Chiều 12-7, tại phiên họp 24, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) xem xét, thông qua dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ QH về việc sắp xếp các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp huyện, xã giai đoạn 2023-2030.
Theo dự thảo nghị quyết, các ĐVHC cấp huyện, xã thuộc diện phải sắp xếp từ đây đến năm 2025 là những nơi có đồng thời cả hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số dưới 70% quy định; ĐVHC cấp huyện đồng thời có tiêu chuẩn về diện tích dưới 20% và dân số dưới 200% quy định; ĐVHC cấp xã đồng thời có tiêu chuẩn về diện tích dưới 20% và dân số dưới 300% quy định.
 |
Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: PHẠM THẮNG |
Tờ trình Chính phủ cho hay chỉ riêng giai đoạn 2023-2025, dự kiến cả nước có khoảng 33 ĐVHC cấp huyện và khoảng 1.327 ĐVHC cấp xã thuộc diện bắt buộc sắp xếp. Con số này chưa tính số ĐVHC thuộc diện khuyến khích sắp xếp do địa phương có nhu cầu.
Đến năm 2030, các tỉnh, thành hoàn thành sắp xếp ĐVHC cấp huyện, xã còn lại có đồng thời cả hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số dưới 100% quy định; ĐVHC cấp huyện đồng thời có tiêu chuẩn về diện tích dưới 30% và dân số dưới 200% quy định; ĐVHC cấp xã đồng thời có tiêu chuẩn về diện tích dưới 30% và dân số dưới 300% quy định.
Kinh phí thực hiện sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã của tỉnh, thành do ngân sách địa phương bảo đảm. Đồng thời, ngân sách trung ương hỗ trợ một lần khoảng 1.323 tỉ đồng cho các địa phương nhận bổ sung cân đối ngân sách, với định mức 20 tỉ đồng cho mỗi ĐVHC cấp huyện giảm và 500 triệu đồng cho mỗi ĐVHC cấp xã giảm khi sắp xếp ĐVHC giai đoạn 2023-2030.
Định mức hỗ trợ nêu trên đã được Bộ Tài chính cân đối trên cơ sở tính toán số lượng ĐVHC cấp huyện, xã dự kiến sắp xếp trong giai đoạn 2023-2030, bảo đảm phù hợp với khả năng của ngân sách trung ương trong điều kiện hiện nay.
Liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy, số lượng lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức và chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động dôi dư do thực hiện sắp xếp ĐVHC, dự thảo nghị quyết quy định thời điểm tạm dừng bầu, bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo, quản lý và dừng tuyển dụng, tiếp nhận cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, tổ chức nơi sắp xếp ĐVHC kể từ ngày UBND cấp tỉnh trình Chính phủ đề án sắp xếp ĐVHC cấp huyện, xã.
Việc này nhằm bảo đảm các địa phương có thời gian rà soát, bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cho phù hợp.
Dự thảo Nghị quyết quy định chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày nghị quyết của Ủy ban Thường vụ QH có hiệu lực thi hành, các cơ quan, tổ chức ở ĐVHC mới phải hoàn thành xong việc sắp xếp và kiện toàn tổ chức bộ máy.
Thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Pháp luật cơ bản tán thành nhưng nhiều ý kiến nhận định việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, xã trong giai đoạn 2023 - 2030 đặt ra không ít thách thức do số lượng thuộc diện bắt buộc sắp xếp lớn hơn nhiều so với giai đoạn 2019-2021.
 |
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: PHẠM THẮNG |
Liên quan đến kiện toàn tổ chức bộ máy và áp dụng các chế độ, chính sách đặc thù của đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp, cơ quan thẩm tra cho rằng các quy định trong dự thảo đã thể hiện đúng tinh thần kết luận của Ủy ban Thường vụ QH từ phiên họp thứ 23 và kiến nghị của nhiều địa phương.
Cụ thể, có ưu tiên nguồn lực, chính sách ưu đãi, hỗ trợ hợp lý, đặc thù cho các đơn vị hành chính thực hiện sắp xếp; không cắt giảm ngay, đồng loạt các chính sách ưu tiên, ưu đãi, hỗ trợ đặc thù áp dụng với người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người hoạt động không chuyên trách ở đơn vị hành chính sau sắp xếp…
Giai đoạn 2019-2021, Ủy ban Thường vụ QH đã ban hành 48 nghị quyết để sắp xếp 21 ĐVHC cấp huyện và 1.056 ĐVHC cấp xã tại 45 tỉnh, thành. Qua đó cả nước đã giảm tám huyện và 561 xã.
Việc sáp nhập đã góp phần giảm 3.437 cơ quan ở cấp xã và 429 cơ quan ở cấp huyện.
Số lượng biên chế cũng được giảm sau chủ trương này. Tính đến hết năm 2022 đã giảm 648/706 (gần 91,8%) cán bộ, công chức cấp huyện; 7.741/9.705 (79,8%) cán bộ, công chức cấp xã. Ngân sách Nhà nước giảm chi hơn 2.000 tỉ đồng.
