Ngày 14-9, thẩm tra báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) 2018 của Chính phủ, UB Tư pháp của Quốc hội đã nhận định: công tác PCTN đã đạt được kết quả tích cực.
Trước đây, từng có quan điểm “tham nhũng vẫn ổn định”. Còn trong báo cáo thẩm tra, UB Tư pháp nhận định rằng: “Tham nhũng đang từng bước được kiềm chế và có chiều hướng thuyên giảm”.
Chủ nhiệm UB Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga trong báo cáo thẩm tra cho rằng: vẫn còn tình trạng nhũng nhiễu, đòi hối lộ trong quá trình giải quyết công việc đối với người dân, doanh nghiệp.
Lấy cơ sở xử lý nhiều vụ án tham nhũng, kinh tế lớn, nhiều vụ vi phạm liên quan đến cán bộ cao cấp, sĩ quan cao cấp trong Công an, Quân đội, kể cả cán bộ đã nghỉ hưu… UB Tư pháp nhận định công tác PCTN “đã thể hiện nhất quán quan điểm “nói đi đôi với làm”, “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.
Tuy vậy, UB Tư pháp cho rằng báo cáo mới chỉ nêu ra một số cơ quan, đơn vị, địa phương làm tốt mà chưa chỉ ra được cơ quan, đơn vị, địa phương nào chưa làm tốt công tác PCTN.
“Một số hạn chế tồn tại qua nhiều năm nhưng chưa có giải pháp khắc phục triệt để”, UB Tư pháp cho hay.
Bên cạnh những vấn đề về xây dựng, hoàn thiện thể chế, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, phát huy vai trò, trách nhiệm của xã hội trong PCTN có nhiều điểm đáng ghi nhận, UB Tư pháp còn chỉ ra nhiều hạn chế.
Chẳng hạn như việc một số bộ, ngành, địa phương chậm ban hành thủ tục hành chính, ban hành chưa đúng quy định, nhiều thủ tục hành chính chưa thực sự hợp lý nhưng mức độ cải thiện còn hạn chế.
“Vẫn còn tình trạng “giấy phép con”, tình trạng nhũng nhiễu, đòi hối lộ trong quá trình giải quyết công việc đối với người dân, doanh nghiệp còn diễn ra nhưng việc xử lý trong một số trường hợp vi phạm chưa nghiêm, gây bức xúc trong dư luận”, UB Tư pháp nêu.
Tình trạng dư thừa cấp phó; bổ nhiệm nhiều cán bộ trước khi nghỉ hưu, bổ nhiệm cán bộ không đủ tiêu chuẩn theo quy định cũng được đề cập. Cạnh đó, việc không công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình cũng là vấn đề đáng quan tâm. “Một số văn bản quy định về danh mục bí mật Nhà nước chậm được sửa đổi, trong khi đó một số bộ, ngành vẫn sử dụng văn bản này để không công khai nhiều thông tin mà theo quy định của Luật phải công khai”, UB Tư pháp nêu.
Đặc biệt, với hơn 1,1 triệu bản kê khai, tài sản thu nhập năm 2018, nhưng chỉ có 44 trường hợp được xác minh và phát hiện chỉ 6 trường hợp vi phạm. Trong khi đó, vẫn theo báo cáo thẩm tra, phản ánh của báo chí, cử tri cho thấy còn có nhiều trường hợp kê khai không trung thực, không kê khai, nhất là không kê khai khi được bổ nhiệm chức danh lãnh đạo, quản lý theo quy định… nhưng chưa bị xử lý hoặc xử lý không nghiêm đã cho thấy việc tổ chức thực hiện còn hình thức, nhiều hạn chế.
Một vấn đề quan trọng khác là: Mặc dù Luật PCTN đã quy định người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu không được tham gia thành lập, quản lý, điều hành doanh nghiệp, không được để người thân thích kinh doanh trong các ngành nghề thuộc lĩnh vực mình trực tiếp phụ trách... nhưng qua giám sát, phản ánh của dư luận, cử tri và báo chí cho thấy, việc thực hiện các quy định này còn chưa nghiêm.
“Có biểu hiện “nhóm lợi ích”, móc ngoặc giữa khu vực nhà nước và doanh nghiệp tạo “sân sau”, “công ty gia đình”, dùng ảnh hưởng của mình để đấu thầu cho các dự án, thâu tóm đất công, cho vay sai nguyên tắc, rút tiền của nhà nước…”, UB Tư pháp nêu và đề cập cả vấn đề cán bộ, công chức đi nước ngoài nhiều lần, theo từng đoàn không đúng quy định.
Báo cáo của Chính phủ cho hay năm 2018 có 29 người đứng đầu thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng bị xử lý. Còn UBTP cho rằng, việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu để xảy ra tham nhũng trong thời gian qua vẫn còn một số hạn chế, chưa tương xứng với các vụ việc, vụ án tham nhũng bị phát hiện, xử lý, có dấu hiệu bỏ lọt việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu.
