ngắn được rất nhiều khoảng cách về vật lý và trình độ số giữa làng và phố. "Để thực hiện chúng ta cần thay đổi thói quen của người dân, đưa họ trở thành công dân số", TS Quý nhấn mạnh.

Theo TS Quý, thói quen vốn là thứ ăn sâu trong đời sống hằng ngày. Giống như trước đây, khi nhận lương, mọi người quen với việc cầm tiền mặt đếm từng tờ, còn bây giờ chỉ cần một tiếng "tít" trên điện thoại là tài khoản đã báo có tiền. Nhưng để làm được điều này, người dân phải học cách sử dụng các ứng dụng, thay đổi tư duy từ cầm tiền mặt sang giao dịch số.

Ban đầu, nhiều người vẫn không yên tâm, thường phải ra ATM rút tiền vì sợ "tiền trong máy chưa chắc chắn". Tuy nhiên, dần dần, khi việc thanh toán số trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, mọi người buộc phải thích nghi.

Khó khăn tiếp theo là thay đổi tư duy làm việc. Nhiều địa phương đã triển khai ứng dụng trực tuyến, nhưng người dân vẫn giữ thói quen đến tận nơi xin giấy tờ thay vì thao tác ngay trên điện thoại. Điều này đòi hỏi phải truyền thông mạnh mẽ để người dân nhận thức rõ tiện ích của dịch vụ số.

Cuối cùng là rào cản công cụ. Với người lớn tuổi vốn quen ghi chép và dùng giấy tờ truyền thống, việc làm quen với smartphone là cả một hành trình. Họ có thể đọc báo, gọi điện, xem phim trên điện thoại, nhưng khi thao tác trên ứng dụng hành chính lại gặp không ít bỡ ngỡ.

"Muốn trở thành công dân số, phải thay đổi đồng thời cả thói quen, tư duy và khả năng sử dụng công cụ của mọi người", TS Quý khẳng định.