Sinh viên học cách thích nghi, giải quyết vấn đề trong môi trường đa văn hóa
Tạp Chí Giáo Dục
Trong bối cảnh giáo dục đại học chuyển mạnh theo hướng hội nhập, nhiều trường đại học đang đưa mô hình...
Trong bối cảnh giáo dục đại học chuyển mạnh theo hướng hội nhập, nhiều trường đại học đang đưa mô hình học tập theo dự án vào môi trường đa quốc gia nhằm tạo ra không gian đào tạo gắn với thực tiễn và chuẩn quốc tế. Ở đó, sinh viên vừa tiếp thu kiến thức chuyên môn, học cách thích nghi, hợp tác và giải quyết vấn đề trong môi trường đa văn hóa.Sinh viên ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng) học trong chương trình Global Project-Based LearningÁp lực thật trong môi trường học tập quốc tế
Học theo dự án (Project-Based Learning - PBL) vốn không còn xa lạ trong giáo dục đại học. Tuy nhiên, khi được triển khai trong môi trường đa quốc gia, mô hình này đặt ra yêu cầu cao hơn nhiều đối với sinh viên. Người học vừa xử lý các bài toán kỹ thuật, vừa phải vượt qua rào cản ngôn ngữ, khác biệt văn hóa và phương pháp làm việc. Vừa qua, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng tổ chức chương trình Global Project-Based Learning (gPBL) với 57 sinh viên đến từ Việt Nam, Nhật Bản, Ấn Độ, Indonesia và Đài Loan (Trung Quốc) được chia thành 11 nhóm để phát triển các dự án trong lĩnh vực IoT và Netsoft. Trong hơn 10 ngày, toàn bộ quá trình học tập được tổ chức theo hướng “dự án hóa”, từ đề xuất ý tưởng, thiết kế giải pháp, lập trình đến hoàn thiện sản phẩm demo và bảo vệ trước hội đồng quốc tế bằng tiếng Anh.
Áp lực về thời gian, yêu cầu kỹ thuật và sự khác biệt trong cách giao tiếp buộc sinh viên phải thay đổi tư duy học tập. Thay vì tiếp cận kiến thức một chiều, sinh viên phải chủ động trao đổi, tranh luận và thích nghi để cùng hoàn thành sản phẩm chung. Nhóm sinh viên Nguyễn Huy Hoàng, Huỳnh Thị Hồng Tú của Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng cùng Suma Naito, sinh viên Đại học Công nghệ Shibaura đã phát triển dự án nhạc cụ điện tử sử dụng chùm tia laser thay cho dây đàn truyền thống. Sản phẩm tích hợp cảm biến quang học và hệ thống điều khiển để xử lý tín hiệu, tạo âm thanh tương ứng. “Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc phối hợp giữa các thành viên đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Quá trình làm việc đòi hỏi sự đồng bộ về ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp và nền tảng chuyên môn. Chính trong môi trường đó, sinh viên học được cách triển khai một dự án thực tế từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh, đồng thời rèn luyện năng lực phản biện và trình bày học thuật bằng tiếng Anh”, Hồng Tú nói.
Bên cạnh đó, nhiều dự án còn hướng tới khả năng ứng dụng thực tiễn. Với dự án Smart Garden, sinh viên Phạm Đông Trà cùng nhóm quốc tế xây dựng hệ thống quản lý vườn thông minh tích hợp cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm và mực nước; có khả năng tự động kích hoạt máy bơm, hệ thống sưởi hoặc điều khiển thủ công qua ứng dụng di động. Điều mà Trà cho rằng giá trị nhất sau dự án chính là khả năng phối hợp đa văn hóa và kỹ năng xử lý sự cố kỹ thuật trong môi trường áp lực cao. Một dự án khác là hệ thống giám sát giao thông thời gian thực do sinh viên Nguyễn Hữu Phước Huy cùng nhóm thực hiện, tích hợp camera, Raspberry Pi và mô hình AI nhận diện phương tiện. Theo Huy, thay đổi lớn nhất sau chương trình là cách tiếp cận vấn đề và sự tự tin khi bảo vệ quan điểm của mình trong môi trường quốc tế.
PGS.TS Lê Tiến Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (ĐH Đà Nẵng) cho biết chương trình gPBL được xây dựng theo định hướng đào tạo gắn với thực tiễn và tiệm cận chuẩn quốc tế. Từ các sản phẩm thử nghiệm ban đầu, nhiều ý tưởng tiếp tục được hoàn thiện để phát triển thành đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên. Qua đó, chương trình góp phần bồi dưỡng tư duy sáng tạo, năng lực nghiên cứu và khả năng hội nhập toàn cầu cho người học.
