Bị cáo đầu tiên trong vụ việc này có hành vi vi phạm như sau: Tối 13-5, khi đi theo đoàn người tuần hành và nhìn thấy một số người đang đập phá tài sản của một công ty ở phường Tân Hiệp, bị cáo đã vào công ty lấy một số tài sản với tổng giá trị hơn 5 triệu đồng. Khi bị cáo chở số tài sản đó ra khỏi cổng công ty thì bị nhân viên bảo vệ của công ty đuổi theo, phối hợp cùng công an bắt giữ.
Vậy là chỉ trong 10 ngày, cơ quan pháp luật địa phương đã hoàn tất việc điều tra, ra quyết định truy tố bị can để TAND thị xã sớm xét xử. Thời hạn và các bước tố tụng cho thấy việc điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm vụ án này không phải theo quy trình tố tụng thông thường mà là áp dụng theo thủ tục rút gọn được quy định tại Chương XXXIV BLTTHS năm 2003.
Với thủ tục rút gọn, không chỉ thời gian tiến hành tố tụng được rút ngắn mà các thủ tục tố tụng hình sự còn được đơn giản hóa. Mục đích là giúp cho việc điều tra, truy tố, xét xử được nhanh chóng; góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm kịp thời, có hiệu quả.
Theo đó, khi kết thúc điều tra, cơ quan điều tra không phải làm bản kết luận điều tra mà ra quyết định đề nghị truy tố và gửi hồ sơ vụ án cho VKS. Khi truy tố bị can trước tòa án thì VKS ra quyết định truy tố chứ không cần làm cáo trạng.
Cũng theo Điều 319 BLTTHS, thủ tục rút gọn được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây: Người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang; sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng; tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng (tức là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù); người phạm tội có căn cước, lai lịch rõ ràng. Sau khi khởi tố vụ án, theo đề nghị của cơ quan điều tra hoặc xét thấy vụ án có đủ các điều kiện đã nêu trên, VKS có thể ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn.
Quyết định này phải được gửi cho cơ quan điều tra và bị can trong thời hạn 24 giờ. Và tất nhiên, bị can có quyền khiếu nại trong ba ngày, kể từ ngày nhận được quyết định…
Đáng lưu ý, thời hạn tiến hành tố tụng đối với các vụ án theo thủ tục rút gọn là 30 ngày, trong đó thời hạn điều tra 12 ngày (kể từ ngày ra quyết định khởi tố vụ án); thời hạn truy tố bốn ngày (kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án); thời hạn xét xử 14 ngày (tính cả thời gian ra quyết định đưa vụ án ra xét xử và thời gian mở phiên tòa xét xử vụ án).
Việc xét xử sơ thẩm được tiến hành theo thủ tục chung. Tương ứng, việc xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm đối với vụ án đã xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọn cũng được tiến hành theo thủ tục chung.
Ngoài ra, thủ tục rút gọn còn được thể hiện trong Điều 103 Hiến pháp năm 2013 với quy định rất mới là việc xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọn chỉ cần một thẩm phán (thay vì là HĐXX) xem xét, giải quyết.
Tính ra, thời hạn thực tế mà các cơ quan tố tụng thị xã Tân Uyên (Bình Dương) có thể kết thúc vụ án chưa đến 1/2 so với quy định. Từ sự quyết liệt này, dư luận có quyền tin rằng các vụ gây rối của các đối tượng quá khích khác ở Bình Dương, Đồng Nai, Khu công nghiệp Vũng Áng (Hà Tĩnh)… cũng sẽ được xử lý nhanh chóng.
Trong đó thủ tục rút gọn là điều mà các nơi ắt phải tính đến để đáp ứng được đòi hỏi “thời sự” của số đông.
THU TÂM
