Ngày 27-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (đoàn TP.HCM) cho rằng dự thảo Luật liệt kê chín nhóm hành vi gây lãng phí nhưng chưa đề cập rõ hành vi không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đề án chuyển đổi số đã được ngân sách nhà nước đầu tư.

Có tình trạng thanh tra nhiều nơi chưa cần thiết

“Thực tiễn cho thấy nhiều đề án số hóa dữ liệu, phần mềm quản lý, kết quả nghiên cứu ứng dụng… trị giá hàng trăm tỉ đồng nhưng chưa được đưa vào vận hành hoặc vận hành cầm chừng, gây lãng phí lớn và kéo dài” - đại biểu nói và cho rằng việc bổ sung rõ nhóm hành vi này sẽ làm tăng hiệu lực giám sát, tránh vòng đời đầu tư bị bỏ quên.

Đáng chú ý, liên quan đến quy định về thanh tra tiết kiệm, chống lãng phí, đại biểu TP.HCM cho rằng dự thảo Luật xác định thẩm quyền thanh tra nhưng chưa có cơ chế phân loại thanh tra theo mức độ rủi ro về lãng phí. Theo ông, thực tế có tình trạng thanh tra nhiều nơi chưa cần thiết, trong khi nhiều nơi rủi ro lãng phí cao lại chưa được tập trung nguồn lực để kiểm soát.

“Tôi đề nghị giao Chính phủ quy định tiêu chí đánh giá rủi ro và thiết lập cơ chế thanh tra lãng phí theo trọng tâm, trọng điểm gắn với quy mô ngân sách, đầu tư công và tài sản công” - ông Hùng nói.

Về trách nhiệm của người đứng đầu, đại biểu nhận xét dự thảo luật chưa nêu rõ về hình thức xử lý khi người đứng đầu cố tình phê duyệt các dự án, nhiệm vụ vượt định mức, vượt tiêu chuẩn, vượt chế độ để hợp thức hóa lãng phí.

“Đây là khe hở lớn nhất hiện nay vì nhiều sai phạm, lãng phí được ngụy trang dưới quyết định hành chính đúng quy trình” - ông Hùng nói và đề nghị Ban soạn thảo xem xét, bổ sung nguyên tắc mọi phê duyệt trái định mức, tiêu chuẩn, chế độ gây lãng phí đều phải xem xét trách nhiệm của người đứng đầu theo mức tăng nặng.

Trong khi đó, đại biểu Tô Văn Tám (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng dự thảo quy định các hành vi nghiêm cấm trong xử lý thông tin, phát hiện lãng phí, bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí nhưng chưa có quy định cấm hành vi của người đấu tranh chống lãng phí.

Đại biểu đề nghị bổ sung thêm quy định cấm các hành vi như cung cấp thông tin lãng phí, sai sự thật hay bịa đặt các thông tin về lãng phí, thậm chí thổi phồng thông tin về lãng phí hay hành vi xúi giục, kích động, ép buộc người khác cung cấp thông tin chống lãng phí.

Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Tô Thị Bích Châu (đoàn TP.HCM) đề nghị phải quy định rõ để tránh việc đấu tranh hoặc phản ánh không đúng, quy chụp và gây rối, làm mất đoàn kết trong nội bộ.

Bà cũng đề nghị dự thảo bổ sung quy định về cơ quan đầu mối tiếp nhận, xử lý thông tin và cơ chế ẩn danh cũng như trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc phản hồi kết quả xử lý thông tin.

Lựa chọn ngày 31-5 hằng năm là Ngày Toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí

Phát biểu cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu, rà soát, tiếp thu ý kiến các đại biểu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Bộ trưởng cho hay quan điểm xuyên suốt của dự thảo Luật là chỉ quy định điều chỉnh đối với trường hợp các tổ chức, cá nhân trong khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân trực tiếp quản lý, sử dụng các nguồn lực công (bao gồm tài sản công, tài chính công, tài nguyên…)

Dự thảo Luật không điều chỉnh đối với việc quản lý, sử dụng các nguồn lực khác của khối tư nhân, tránh việc nhà nước can thiệp quá sâu vào hoạt động của nhóm đối tượng này.

Dự thảo Luật đề xuất lựa chọn ngày 31-5 hằng năm là Ngày Toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí, lấy theo ngày của bài viết “Thế nào là kiệm” được đăng trên Báo cứu quốc ngày 31-5-1949 để lan tỏa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tiết kiệm, chống lãng phí, góp phần xây dựng văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội.

“Việc quy định ngày này không dẫn đến cách hiểu trong cả năm chỉ có một ngày để chúng ta làm việc này” - ông Thắng nói và cho rằng việc này duy trì thường niên Ngày Toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí là cần thiết, góp phần đưa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành tự giác, tự nguyện như là cơm ăn, nước uống, áo mặc hàng ngày như tại bài viết “Thực hành tiết kiệm” mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã đề cập.