Khu nhà ở xã hội tại phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng (trước đây là phường Nghĩa Tân, Gia Nghĩa, Đắk Nông) mắc hàng loạt sai phạm, từ chủ đầu tư là Công ty TNHH MTV ESG Vietland, cùng sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng.

Kết luận thanh tra mới nhất của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ rõ nhiều vi phạm trong đó có dấu hiệu hình sự liên quan đến việc bán nhà trái phép và hợp thức hóa hồ sơ tài chính.

Vi phạm nghiêm trọng

Theo kết luận thanh tra, chủ đầu tư đã thực hiện một chuỗi hành vi vi phạm pháp luật với mức độ rất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến người mua nhà và quản lý nhà nước.

Cụ thể, trong tổng số 106 trường hợp giao dịch mua bán, chủ đầu tư đã thực hiện giao dịch với 99/106 trường hợp khi các đối tượng này chưa được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt, thẩm định đủ điều kiện hoặc đã xác định không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Đây là hành vi huy động vốn trái quy định (tổng số tiền lên tới hơn 96 tỉ đồng), vi phạm nghiêm trọng Luật Nhà ở năm 2014.

Được biết trong sai phạm bán các căn hộ trái quy định nêu trên có nhiều trường hợp “bán nhầm” cho gia đình nhiều cán bộ không đủ điều kiện và sau khi lộ ra những lùm xùm này, một số gia đình cán bộ đã trả lại nhiều căn nhà ở xã hội tại dự án trên.

Xây dựng sai phép quy mô lớn: Tổ chức thi công công trình vượt Giấy phép xây dựng được cấp, tăng 524,58m² diện tích xây dựng và 4.720,05m² diện tích sàn, đồng thời thay đổi công năng sử dụng tại tầng tum và tầng 1, vi phạm nghiêm trọng Luật Xây dựng.

Hợp thức hóa hồ sơ khống

Lập và xác nhận hồ sơ nghiệm thu khối lượng hoàn thành không đúng thực tế, với tổng giá trị nghiệm thu khống 96,3 tỉ đồng.

Sử dụng 4 hóa đơn giá trị gia tăng do Công ty Cổ phần đầu tư Địa Thiên Thái Gia Lai phát hành không đúng giá trị khối lượng xây lắp thực tế để làm chứng từ không hợp pháp, phục vụ cho việc giải ngân vốn vay tín dụng ngân hàng.

Bàn giao nhà khi chưa đủ điều kiện: Thực tế đã bàn giao nhà cho người mua, sử dụng khi công trình chưa được nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội chưa đảm bảo kết nối.

Bất chấp quyết định xử phạt: Không chấp hành các biện pháp khắc phục hậu quả (buộc thu hồi nhà đã bán trái quy định và hoàn trả tiền) tại quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Chánh Thanh tra Sở Xây dựng.

Sai phạm của cơ quan quản lý nhà nước

Ngoài sai phạm của chủ đầu tư, đặc biệt là có trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.

Những tổ chức, cá nhân có liên quan đã thiếu trách nhiệm ngay từ đầu khi tham mưu chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở xã hội tại vị trí không phù hợp với quy hoạch (quy hoạch chi tiết 1/500 và quy hoạch chung đô thị).

Sau đó mặc dù xác định chủ đầu tư có 5 hành vi vi phạm, Chánh Thanh tra Sở Xây dựng Đắk Nông chỉ ban hành quyết định xử phạt 1 hành vi, “bỏ sót” 4 hành vi còn lại. Giải trình việc không xử phạt tất cả các hành vi là do lo ngại "mức phạt cao... sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án cũng như gây ra khó khăn cho chủ đầu tư" (!?). Kết luận thanh tra khẳng định điều này không phù hợp với quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Ngoài ra các cơ quan có trách nhiệm đã thiếu biện pháp kiểm tra, giám sát dẫn đến các vi phạm (xây dựng sai phép, bán nhà trái phép) tồn tại kéo dài từ năm 2022 đến nay mà không được ngăn chặn, khắc phục kịp thời.

Kiến nghị xử lý dấu hiệu tội phạm

Kết luận thanh tra kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo ngành Thuế tỉnh rà soát, đối chiếu tình hình thực hiện kê khai, hoàn thuế giá trị gia tăng phần giá trị xây dựng công trình trên, nếu xác định có vi phạm trong sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp pháp thì xử lý theo quy định, trường hợp có vi phạm pháp luật nghiêm trọng thì chuyển hồ sơ sang Cơ quan điều tra xử lý theo quy định.

Giao Thanh tra tỉnh chuyển thông tin đến Công an tỉnh Lâm Đồng để xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật đối với 2 nội dung có dấu hiệu tội phạm gồm việc chủ đầu tư bán nhà ở và huy động vốn hơn 96 tỉ đồng cho 99/106 trường hợp và việc Công ty Cổ phần đầu tư Thiên Địa Thái Gia Lai, Công ty ESG Vietland phát hành, sử dụng 4 hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa hồ sơ nghiệm thu khối lượng khống 96,3 tỉ đồng.

Thanh tra tỉnh cũng yêu cầu Sở Xây dựng khẩn trương rà soát, xử lý đầy đủ 4 hành vi vi phạm vi phạm hành chính bị bỏ sót, đồng thời áp dụng các biện pháp cưỡng chế để buộc chủ đầu tư khắc phục hậu quả. Nhiều tập thể và cá nhân lãnh đạo Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch và Đầu tư qua các thời kỳ cũng sẽ bị tổ chức kiểm điểm, xem xét xử lý trách nhiệm vì các sai phạm trong công tác quản lý nhà nước.