Chiều 8-4, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Các nội dung trọng tâm gồm: tháo gỡ điểm nghẽn phát triển, phân cấp phân quyền, quy hoạch đô thị, cơ chế liên kết vùng và mô hình quản trị mới.

Xây dựng luật đặc thù, dẫn dắt phát triển

Tại buổi thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc xây dựng Luật Thủ đô lần này là cơ hội và trách nhiệm lớn. Ông cho rằng sửa đổi luật không chỉ đơn thuần là hoàn thiện một đạo luật, mà là bước đi chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô.

Luật Thủ đô cần trở thành thiết chế pháp lý đặc thù, đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn, nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương và tính thống nhất pháp luật.

“Yêu cầu là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp triệt để hơn, nhưng trách nhiệm giải trình phải rõ ràng, kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Giao quyền nhưng không thể buông lỏng” - ông nhấn mạnh.

Ông lưu ý Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị minh bạch. Nếu làm tốt, luật sẽ tạo đột phá cho thành phố và trở thành mô hình thể chế tiêu biểu lan tỏa toàn quốc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần xử lý đúng mối quan hệ giữa giao quyền và kiểm soát quyền lực, giữa đột phá và kỷ cương, giữa lợi ích địa phương và quốc gia. Đây là tinh thần chủ đạo nhưng vẫn phải bảo đảm tính tổng thể.

Tháo điểm nghẽn về quy hoạch, thể chế

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhiều điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, huy động nguồn lực vẫn chưa được giải quyết căn bản. Do đó, khi xây dựng luật cần có quy định tháo gỡ trực tiếp.

“Quy hoạch phải có tầm nhìn rõ ràng, công khai để dân biết định hướng phát triển. Trong 10 năm, 50 năm hay 100 năm tới, Hà Nội phát triển thành thành phố ra sao. Có thể phải tính đến cả phương án đập đi, xây lại” - ông nói.

Ông gợi mở cần mô phỏng quy hoạch bằng bản vẽ hoặc mô hình không gian để người dân, doanh nghiệp hình dung sự phát triển theo từng giai đoạn. Các chỉ tiêu về phường, trục đường, khu đô thị, bảo tồn văn hóa phải rõ ràng.

Ông nhận định hiện quy hoạch chưa rõ ràng, nhiều nơi xuất hiện dự án xây nhà để bán nhưng hạ tầng đường sá không được quan tâm tương xứng. Dẫn chứng từ lịch sử, ông cho biết người Pháp quy hoạch khu phố cổ xưa không tắc đường, không ngập lụt, còn hiện nay xây đến đâu tắc và ngập đến đó.

Về thể chế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng một số quy định không còn phù hợp. Tư duy xây dựng luật cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật nên quy định các nguyên tắc ổn định, còn nội dung linh hoạt giao cho Chính phủ hoặc thành phố.

Phân cấp, phân quyền thực chất

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định phân quyền mạnh cho Thủ đô là hướng đi đúng nhưng phải rõ ràng, thực chất. Phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng. Hà Nội là nơi thử nghiệm chính sách mới, nếu hiệu quả sẽ nhân rộng ra cả nước.

Cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung phải đi kèm cơ chế kiểm soát trách nhiệm rõ ràng. Việc phân quyền phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt trong đất đai, đầu tư, phát triển đô thị, trên cơ sở công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Về cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô, dự luật đề cập nhiều nội dung: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính – ngân sách, đầu tư phát triển hạ tầng và liên kết vùng. Tuy nhiên, Tổng Bí thư lưu ý cần rà soát để bảo đảm tính đột phá, không trùng lặp với cơ chế chung của cả nước, tránh quy định quá chi tiết thuộc thẩm quyền điều hành.

Cơ chế liên kết vùng Thủ đô cần thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thực tế phát triển kinh tế – xã hội, hạ tầng và chuỗi cung ứng.

“Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, và vùng cũng không thể phát triển nếu thiếu vai trò dẫn dắt của Thủ đô. Thực tế liên kết Hà Nội với các tỉnh xung quanh gặp nhiều khó khăn vì không phải là cơ chế hành chính” – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phân tích.

Cụ thể như các tuyến Vành đai 4, Vành đai 5 đi qua địa bàn các tỉnh khác, hoặc các công trình hạ tầng lớn phục vụ Thủ đô nhưng nằm trên địa bàn tỉnh khác. Nếu không giải quyết vấn đề này, không chỉ Hà Nội khó phát triển mà các địa phương xung quanh cũng bị ảnh hưởng.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cơ chế liên kết vùng hiện nay chưa hiệu quả do thiếu thẩm quyền về tài chính, quy hoạch và điều hành.

“Đối với Thủ đô, với vai trò đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn để thúc đẩy liên kết vùng thực chất, hiệu quả, có thể thử nghiệm để tạo động lực phát triển” - ông nhấn mạnh.