. Phóng viên: Thưa ông, mức độ quan tâm và phản ứng của ASEAN với tư cách là một tổ chức khu vực trước vụ giàn khoan của Trung Quốc (TQ) là thế nào?
Tuyên bố cấp ngoại trưởng có đoạn “bày tỏ quan ngại sâu sắc về các vụ việc đang diễn ra trên biển Ðông đã làm gia tăng tình hình căng thẳng ở khu vực”. Tôi nhấn mạnh chữ “sâu sắc” và “đã”. Ở đây, ASEAN khẳng định hậu quả nguy hiểm về an ninh khu vực của việc TQ đưa, hạ, đặt giàn khoan 981 vào biển Đông là đã xảy ra rồi.
Tuyên bố cấp ngoại trưởng cũng liệt kê tất cả cơ sở pháp lý, từ các nguyên tắc đã được thừa nhận chung của luật pháp quốc tế, Công ước LHQ về Luật Biển 1982 (UNCLOS), đến Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), Tuyên bố chung cấp cao nhân 10 năm DOC. Tất cả văn bản đó TQ đều ký kết, tham gia, chịu sự ràng buộc. Vì vậy Tuyên bố yêu cầu “các bên liên quan” kiềm chế, tránh có hành động làm phương hại đến hòa bình và ổn định khu vực, không được sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực...
Cần lưu ý là không chỉ Tuyên bố cấp ngoại trưởng mà cả Tuyên bố chung của ASEAN-24 và Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN-24 (tức của Myanmar, nước chủ tịch cũng là chủ nhà tổ chức hội nghị) cũng đề cập trực tiếp tới những gì đang diễn ra trên biển Đông.
Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN-24 bày tỏ sự quan ngại “sâu sắc về các vụ việc đang diễn ra trên biển Đông”. Khác với các tuyên bố trước đây, thường chỉ ghi nhận chung về kết quả làm việc của cấp dưới, lần này nước chủ nhà đã khẳng định uy tín của mình bằng việc tuyên bố “ghi nhận tầm quan trọng” của Tuyên bố 10-5. Như vậy, các nội dung trong Tuyên bố cấp ngoại trưởng đã được nâng lên gần như ngang với cấp cao.
Ngoài ra, từ sự đồng thuận cao này, ASEAN-24 đã lần đầu tiên nhấn mạnh sự “cấp thiết” phải sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC). Chủ đề khó khăn, phức tạp như COC mà được nêu ra như thế là rất mạnh mẽ rồi.
. Từ ngày 7-5 tới nay, không thấy thông báo nào về giao thiệp ngoại giao giữa Việt Nam - TQ để giải quyết vụ việc. Có cách gì để tháo gỡ tình trạng bế tắc này không?
+ Phát biểu của Thủ tướng đã phát đi thông điệp rất rõ ràng, đầy đủ, nhất quán của Việt Nam. Lãnh thổ là thiêng liêng. Chúng ta kiên quyết bảo vệ chủ quyền quốc gia và lợi ích chính đáng của mình phù hợp với luật pháp quốc tế.
Nhưng chúng ta luôn trân trọng, luôn vun đắp cho quan hệ tốt đẹp Việt-Trung. Trong vụ việc này, như Thủ tướng đã nhấn mạnh, chúng ta đã hết sức kiềm chế, chân thành bày tỏ mọi thiện chí, đã, đang và tiếp tục sử dụng mọi kênh đối thoại, ở các cấp.
Chúng ta tiếp tục làm rõ việc tôn trọng luật pháp quốc tế, làm rõ lợi ích của hòa bình, của quan hệ tốt đẹp giữa hai nước. Qua đó có cách thức phù hợp giải quyết ổn thỏa sự việc, trên cơ sở luật pháp quốc tế, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới.
. Xin cảm ơn ông.
NGHĨA NHÂN thực hiện
