UBND TP.HCM vừa có báo cáo về kết quả thanh tra việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất, kinh doanh sang kinh doanh đất, xây dựng nhà ở của doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2011 - 2021.
Theo báo cáo, trong giai đoạn này, TP.HCM có 70 vị trí đất với tổng diện tích gần 140 ha của doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp cổ phần hóa thuộc quản lý của UBND TP.HCM đã thực hiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang kinh doanh đất, xây dựng nhà ở.
Trong ba năm 2019, 2020 và 2021, TP không có dự án chuyển mục đích sử dụng đất của doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp cổ phần hóa sang đất ở.
Tổng số tiền thu được từ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất kinh doanh sang kinh doanh đất, xây dựng nhà ở là hơn 8.500 tỉ đồng; còn hơn 400 tỉ đồng chưa thu được. Gần 500 tỉ đồng tiền sử dụng đất nhà ở xã hội được miễn.
TP.HCM đã tiến hành tám cuộc thanh tra với 28 vị trí đất của tám đơn vị với tổng diện tích hơn 5.900.000m2.
Tám đơn vị TP đã tiến hành thanh tra gồm: Trung tâm Hạt nhân thành phố; Công ty CP SX KD DV và Xuất nhập khẩu quận 1 (Công ty Fimexco); Công ty CP Đầu tư và Xây lắp 5; Công ty CP NAKYCO; Công ty TNHH MTV Cây trồng thành phố; Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn TNHH MTV; Công ty TNHH MTV Cảng sông Sài Gòn (nay là Công ty CP Cảng Phú Định); Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn TNHH MTV.
Trong đó, Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn có nhiều vị trí bị thanh tra nhất với 15 địa điểm tại quận 4, 11, 8, 5, quận Tân Phú, Tân Bình; Công ty Cây trồng TP có diện tích lớn nhất với 2,7 triệu m2 tại xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh.
Kết quả thanh tra thể hiện, các đơn vị đã có vi phạm về tài chính là 215 tỉ đồng; 6,4 triệu m2 vi phạm về đất đai.
UBND TP kiến nghị kỷ luật hành chính 11 tổ chức, 18 cá nhân; thu hồi về ngân sách nhà nước hơn 27 tỷ đồng và gần 130.000 m2 đất.
UBND TP đã thu hồi về ngân sách nhà nước 6,5 tỉ đồng, đã chuyển vào tài khoản tạm giữ của cơ quan an ninh điều tra số tiền hơn 21 triệu đồng; xử lý hành chính 4 tổ chức và 17 cá nhân; 7 vụ việc đã được chuyển cho cơ quan điều tra.
Theo UBND TP.HCM, các vi phạm pháp luật trên chủ yếu là vi phạm của doanh nghiệp, chủ đầu tư dự án. Cụ thể, UBND TP nhận thấy có 5 nhóm vi phạm.
Thứ nhất, doanh nghiệp chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng tài sản là công trình trên đất, sau đó chuyển quyền được thuê đất của nhà nước và quyền được phát triển dự án, quyền thuê đất của nhà nước cho các đối tác hoặc pháp nhân mới để toàn quyền thực hiện phát triển dự án.
Thứ hai, doanh nghiệp nhà nước thực hiện góp vốn tham gia liên doanh, liên kết hoặc lập công ty liên doanh để triển khai dự án bất động sản thực chất là chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án mà không qua thủ tục đấu thầu. Hình thức này biến tướng bằng các kiểu hợp đồng như góp vốn bằng lợi thế quyền thuê đất, lợi thế thuê mặt bằng... nhưng bản chất vẫn là góp vốn quyền thuê đất.
Hình thức vi phạm thứ ba là doanh nghiệp nhà nước sử dụng hợp đồng hợp tác để cập nhật thông tin biến động trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, rồi giao cho đối tác toàn quyền thực hiện dự án khi chưa được chấp thuận.
Hoặc khi hợp tác đầu tư, doanh nghiệp nhà nước không thẩm định lợi thế quyền thuê đất hoặc mặt bằng làm cơ sở góp vốn, mà giao toàn quyền cho đối tác khai thác dự án và phân chia lợi nhuận cố định.
Cuối cùng là doanh nghiệp sử dụng đất thuê của nhà nước không đúng mục đích giao, thuê, sử dụng đất đai, mặt bằng không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh chính của đơn vị, không đúng phương án cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước được duyệt.
UBND TP.HCM nhìn nhận, công tác phối hợp, quản lý dự án đầu tư xây dựng giữa các cơ quan nhà nước trên địa bàn TP chưa thật sự chặt chẽ, thiếu kiểm tra giám sát, thường xuyên để phát sinh nhiều vi phạM.
Nguyên nhân được cho là do các sở, ngành chuyên môn tham mưu cho UBND TP trong việc đánh giá, nhận định và áp dụng các quy định chưa đầy đủ, thiếu chặt chẽ.
Báo cáo cũng nêu rõ, ngoài chủ ý thực hiện hành vi vi phạm còn có các sai phạm thiếu sót xảy ra do người quản lý doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt những vị trí đứng đầu như Tổng giám đốc, Chủ tịch Hội đồng thành viên nhận thức không đầy đủ về về trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật.
Thời gian tới, TP.HCM sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát với các dự án đầu tư có sử dụng đất công; xử lý và thu hồi ngay các dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả, có sai phạm trong đấu thầu, đấu giá.
Tăng cường kiểm tra việc sử dụng đất của doanh nghiệp sau cổ phần hóa đảm bảo sử dụng đúng mục đích; tăng cường xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý đất đai điện tử…
