Sáng 22-10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Viên chức (sửa đổi).

Viên chức được góp vốn, tham gia quản trị doanh nghiệp

Nêu ý kiến, đại biểu (ĐB) Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) nhận định dự thảo Luật có nhiều điểm tiến bộ đáng ghi nhận. Đáng chú ý, dự thảo luật đã chuyển mạnh sang quản lý viên chức theo vị trí việc làm, phân loại rõ ba nhóm chức danh và gắn trách nhiệm, quyền hạn, thẩm quyền tương ứng, góp phần khắc phục tình trạng bình quân, dàn trải trong sử dụng và trả lương.

Cùng với đó, cơ chế tự chủ, phân cấp, phân quyền được mở rộng, đi kèm với trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp. Ông Hà Sỹ Đồng đánh giá đây là bước đi phù hợp với tinh thần cải cách hành chính, cải cách tiền lương và xây dựng Chính phủ số.

Quy định mới về đánh giá, xếp loại viên chức theo hướng định lượng, đa chiều, gắn kết quả với thu nhập và nhân sự; bắt buộc cập nhật dữ liệu đánh giá lên hệ thống quản lý tập trung. Điều này sẽ giúp nâng cao tính công khai, minh bạch, và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, dự thảo thể hiện tinh thần khuyến khích đổi mới, sáng tạo khi có cơ chế loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm cho tập thể, cá nhân dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. “Đây là một bước tiến quan trọng trong bảo vệ cán bộ dám chịu trách nhiệm” - ông Hà Sỹ Đồng nói.

Tuy nhiên, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị cho rằng dự thảo vẫn còn một số nội dung còn bất cập, cần tiếp tục hoàn thiện.

Đầu tiên là quy định cho phép viên chức ký hợp đồng lao động hoặc dịch vụ, góp vốn hoặc tham gia quản trị doanh nghiệp ngoài công lập. “Đây là điểm mới cần thiết nhưng dễ phát sinh xung đột lợi ích” - ông Hà Sỹ Đồng nói và đề nghị Ban soạn thảo quy định rõ cơ chế khai báo, phê duyệt cùng danh mục vị trí cấm; đồng thời quy định trách nhiệm của người đứng đầu trong việc kiểm soát và xử lý vi phạm.

Về đánh giá, dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết nhưng đại biểu cho rằng Luật nên nêu rõ các tiêu chí tối thiểu mang tính bắt buộc, như kết quả đầu ra, mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chỉ số hài lòng của người dân, mức độ chuyển đổi số, và hiệu quả quản lý tài chính – nhân lực.

Về thời hiệu kỷ luật, ông Hà Sỹ Đồng cho rằng việc kéo dài đến 10 năm hoặc không áp dụng thời hiệu với một số hành vi là cần thiết nhưng cần có giới hạn hợp lý, tránh tạo tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm.

“Cần quy định rõ nguyên tắc bảo vệ người dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” - lời ông Hà Sỹ Đồng.

Về quy định tạm đình chỉ công tác, đại biểu tỉnh Quảng Trị cho rằng dự thảo chưa nêu rõ thời hạn tối đa, điều kiện áp dụng và cơ chế đối thoại. Ông đề nghị bổ sung quy định cụ thể nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của viên chức và tránh lạm dụng.

Liên quan đến tiền lương theo vị trí việc làm, ông Hà Sỹ Đồng đề nghị Chính phủ sớm ban hành khung lương mới, quy định biên độ, nguồn lực và lộ trình thực hiện. Đồng thời, có mốc đánh giá giữa kỳ để bảo đảm việc thực thi thực chất, tránh hình thức.

Quy định tiêu chí về các hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ của viên chức

Trong phát biểu của mình, đại biểu Hà Sỹ Đồng cũng nêu một số kiến nghị cụ thể. Theo đó, ông đề nghị cần quy định rõ tiêu chí, quy trình và thẩm quyền phê duyệt đối với các hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ của viên chức, có danh mục vị trí cấm tuyệt đối nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích.

Ông Hà Sỹ Đồng cũng cho rằng cần sớm ban hành bộ tiêu chí đánh giá định lượng thống nhất toàn quốc, tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức, liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử, giúp giảm thủ tục, tăng tính minh bạch.

Cùng với đó, bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm trong khu vực công, có hướng dẫn rõ về tiêu chí và thẩm quyền xem xét miễn, giảm trách nhiệm.

Ông cũng đề nghị dự thảo bổ sung quy định cụ thể về xử lý chuyển tiếp đến 1-7-2027 theo hướng nếu cơ quan, đơn vị chưa hoàn thành việc sắp xếp vị trí việc làm, xây dựng thang bảng lương mới thì phải báo cáo cấp có thẩm quyền và có lộ trình khắc phục rõ ràng.

Sau cùng, đại biểu đoàn Quảng Trị kiến nghị rà soát lại các quy định về hành vi bị cấm, nhất là liên quan đến quyền tham gia các hoạt động xã hội, nghề nghiệp, để bảo đảm thống nhất với pháp luật hiện hành.