Học từ khác biệt để thay đổi tư duy
Cùng với học trong môi trường quốc tế, những chương trình học tập gắn với cộng đồng mở ra một hướng tiếp cận học từ thực tiễn xã hội và từ chính sự khác biệt văn hóa. Năm 2026, Trường ĐH Bách khoa phối hợp với Singapore Polytechnic tổ chức chương trình Learning Express. Theo đó, trong 12 ngày làm việc tại Đà Nẵng, sinh viên hai trường được chia thành các nhóm để khảo sát thực tế tại làng gốm Thanh Hà và làng rau Trà Quế. Từ quá trình quan sát, phỏng vấn người dân đến phân tích nhu cầu cộng đồng, sinh viên xây dựng các mô hình thử nghiệm nhằm đề xuất giải pháp phát triển du lịch, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy phát triển bền vững cho làng nghề. Nguyễn Quỳnh Châu, sinh viên lớp 23QLCN1, Khoa Quản lý dự án, Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng chia sẻ: “Em từng tham gia khóa Learning Express năm 2025. Đến năm 2026, em đồng hành với chương trình trong vai trò điều phối viên. Giá trị lớn nhất mà chương trình mang lại là sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề. Sinh viên kỹ thuật vốn quen làm việc trong phạm vi chuyên ngành hẹp, nhưng khi tham gia môi trường liên ngành và đa văn hóa buộc phải nhìn nhận vấn đề theo hướng toàn diện hơn. Nếu trước đây sinh viên thường chia nhỏ công việc để mỗi cá nhân tự thực hiện rồi ghép lại, thì mô hình dự án quốc tế yêu cầu sự tương tác liên tục giữa các thành viên nhằm đảm bảo tính thống nhất của toàn bộ sản phẩm”.
PGS.TS Nguyễn Hồng Hải, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng cho rằng trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, các mô hình học tập trải nghiệm như Learning Express đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế hệ kỹ sư, nhà khoa học có khả năng thích ứng và sáng tạo. Những dự án mang tính quốc tế cũng là cơ hội để đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng hội nhập trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng.
Bên cạnh đó, nhiều dự án còn hướng tới khả năng ứng dụng thực tiễn. Với dự án Smart Garden, sinh viên Phạm Đông Trà cùng nhóm quốc tế xây dựng hệ thống quản lý vườn thông minh tích hợp cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm và mực nước; có khả năng tự động kích hoạt máy bơm, hệ thống sưởi hoặc điều khiển thủ công qua ứng dụng di động. Điều mà Trà cho rằng giá trị nhất sau dự án chính là khả năng phối hợp đa văn hóa và kỹ năng xử lý sự cố kỹ thuật trong môi trường áp lực cao. Một dự án khác là hệ thống giám sát giao thông thời gian thực do sinh viên Nguyễn Hữu Phước Huy cùng nhóm thực hiện, tích hợp camera, Raspberry Pi và mô hình AI nhận diện phương tiện. Theo Huy, thay đổi lớn nhất sau chương trình là cách tiếp cận vấn đề và sự tự tin khi bảo vệ quan điểm của mình trong môi trường quốc tế.
PGS.TS Lê Tiến Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (ĐH Đà Nẵng) cho biết chương trình gPBL được xây dựng theo định hướng đào tạo gắn với thực tiễn và tiệm cận chuẩn quốc tế. Từ các sản phẩm thử nghiệm ban đầu, nhiều ý tưởng tiếp tục được hoàn thiện để phát triển thành đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên. Qua đó, chương trình góp phần bồi dưỡng tư duy sáng tạo, năng lực nghiên cứu và khả năng hội nhập toàn cầu cho người học.
Học từ khác biệt để thay đổi tư duy
Cùng với học trong môi trường quốc tế, những chương trình học tập gắn với cộng đồng mở ra một hướng tiếp cận học từ thực tiễn xã hội và từ chính sự khác biệt văn hóa. Năm 2026, Trường ĐH Bách khoa phối hợp với Singapore Polytechnic tổ chức chương trình Learning Express. Theo đó, trong 12 ngày làm việc tại Đà Nẵng, sinh viên hai trường được chia thành các nhóm để khảo sát thực tế tại làng gốm Thanh Hà và làng rau Trà Quế. Từ quá trình quan sát, phỏng vấn người dân đến phân tích nhu cầu cộng đồng, sinh viên xây dựng các mô hình thử nghiệm nhằm đề xuất giải pháp phát triển du lịch, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy phát triển bền vững cho làng nghề. Nguyễn Quỳnh Châu, sinh viên lớp 23QLCN1, Khoa Quản lý dự án, Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng chia sẻ: “Em từng tham gia khóa Learning Express năm 2025. Đến năm 2026, em đồng hành với chương trình trong vai trò điều phối viên. Giá trị lớn nhất mà chương trình mang lại là sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề. Sinh viên kỹ thuật vốn quen làm việc trong phạm vi chuyên ngành hẹp, nhưng khi tham gia môi trường liên ngành và đa văn hóa buộc phải nhìn nhận vấn đề theo hướng toàn diện hơn. Nếu trước đây sinh viên thường chia nhỏ công việc để mỗi cá nhân tự thực hiện rồi ghép lại, thì mô hình dự án quốc tế yêu cầu sự tương tác liên tục giữa các thành viên nhằm đảm bảo tính thống nhất của toàn bộ sản phẩm”.
PGS.TS Nguyễn Hồng Hải, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng cho rằng trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, các mô hình học tập trải nghiệm như Learning Express đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế hệ kỹ sư, nhà khoa học có khả năng thích ứng và sáng tạo. Những dự án mang tính quốc tế cũng là cơ hội để đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng hội nhập trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng.
