Chọn nguyện vọng tuyển sinh 10 năm 2026 Yếu tố khoảng cách cần được quan tâm đúng mức

Thực trạng học sinh chọn nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 công lập cách quá xa nhà, dẫn đến không thể theo học dù trúng tuyển vẫn diễn ra ở nhiều trường THPT tại TP.HCM trong các mùa tuyển sinh. Đại diện nhiều trường THPT cảnh báo, việc đăng ký nguyện vọng vào các trường xa nhà có thể sẽ làm mất cơ hội học tập của học sinh.

Chọn trường xa nhà, dù đậu cũng sẽ không thể theo học Từ thực tế tại đơn vị, cô Nguyễn Thị Thanh (Hiệu trưởng Trường THPT Bình Chiểu, phường Tam Bình) cho biết, mỗi năm có từ 30-40 học sinh trúng tuyển vào trường nhưng không thể theo học do trường quá xa nhà. Có nhiều em nhà ở tận Hóc Môn, Bình Chánh (cũ) vẫn lựa chọn đăng ký nguyện vọng vào trường, dẫn đến những khó khăn không nhỏ trong quá trình nhập học và giảng dạy. “Nhiều em trúng tuyển rồi, khi đến trường nộp hồ sơ nhập học mới biết trường cách quá xa nhà nên không thể theo học. Đáng nói là thời điểm khi đăng ký nguyện vọng các em lại không quan tâm nhiều đến khoảng cách di chuyển, quãng đường thực tế từ nhà đến trường, mà chỉ quan tâm đến việc chọn một trường để “bao đậu””, cô Thanh nói. Theo cô Thanh, việc các em trúng tuyển sau đó từ bỏ suất học không chỉ gây lãng phí nguồn lực của nhà trường về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, mà còn trực tiếp tước đi cơ hội của những học sinh khác có nhà ở gần trường. Điều này tạo ra một thực tế đáng tiếc khi những em ở gần bị mất suất vào tay những bạn ở xa, nhưng cuối cùng những bạn ở xa đó lại không theo học. “Ngay cả khi thành phố tổ chức tuyển bổ sung, vấn đề vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đa phần những em ứng tuyển bổ sung thường là những học sinh ở khu vực rất xa, đã trượt hết các trường gần nhà và phải tìm đến những trường có điểm chuẩn thấp hơn. Tuy nhiên, những học sinh này hầu như không có ý định theo học suốt ba năm tại một ngôi trường quá xa nhà. Hệ quả tất yếu là sau khi nhập học, các em sẽ tìm cách xin chuyển trường với lý do địa lý, tạo thành một “bài toán đau đầu” cho các đơn vị quản lý”, Hiệu trưởng Trường THPT Bình Chiểu nói thêm. Tương tự, dù là trường chuẩn quốc gia song Trường THPT Nguyễn Văn Tăng (phường Long Bình) nhiều năm liền luôn rơi vào tình trạng tuyển không đủ chỉ tiêu khi học sinh trúng tuyển nhưng không chịu nhập học. Đơn cử như năm học 2025-2026, trường được giao chỉ tiêu 855 học sinh lớp 10 nhưng thực tế chỉ tuyển được 546 em, thiếu 6 lớp so với kế hoạch. Các năm học trước thực trạng diễn ra tương tự. Thầy Lê Văn Khôi (Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Tăng) cho biết, nguyên nhân chính do phần lớn học sinh trúng tuyển vào trường lại đến từ các địa bàn xa. Vì thế, ngay cả khi học sinh nhập học thì tình trạng xin chuyển trường sau khi kết thúc năm học diễn ra rất phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác dạy học, cũng như chiến lược phát triển của trường. Trong khi đó, số học sinh cư trú trên địa bàn phường Long Bình theo học tại trường chỉ khoảng 100-150 em, chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số học sinh của trường. Theo thống kê của Sở GD-ĐT TP.HCM, trong các mùa tuyển sinh vào lớp 