Chiều 13-3, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà chủ trì hội thảo về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.

Các kịch bản tăng trưởng

Phát biểu mở đầu hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó Viện Trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho biết dù kinh tế TP trong hai tháng đầu năm 2026 có khởi sắc nhưng diễn biến giá năng lượng từ cuối tháng 2 đến nay đang đặt ra nhiều thách thức cho tổng cầu và tổng cung của TP.

Trong đó, xuất nhập khẩu đang đối mặt với tình trạng gia tăng chi phí và đứt gãy chuỗi cung ứng. Đặc biệt, chi phí logistics tăng vọt có thể làm sụt giảm thương mại toàn cầu, ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu của TP.

Về đầu tư công, giá vật liệu xây dựng có xu hướng tăng khiến các nhà thầu e ngại hoặc làm chậm tiến độ thi công, ảnh hưởng đến tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công. Đồng thời, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể chậm lại do bất ổn địa chính trị.

Về tiêu dùng nội địa, giá nhiên liệu tăng kéo theo các chỉ số giá tiêu dùng khác tăng theo, khiến người dân hạn chế chi tiêu cho các dịch vụ ăn uống, vui chơi, du lịch.

Bên cạnh đó, chi phí logistics và giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh làm đẩy giá thành sản phẩm lên cao, giảm năng lực cạnh tranh; doanh thu du lịch có nguy cơ sụt giảm; chỉ số chứng khoán biến động mạnh theo chiều hướng giảm; thị trường bất động sản có dấu hiệu chậm lại.

Dựa trên dữ liệu và các diễn biến hiện tại, ông Phạm Bình An đã đưa ra 3 kịch bản dự báo tăng trưởng kinh tế TP.HCM quý I-2026.

Theo ông, nếu bối cảnh chiến sự leo thang và kéo dài, tăng trưởng kinh tế toàn cầu bất định, thương mại giảm thì dự báo tăng trưởng kinh tế cả nước khoảng 7% và TP.HCM đạt khoảng 7,53% (giao động từ 7,08% đến 7,98%).

Nếu chiến sự xảy ra ngắn hoặc trung hạn, tăng trưởng tương đối ổn định, dự báo tăng trưởng kinh tế cả nước khoảng 8% và TP đạt 8,56% (giao động từ 8% đến 9%).

Nếu chiến sự hạ nhiệt nhanh, tăng trưởng kinh tế ổn định, dự báo tăng trưởng kinh tế cả nước đạt 9,1% và TP đạt 9,74% (giao động từ 9,19% đến 10,2%).

Lãnh đạo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho biết để TP đạt được mục tiêu tăng trưởng sáu tháng đầu năm là 10,3%, dự báo cho quý II cần đạt tăng trưởng rất cao.

Cụ thể, ở kịch bản cơ sở, TP.HCM phải đạt mức tăng trưởng 13,07% (giao động 12,62-13,52%); ở kịch bản chuyển tiếp, TP.HCM phải đạt tăng trưởng 12,04% (giao động 11,59-12,49%) và ở kịch bản mục tiêu (kịch bản tốt nhất), tăng trưởng đạt 10,86% (giao động 10,41-11,31%).

“Nhiều chuyên gia phân tích chiến sự Trung Đông không dễ gì kết thúc nhanh, khả năng kịch bản cơ sở sẽ xảy ra nên trong quý II phải đạt tăng trưởng rất cao thì cuối năm mới đạt mục tiêu 10%” – ông An phân tích và cho biết đây là thách thức lớn của TP.

Thành lập nhóm ứng phó khủng hoảng

Tại hội thảo, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, nhắc nhớ 5 năm trước, vào đầu nhiệm kỳ 2021 - 2025, TP.HCM gặp một cuộc khủng hoảng nặng nề hơn, đó là đại dịch COVID-19. Việc này đã gây ra sự đứt gãy chuỗi cung ứng và những biến động lớn nhưng TP đã vượt qua.

Theo ông Trần Hoàng Ngân, với những gì diễn ra trong lịch sử 50 năm qua, khủng hoảng năng lượng sẽ còn tiếp tục nhiều đợt liên tiếp nữa.

Ông dẫn chứng năm 1973, OPEC cấm vận dầu đối với Mỹ và Israel; năm 1990 là chiến tranh Vùng Vịnh giữa Iran, Iraq và Kuwait; nội chiến Libya năm 2011; chiến tranh Iran - Iraq năm 1979; đầu cơ đẩy giá năm 2008; xung đột Nga - Ukraine năm 2022.

“Chúng ta thấy các cuộc khủng hoảng diễn ra liên tục và cứ mỗi lần như vậy, chúng ta thấy giá dầu lại nhảy lên” -ông Ngân nói.

Ông cho biết năm 2008 giá dầu đã nhảy lên 147 USD/thùng; đến khi xảy ra biến động tại Libya thì giá dầu nhảy lên 110 USD/ thùng. Tương tự, khi khủng hoảng tại Nga và Ukraine thì giá dầu nhảy lên 125 USD/thùng.

“Khi giá dầu tăng đỉnh vào năm 2008 và 2011 thì lạm phát tại Việt Nam cũng biến động tương ứng với 27% và 18%” – ông Ngân dẫn chứng. Ông tiếp tục dẫn chứng khi xảy ra khủng hoảng tại Nga và Ukraine thì lạm phát ở Việt Nam lại thấp nhất chỉ 3.2%. Điều này cho thấy Việt Nam đã khắc phục được việc khủng hoảng xăng dầu ngày càng tốt.

Ông Trần Hoàng Ngân cho biết "bí quyết" của việc này là các chính sách tài khóa để kiểm soát xăng dầu.

Trong bối cảnh này, PGS.TS Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần ổn định giá xăng dầu, kiểm soát giá, chống đầu cơ; hỗ trợ an sinh xã hội và tiết kiệm năng lượng. Cụ thể, dùng chính sách tài khóa, miễn giảm thuế phí để đa dạng hóa nguồn cung, chống buôn lậu biên giới; tăng cường quản lý thị trường, phối hợp Petrolimex Sài Gòn đảm bảo nguồn cung liên tục.

Đồng thời, trợ giá vận tải công cộng, bình ổn lương thực thực phẩm, điều chỉnh tăng mức lương cơ sở, lương hưu trí và trợ cấp xã hội. Cắt giảm 10-15% chi phí năng lượng công cộng, khuyến khích đi metro, xe buýt, xe đạp, làm việc từ xa.

Về dài hạn, cần mạnh mẽ chuyển đổi hạ tầng giao thông xanh, đẩy nhanh các tuyến metro, xe buýt điện, dùng cơ chế đặc thù để hỗ trợ chuyển đổi xe máy điện, khuyến khích vận tải đường thủy, đường sắt; phát triển năng lượng áp mái, gió; chuyển đổi số và AI trong doanh nghiệp...

Đáng chú ý, PGS.TS Trần Hoàng Ngân đề nghị thành lập nhóm ứng phó với khủng hoảng do một phó chủ tịch UBND TP.HCM làm trưởng nhóm. Thành viên là các sở ngành như Sở Tài chính, Công Thương, Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM cùng với Viện Nghiên cứu phát triển, Đại học Sài Gòn…. Mục tiêu của nhóm này nhằm phản ứng chủ động trước mọi biến động giá năng lượng.