Trình bày đề án này, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM Trần Hoàng Ngân cho biết việc xây dựng đề án đảm bảo việc đặt sự phát triển của TP trong tổng hòa sự phát triển chung của cả nước.
Đề án nêu rõ những thách thức mà TP đã vấp phải. Cứ năm năm, dân số TP tăng khoảng 1 triệu người, hiện nay dân số khoảng 9 triệu người (trong đó đã có 17/19 quận có mật độ dân số ở mức mất an toàn); kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm không khí… ngày càng tăng; nhà ở thiếu, diện tích nhà bình quân đầu người thấp hơn diện tích cả nước; bệnh viện, trường học quá tải.
TP.HCM là nền kinh tế lớn nhất cả nước (chiếm gần 1/4 GDP cả nước) song việc thu hút đầu tư nước ngoài chưa vượt trội và tỉ trọng xuất khẩu so với cả nước ngày càng giảm. Tỉ lệ vốn FDI của TP thu hút được so với cả nước năm 2011-2013 có sự sụt giảm đáng kể, sau đó có sự tăng trưởng lại nhưng cũng không đều. Đóng góp của TP cho xuất khẩu cả nước ngày càng giảm. Từ chỗ chiếm 56,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước năm 2000, đến năm 2019 chỉ còn chiếm 15,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
TP.HCM là địa phương có đóng góp ngân sách lớn nhất cả nước (khoảng 27% tổng thu ngân sách cả nước). Năm 2019, tỉ lệ nộp ngân sách cao nhất cả nước (khoảng 83,9% tổng thu trên địa bàn) nhưng có tỉ lệ chi ngân sách trên tổng thu ngân sách trên địa bàn thấp nhất cả nước (17,1%).
Trong thời gian qua, một số yếu tố biểu hiện nguy cơ suy giảm vai trò đầu tàu kinh tế của TP như tốc độ tăng trưởng kinh tế không vượt trội, tốc độ tăng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giảm dần, quy mô tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của TP so với cả nước giảm... Từ đó, TP đang phải đối mặt với nguy cơ trong việc giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Nếu TP suy giảm về kinh tế, cả nước sẽ bị ảnh hưởng và giảm số thu ngân sách nhà nước.
Đề án cũng nêu trong giai đoạn 2021-2030, TP.HCM cần nguồn kinh phí cực kỳ lớn, gần 1 triệu tỉ đồng để đầu tư, nâng cấp hạ tầng giao thông. Đặc biệt ưu tiên tập trung đối với các công trình giao thông trọng điểm, liên kết vùng, các công trình giải quyết ùn tắc giao thông khu vực sân bay, cảng, cửa ngõ TP với nhu cầu vốn đầu tư khoảng 606.000 tỉ đồng.
Do vậy, TP.HCM đề xuất tăng tỉ lệ điều tiết giữ lại lên 23% giai đoạn 2022-2025 và 26% giai đoạn 2026-2030, tức bằng với tỉ lệ điều tiết thời kỳ ổn định ngân sách.
Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân cho biết xây dựng đề án này là để tăng thu ngân sách nộp về trung ương và tăng thu ngân sách để lại cho TP, tạo tiền đề để TP phát triển nhanh và bền vững. Đề án được thực hiện theo chủ trương tại Nghị quyết số 16/2012 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2020.
| Hai kịch bản tăng tỉ lệ điều tiết, tăng thu Bản đề án do TP.HCM trình bày đưa ra hai kịch bản điều tiết ngân sách, đó là: Khi tỉ lệ điều tiết tăng từ 18% lên 23%, tốc độ tăng thu ngân sách nhà nước chuyển trung ương bình quân giai đoạn 2022-2025 sẽ tăng 1,41% (tổng thu ngân sách nhà nước chuyển trung ương tăng 39.599 tỉ đồng). Khi tỉ lệ điều tiết tăng từ 18% lên 26%, tốc độ tăng thu ngân sách nhà nước chuyển trung ương bình quân giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng 3% (tổng thu ngân sách nhà nước chuyển trung ương tăng 343.861 tỉ đồng). Theo Bí thư Nguyễn Thiện Nhân, tăng tỉ lệ điều tiết ngân sách cho TP.HCM không phải sẽ giảm đóng góp ngân sách trung ương mà là để tăng lên. Bởi năng suất lao động của TP rất cao, gấp 2,7-2,9 lần cả nước. Hệ số đòn bẩy chi ngân sách của TP cũng rất cao, một đồng chi ngân sách của TP có thể tạo ra chín lần, thậm chí 10-14 lần đầu tư xã hội. Do đó, nếu tăng một đồng chi ngân sách cho TP thì ngân sách trung ương sẽ thu được nhiều hơn. (Theo website Thành ủy TP.HCM) |
