Chiều 15-10, tiếp tục phiên họp thứ 50, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng.

Dự thảo luật dự kiến sửa đổi, hoàn thiện 16 nội dung tại 16/96 điều của Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành; sửa kỹ thuật tại 7 điều và tuyên bỏ 1 nội dung tại luật khác.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng về phòng, chống tham nhũng.

Dự thảo luật được xây dựng cũng nhằm bảo đảm phù hợp với các của trương, chính sách của Đảng và hệ thống pháp luật về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó, khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

Các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập

Một trong những nội dung đáng chú ý, Tổng Thanh tra Chính phủ cho hay dự thảo Luật quy định thống nhất, đồng bộ các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, để tránh tình trạng không rõ về thẩm quyền, đồng thời bảo đảm phù hợp với các quy định của Đảng về kiểm soát tài sản, thu nhập.

Theo đó, dự thảo Luật quy định các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập gồm: Ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên; Thanh tra Chính phủ; TAND Tối cao, Viện KSND Tối cao, Kiểm toán nhà nước, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội; Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đặc biệt, dự thảo quy định tăng giá trị tài sản kê khai từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng đối với kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá và tài sản khác. Ngoài ra, dự thảo nâng mức biến động trong năm phải kê khai từ 300 triệu đồng lên 1 tỉ đồng.

Quy định này, theo tờ trình của Chính phủ, để phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay và tạo được sự ổn định trong thời gian dài.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Ủy ban cơ bản tán thành việc điều chỉnh mức tăng tài sản thu nhập phải kê khai và biến động tài sản phải kê khai bổ sung.

Theo ông Tùng, việc điều chỉnh này phù hợp với thực tiễn tình hình kinh tế - xã hội và để tập trung vào kiểm soát việc kê khai tài sản có giá trị lớn, giảm thủ tục hành chính không cần thiết.

Tuy nhiên, ông Tùng cũng cho hay có ý kiến trong cơ quan thẩm tra đề nghị không quy định “cứng” các mức tiền trong luật mà giao Chính phủ quy định cụ thể để linh hoạt điều chỉnh theo từng giai đoạn.

Về cơ quan kiểm soát tài sản thu nhập của Đảng, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành bổ sung quy định: “Ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên kiểm soát tài sản, thu nhập của đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp ủy cùng cấp quản lý và đảng viên chuyên trách công tác đảng hoặc có vị trí việc làm ở các cơ quan tham mưu giúp việc, cấp ủy theo quy định của Đảng”.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng luật chỉ nên quy định mang tính nguyên tắc, không quy định chi tiết chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan Đảng. Việc xác định cơ quan nào của Đảng có thẩm quyền kiểm soát tài sản thu nhập của đảng viên thuộc thẩm quyền riêng của Đảng.

Vì sao nâng mức giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai?

Điều hành phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị giải trình thêm lý do vì sao nâng mức biến động giá trị tài sản, thu nhập trong năm phải kê khai bổ sung từ 300 triệu đồng lên 1 tỉ đồng.

Tương tự, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cũng đề nghị làm rõ căn cứ chọn giá trị tài sản kê khai là 150 triệu đồng và mức biến động trong năm 1 tỉ đồng.

Giải trình sau đó, Tổng Thanh tra Đoàn Hồng Phong cho hay đề xuất tăng mức giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai nhằm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế -xã hội và thời giá hiện nay có nhiều thay đổi so với năm 2018.

“Trượt giá và thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức từ năm 2018 đến nay đã tăng. Chúng tôi căn cứ vào tốc độ trượt giá và tốc độ tăng thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức xấp xỉ khoảng 3 lần”- ông Đoàn Hồng Phong nói.

Về cơ quan kiểm soát tài sản thu nhập, theo Tổng Thanh tra Chính phủ, Luật phòng chống tham nhũng năm 2018 chưa quy định rõ các cơ quan Đảng, Nhà nước trong kiểm soát tài sản thu nhập.

Sau 4 năm, ngày 8-2-2022, Bộ Chính trị ban hành Quyết định 56 về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập. Tiếp đó, Ban Chấp hành Trung ương có Quy định số 296 ngày 30-5-2025 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.

Vì vậy, Tổng Thanh tra cho rằng sửa luật lần này phải quy định như dự thảo, nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng.