Ngày 4-12, tại thủ đô Tokyo (Nhật Bản) đã diễn ra Đối thoại cấp Thứ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng Việt Nam – Nhật Bản (2+2) lần thứ nhất.

Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ và Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đồng chủ trì.

Phía Nhật Bản do Thứ trưởng Ngoại giao Namazu Hiroyuki và Thứ trưởng Quốc phòng Kano Koji đồng chủ trì. Đại diện các cơ quan ngoại giao và quốc phòng của hai nước cùng tham dự.

Việc tổ chức đối thoại lần đầu tiên ở cấp Thứ trưởng Ngoại giao – Quốc phòng mang ý nghĩa quan trọng, thể hiện mức độ tin cậy chính trị cao giữa Việt Nam và Nhật Bản, góp phần xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, tạo dựng lòng tin và đóng góp vào hợp tác, phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Hai bên ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ song phương, khẳng định Việt Nam và Nhật Bản chia sẻ tầm nhìn, quan điểm chung trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế, đồng thời coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế hợp tác do ASEAN dẫn dắt.

Tại Đối thoại, hai bên thống nhất quan điểm cho rằng hợp tác quốc phòng là một trụ cột quan trọng trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nhật Bản, được triển khai sâu rộng trên nhiều lĩnh vực như đối thoại – tham vấn thường xuyên, chia sẻ thông tin, đào tạo, huấn luyện và nâng cao năng lực.

Phát biểu tại cuộc họp, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến tái khẳng định chính sách quốc phòng “Bốn không” của Việt Nam, nhấn mạnh quốc phòng Việt Nam là nền quốc phòng toàn dân, mang tính chất hòa bình, tự vệ, chủ động ngăn ngừa và đẩy lùi nguy cơ chiến tranh.

Mục tiêu xuyên suốt là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc và giữ vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình để phát triển đất nước.

Chính sách quốc phòng “bốn không” gồm: “Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”

Bộ Quốc phòng, Quốc phòng Việt Nam 2019, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2019.

Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến nhấn mạnh Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các nước, là thành viên tích cực và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; Quân đội nhân dân Việt Nam luôn mở rộng hợp tác quốc phòng nhằm tăng cường quan hệ hữu nghị, đóng góp vào hòa bình và ổn định khu vực.

Việt Nam mong muốn thúc đẩy hợp tác với Nhật Bản trong những lĩnh vực có thế mạnh như khoa học, công nghệ, kỹ thuật quân sự để nâng cao năng lực công nghiệp quốc phòng theo hướng tự lực, tự cường và hiện đại.

Về vấn đề Biển Đông, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến cho biết Việt Nam quan ngại sâu sắc trước những diễn biến phức tạp thời gian qua.

Quan điểm nhất quán của Việt Nam là giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Để một Biển Đông hòa bình, hữu nghị, hợp tác, các lực lượng hoạt động trên biển cần kiềm chế, tránh những hành động làm gia tăng căng thẳng và phức tạp tình hình, đối xử nhân đạo với ngư dân, xây dựng lòng tin, đẩy mạnh hợp tác thực chất trên cơ sở luật pháp quốc tế

Đánh giá về hợp tác quốc phòng song phương, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến ghi nhận nhiều kết quả tích cực, trong đó nêu rõ hai bên đã thiết lập và duy trì hiệu quả các cơ chế trao đổi đoàn, đối thoại và tham vấn.

Đối thoại Chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng đã tổ chức 11 phiên, đóng vai trò quan trọng trong việc rà soát, đánh giá và định hướng hợp tác.

Ngoài ra, hai bên còn triển khai tham vấn sĩ quan tham mưu của ba quân chủng hải, lục, không quân. Thượng tướng đề nghị hai nước tiếp tục duy trì các cơ chế này trong thời gian tới.

Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến cũng đánh giá cao sự hỗ trợ của Chính phủ và Bộ Quốc phòng Nhật Bản trong lĩnh vực nâng cao năng lực, trong đó giáo dục – đào tạo là điểm sáng.

Việt Nam mong muốn Nhật Bản hỗ trợ đào tạo các lĩnh vực công nghệ cao, cơ khí chính xác, an ninh mạng, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực như rà phá bom mìn dưới nước, cứu nạn đường không, y học dưới nước, khí tượng hàng không và một số chuyên ngành khác.

Về hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, Việt Nam bày tỏ mong muốn Bộ Ngoại giao Nhật Bản tiếp tục ủng hộ thông qua các gói viện trợ không hoàn lại và nguồn vốn vay ưu đãi.

Về công nghiệp quốc phòng, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến đề nghị hai bên thúc đẩy các dự án cụ thể, hiệu quả.

Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến cho biết sau Đối thoại, Bộ Quốc phòng hai nước dự kiến ký Bản ghi nhớ về cứu hộ, cứu nạn, tạo thêm nền tảng quan trọng cho hợp tác thời gian tới.