Theo ông Lịch, qua kiểm tra nhiều dự án nhà ở tại TP.HCM và Hà Nội vừa qua cho thấy, mới chỉ có trên 23% số căn hộ đã bán được cấp giấy chứng nhận. Việc cấp giấy đỏ cho người mua nhà tại các dự án nhà ở tại hai TP. HCM và Hà Nội còn chậm, kết quả cấp giấy chứng nhận đạt thấp. Hiện Bộ TN&MT đang kiểm tra việc cấp giấy chứng nhận cho nhà đất ở 14 dự án nhà ở. Dự kiến việc này sẽ hoàn thành trong tháng 11 tới.
Nguyên nhân của tình trạng trên là do chủ đầu tư có một số vi phạm về xây dựng phải chờ xử lý. Chủ đầu tư chưa làm xong thủ tục về đất đai, nhưng đã xây dựng và bán nhà ở, nên không đủ căn cứ cấp giấy chứng nhận. Chủ đầu tư chậm trễ trong việc nộp hồ sơ để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà.
Về phía cơ quan chức năng, việc quản lý, kiểm tra, giám sát đối với quá trình thực hiện dự án nhà ở chưa được coi trọng. Việc xác định và tính tiền sử dụng đất tại nhiều dự án còn chưa đầy đủ, kịp thời hoặc chưa đúng quy định. Một số trường hợp bị từ chối tiếp nhận hồ sơ hoặc chưa chấp thuận cấp giấy chứng nhận không hợp lý. Việc xử lý tồn tại, vi phạm còn chậm, thiếu chủ động, quyết liệt. Chậm thống nhất trong việc tính diện tích căn hộ khi cấp giấy chứng nhận.
“Về phía người dân, tình trạng mua đi bán lại nhà ở tại các dự án nhà ở là rất lớn, thường chiếm 70% tổng số căn hộ, nhưng không làm thủ tục theo quy định, thị trường ngầm nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà nước. Điều này gây khó khăn, phức tạp cho việc cấp giấy chứng nhận và là nguy cơ tiềm ẩm gây tranh chấp nhà ở sau này.” Ông Lịch cho biết.
Ngoài ra, theo Bộ TN&M, đơn thư khiếu nại, tố cáo Bộ này nhận được có đến 98% là về đất đai. Một trong các nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện nhiều về đất đai là do một số cán bộ làm nhiệm vụ tiếp dân, tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo thiếu tinh thần trách nhiệm hoặc thiếu quan tâm đến quyền và lợi ích chính đáng của người dân. Điều này dẫn đến giải quyết vụ việc chưa khách quan, chính xác, kịp thời hoặc chưa đảm bảo vụ việc được giải quyết hợp tình, hợp lý. Vì vậy, người dân không nhất trí, tiếp tục khiếu nại.
Để hạn chế tình trạng trên, theo Bộ TN&MT, cần đề cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước đối với người dân. Đổi mới việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo hướng đảm bảo quyền và các điều kiện về an sinh cho người có đất bị thu hồi…
Cùng với đó, cần tăng cường việc thanh kiểm tra, trong đó tập trung thanh kiểm tra trách nhiệm quả lý nhà nước về đất đai. Xử lý nghiêm minh, kịp thời các trường hợp vi phạm đất đai. Ngăn ngừa việc tham nhũng trong quản lý, sử dụng đất đai.
