Tại phiên họp thường kỳ tháng 9-2015 của Chính phủ vào ngày 30-9, các thành viên Chính phủ đã nhất trí đề xuất tạm dừng thu phí sử dụng đường bộ đối với xe máy. Cụ thể, theo VTV, khi thảo luận báo cáo của Bộ KH&ĐT, các thành viên Chính phủ đã nhất trí đề xuất tạm dừng thu phí xe máy trên cả nước từ ngày 1-1-2016. Từ nay đến cuối năm, tỉnh, thành nào chưa thu thì vẫn phải thu phí theo đúng quy định.
Tạm dừng và bỏ thu
Đại diện Bộ KH&ĐT cũng đề nghị làm rõ thêm nguyên nhân vì sao những quy định đã đưa vào luật, nghị định và thông tư của các bộ mà khó triển khai và gặp nhiều phản ứng từ xã hội. Bởi thực tế có việc không thống nhất giữa các địa phương trong việc triển khai các văn bản pháp luật này.
Quyết định tạm dừng nêu trên được đưa ra sau khi Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng báo cáo về kết quả ba năm thu phí xe máy. Theo đó, mức thu được qua các năm giảm dần, cơ chế thu không hiệu quả do cấp phường, xã kiêm nhiệm quá nhiều việc, khó quản lý phương tiện...
Trước đó, Văn phòng Chính phủ đã lấy ý kiến các bộ, ngành địa phương. Kết quả, các nơi đều cho biết là việc thu phí với xe máy là không khả thi và nên tạm dừng.
Đại diện Bộ Tài chính cho rằng việc triển khai thu phí xe máy gặp nhiều khó khăn. Nguyên do, xe máy là tài sản di động, không bắt buộc phải đăng kiểm lưu hành, người sử dụng xe không bắt buộc là chủ sở hữu nên rất khó kiểm soát và thu phí, đặc biệt trường hợp chủ xe (sinh viên, lao động tự do...) đăng ký ở địa phương này nhưng mang xe đến địa phương khác sử dụng. Ngoài ra, chế tài xử phạt còn hạn chế nên chủ xe không chấp hành nộp phí dẫn đến số phí thu được thấp, không công bằng về trách nhiệm của chủ phương tiện trong việc nộp phí, hiệu quả thu phí không cao. Do vậy, Bộ Tài chính thống nhất với Bộ GTVT và đề nghị Chính phủ tạm dừng thu phí xe máy từ ngày 1-1-2016, đồng thời giao Bộ GTVT phối hợp nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các nghị định về quỹ bảo trì đường bộ theo hướng không thu phí sử dụng đường bộ đối với xe máy.
Người lao động mưu sinh bằng xe máy sẽ bớt một phần chi phí khi tạm dừng thu phí đường bộ. Ảnh: HTD
Chưa đóng vì… nghe ngóng
Trước đó, trả lời Pháp Luật TP.HCM, Hội đồng Quỹ bảo trì đường bộ Trung ương đánh giá việc thu phí bảo trì đường bộ với xe máy không hiệu quả. Nguyên nhân là việc tổ chức thu ở cấp xã, phường chưa đồng bộ, chưa thống nhất từ khâu quản lý số lượng mô tô đến việc tổ chức thu và nộp vào ngân sách. Ngoài ra, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thực hiện việc thu phí không được quy định rõ nên việc thu phí chủ yếu dựa vào ý thức tự giác của người dân. Bên cạnh đó, có địa phương thu nhưng có nơi dừng (như Đà Nẵng, Khánh Hòa...) tạo nên sự không công bằng và tạo dư luận không tốt.
Ngoài ra, trong khi nhiều địa phương đã thu phí xe máy từ nhiều năm qua thì đến nửa cuối năm 2015 TP.HCM mới triển khai thu phí. Tuy vậy, trước các thông tin về đề xuất tạm dừng, hiện nhiều người dân ở TP vẫn chưa đóng. Đơn cử, theo quận Thủ Đức, từ đầu tháng 6-2015, quận bắt đầu tổ chức thu phí xe máy và phát ra hơn 95.200 phiếu cho người dân để kê khai số xe máy trên địa bàn. Tuy vậy, số phiếu thu về chỉ hơn 36.500, đạt 38%. Theo thống kê, hiện quận chỉ thu được gần 800 xe máy (khoảng 70 triệu đồng). Nguyên nhân do quá trình phát phiếu kê khai, người dân được tin trung ương đề xuất tạm dừng thu phí nên việc thu phí gặp khó.
Tương tự, quận 2 đã phát gần 24.000 tờ khai nhưng chỉ thu về được gần 2.400 phiếu. Quận này bắt đầu thu phí từ đầu tháng 9-2015 song đến nay chỉ vài hộ nộp. Theo Hội đồng quản lý Quỹ Bảo trì đường bộ TP.HCM, quận 2 báo cáo các cán bộ thu phí, ban điều hành khu phố và tổ dân phố giải thích cặn kẽ và vận động đóng phí nhưng người dân vẫn chưa hợp tác. “Phần lớn người dân ở quận 2 chưa đồng thuận. Họ nêu thắc mắc Bộ GTVT, Hội đồng quản lý Quỹ Bảo trì đường bộ Trung ương… đã đề nghị ngừng thu phí từ ngày 1-1-2016, song vì sao TP vẫn tiếp tục thu?” - vị này nói.
