Khu vực chôn rác thải rộng chừng 50 m2, một người dân tiến hành đào xới lớp đất này lên thì phát hiện phía dưới có một lớp chất thải màu đen, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Đáng chú ý là khuôn viên này có các khu vui chơi cho cả trẻ em và người lớn như bể bơi, sân chơi thể thao…
Trước đó, nhiều vụ việc tương tự liên quan đến sai phạm của Formosa cũng đã được phát hiện. Chất thải được chôn trong trang trại của giám đốc Công ty Môi trường Kỳ Anh. Cơ quan điều tra vào cuộc mới biết chất thải này được chuyển ra cả Phú Thọ để… xử lý. Thông tin khác còn cho hay chất thải của Formosa còn được chở vào tận… Quảng Bình.
Xa hơn, trong biến cố cá chết hàng loạt ở Vũng Áng, rồi lan sang một số tỉnh miền Trung, ống xả thải ngầm của Formosa ở vùng biển Hà Tĩnh cũng được phát hiện và cuối cùng, Formosa đã phải công nhận chính chất thải của họ đã gây ra biến cố cá chết miền Trung sau gần ba tháng.
Trong tất cả sự việc liên quan đến sai phạm của Formosa, dấu ấn lớn nhất thuộc về… người dân. Phát giác và nghi vấn Formosa gây ra cá chết, san hô chết là ngư dân. Phát hiện chất thải được chôn ở trang trại, công viên, chuyển đi một số tỉnh… là người dân. Cũng chính người dân Vũng Áng, vì trách nhiệm đối với môi trường biển, đã lặn và cung cấp bằng chứng cho báo chí về ống xả thải mà Formosa đã đặt ngầm dưới lòng biển.
Những vụ việc này lẽ ra phải do các cơ quan chức năng, mà cụ thể là cảnh sát môi trường, cơ quan tài nguyên môi trường các tỉnh liên quan và chính quyền địa phương nói chung phát hiện. Thế nhưng không hề có một vụ việc nào do hệ thống chính quyền chủ động phát hiện và xử lý. Cá biệt, có những vụ việc người dân phát hiện và yêu cầu cơ quan chức năng lấy mẫu thì họ lại nại cớ không đủ năng lực, thiết bị… để thực hiện nhiệm vụ của mình.
Công luận có quyền đặt câu hỏi: Cảnh sát môi trường Hà Tĩnh ở đâu? Sao lại cứ sau dân? Cơ quan tài nguyên môi trường ở đâu mà sai phạm lại cứ để người dân phát hiện? Chính quyền từ phường, xã đến tỉnh ở đâu mà các sai phạm của Formosa cứ xảy ra như chốn không người?
Có lẽ các cơ quan thanh tra môi trường của Hà Tĩnh đang nợ dân một lời cảm ơn. Thanh tra phải “thank you” dân để xóa đi cái tiếng: “Thanh cha, thanh mẹ, thanh gì/ Hễ có phong bì thì nói “thank you””.