10 công lập hàng năm, thành phố có khoảng 5.000 học sinh trúng tuyển nhưng không nhập học. Nguyên nhân chủ yếu là trường trúng tuyển cách quá xa nhà. Để hạn chế tình trạng này, Sở GD-ĐT TP.HCM đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm đẩy mạnh công tác tư vấn, áp dụng bản đồ GIS cảnh báo khoảng cách từ nhà đến trường, thực hiện tuyển bổ sung, yêu cầu phụ huynh viết cam kết theo học tại trường sau khi trúng tuyển. Tuy nhiên, thực tế tình trạng học sinh đăng ký nguyện vọng quá xa nhà vẫn diễn ra, gây khó khăn cho công tác tuyển sinh hàng năm… Một cán bộ Sở GD-ĐT TP.HCM kể, mỗi mùa tuyển sinh lớp 10 công lập hàng năm, sau khi có kết quả trúng tuyển, không ít phụ huynh liên hệ với sở, thậm chí lên tận sở… để xin đổi nguyện vọng, do trường trúng tuyển quá xa nhà, gia đình không có điều kiện đưa đón con. Trong khi trường gần nhà thì con vẫn đủ điểm đậu. Những trường hợp này đều không thể giải quyết. Vì nguyên tắc tuyển sinh của TP.HCM là xét theo thứ tự nguyện vọng, trúng tuyển nguyện vọng nào thì học sinh phải đậu nguyện vọng đó. Tăng cường hơn nữa vai trò tư vấn của trường THCS Đứng từ góc độ trường THPT, lãnh đạo các trường đều không mong muốn học sinh ở quá xa đăng ký vào trường mình vì những rào cản lớn trong việc duy trì học tập. Từ thực tế tuyển sinh, lãnh đạo các trường THPT nhấn mạnh vai trò quan trọng của công tác tư vấn ở trường THCS, giáo viên chủ nhiệm trong tuyển sinh vào lớp 10 công lập. “Không ít trường hợp học sinh sau khi trúng tuyển vào trường mới biết khoảng cách từ nhà đến trường lại xa như vậy. Các em và phụ huynh cho biết quá trình tư vấn trước đó, giáo viên chủ nhiệm lớp 9 chỉ lưu tâm học sinh chọn 3 nguyện vọng làm sao tăng cơ hội trúng tuyển, trong đó nguyện vọng 3 phải là nguyện vọng “bao đậu” - chọn những trường xa có điểm chuẩn thấp. Chính việc tư vấn chỉ chú trọng nhiều vào khả năng đậu mà chưa thực sự quan tâm đến việc học sinh đậu nhưng có theo học được không dẫn những hệ lụy, rủi ro cho cả học sinh và trường THPT…”, cô Nguyễn Thị Thanh nói. Cũng là đơn vị luôn rơi vào tình trạng tuyển không đủ chỉ tiêu hàng năm, cô Nguyễn Thị Minh Tâm (Hiệu trưởng Trường THPT Phong Phú, xã Bình Hưng) khẳng định, công tác tư vấn từ phía trường THCS và giáo viên chủ nhiệm cho phụ huynh, học sinh lớp 9 đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Tuyệt đối không tư vấn học sinh chọn những trường quá xa nơi cư trú để tránh những hệ lụy không đáng có về sau. Việc lựa chọn nguyện vọng phù hợp không chỉ giúp các em đảm bảo việc trúng tuyển đi đôi với việc có thể theo học được, mà còn tác động tích cực đến điểm chuẩn đầu vào và gia tăng cơ hội học tập cho nhiều học sinh khác. “Hiện nay thông tin về trường THPT không hề thiếu, quan tâm đến trường nào thì phụ huynh, học sinh cần tìm hiểu thật kỹ về trường đó. Các em không nên chọn những trường quá xa vì sẽ rất khó để theo đuổi chương trình học lâu dài. Yếu tố khoảng cách cần được quan tâm đúng mức khi đăng ký nguyện vọng tuyển sinh lớp 10 công lập. Việc cân nhắc kỹ lưỡng ngay từ bước chọn nguyện vọng là yếu tố then chốt để đảm bảo quyền lợi học tập của bản thân học sinh và sự ổn định trong công tác tuyển sinh của các nhà trường”, cô Tâm phân tích.

Bài, ảnh: Đỗ Yến