Sáng ngày 4-12, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về các báo cáo tổng kết nhiệm kỳ của Chủ tịch nước, Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Nhiều thành tựu trước bối cảnh đầy biến động

Góp ý báo cáo của Chính phủ, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đánh giá báo cáo đã phản ánh một nhiệm kỳ bản lĩnh, quyết liệt và đạt nhiều kết quả ấn tượng trong bối cảnh đầy biến động.

Theo đại biểu, những con số được nêu trong báo cáo cho thấy dấu ấn phát triển rõ rệt: Quy mô GDP tăng từ 346 lên 510 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 5.000 USD, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia phục hồi kinh tế nhanh sau đại dịch.

Công tác phòng chống COVID-19 được triển khai hiệu quả, chiến lược ngoại giao vắc-xin được thực hiện thành công, bảo vệ tính mạng người dân trong giai đoạn khó khăn nhất.

Cùng với kinh tế, lĩnh vực an sinh xã hội cũng được chú trọng với 1,1 triệu tỉ đồng dành cho các chính sách hỗ trợ, xoá hơn 334.000 nhà tạm, vượt mục tiêu đặt ra. Hạ tầng giao thông, năng lượng, hàng không, hạ tầng số có bước bứt phá khi hoàn thành 3.245 km cao tốc và 1.711 km đường ven biển.

Thể chế, chính sách pháp luật được hoàn thiện mạnh mẽ, số lượng luật, nghị định, nghị quyết Chính phủ trình và ban hành nhiều hơn các nhiệm kỳ trước. Công tác đối ngoại nâng tầm, củng cố quan hệ với 195 quốc gia, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế; quốc phòng – an ninh được giữ vững trong bối cảnh thế giới diễn biến phức tạp.

Bốn trụ cột hình thành nhân cách giới trẻ đang lung lay

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng một “nỗi day dứt cũ nhưng chưa lời giải mới” vẫn tồn tại, đó là vấn đề văn hoá, lối sống và hệ giá trị xã hội chưa phát triển tương xứng với kinh tế.

Bà nhắc lại phát biểu của mình từ cuối nhiệm kỳ Quốc hội khoá XIV, rằng sự phát triển văn hoá – xã hội chưa theo kịp sự phát triển kinh tế. Sau 5 năm, dù nhiều chuyển biến tích cực, “nỗi day dứt ấy vẫn chưa được giải toả hoàn toàn”.

Theo đại biểu Nga, báo cáo tổng kết có đề cập nhiều mặt hạn chế, nhưng chưa xem sự xuống cấp của văn hoá, lối sống như một thách thức mang tính chiến lược, trong khi đây là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ quá trình hội nhập và chuyển đổi số nhanh chóng.

Bà nêu rõ ba vấn đề lớn: Khoảng cách ngày càng rộng giữa phát triển vật chất và phát triển giá trị văn hoá; bốn trụ cột giúp hình thành nhân cách giới trẻ là gia đình – nhà trường – cộng đồng – không gian mạng có dấu hiệu suy yếu; chính sách văn hoá hiện nay vẫn thiên nhiều về lễ hội, sự kiện, di sản hơn là xử lý trực diện những biểu hiện khủng hoảng giá trị, chuẩn mực sống.

Đại biểu dẫn chứng nhiều vấn đề xã hội đang hiện hữu: Bạo lực học đường, bạo lực gia đình; lừa đảo trực tuyến, nghiện game, lệch chuẩn ứng xử nơi công cộng, trên mạng xã hội; tâm lý sính vật chất, “nổi tiếng nhanh” ở bộ phận giới trẻ.

Bà cho rằng những chỉ báo này cần được xem như dấu hiệu cảnh báo và phải được phản ánh đúng tầm trong báo cáo nhiệm kỳ để có giải pháp căn cơ ở giai đoạn tới.

Từ thực tiễn đó, đại biểu Nga kiến nghị coi văn hoá, lối sống là “đột phá của đột phá” trong nhiệm kỳ mới. Bà đề xuất xây dựng Chiến lược quốc gia về văn hoá và lối sống trong kỷ nguyên số, gắn với bốn trụ cột giáo dục con người: gia đình – nhà trường – cộng đồng – không gian mạng.

Đồng thời, cần thiết lập bộ chỉ tiêu đánh giá văn hoá, đạo đức xã hội như một phần bắt buộc trong hệ thống chỉ tiêu phát triển quốc gia; lấy văn hoá công vụ, văn hoá pháp quyền làm chuẩn mực dẫn dắt xã hội; tăng cường truyền thông chính sách mang tính giáo dục, đầu tư bền vững cho thiết chế văn hoá cơ sở và đội ngũ nhân lực văn hoá.

Theo đại biểu, một nền kinh tế mạnh cần một “hạ tầng tinh thần” mạnh tương ứng. Nếu không chú trọng củng cố hệ giá trị, chuẩn mực đạo đức và nhân cách xã hội, sự phát triển sẽ thiếu nền tảng bền vững. Bà khẳng định: Xây dựng văn hoá – lối sống chính là tạo dựng nội lực lâu dài, là nguồn sức mạnh tự thân quan trọng nhất của quốc gia trong chặng đường phát triển tiếp theo.

“Đó mới là nền móng tạo đà cho sự phát triển chung, một xã hội vừa giàu có vật chất vừa giàu có giá trị nhân văn”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.