Sự kiện TQ hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 ở vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam là một bước đi nguy hiểm, đầy tính toán của TQ nhằm đặt “sự việc đã rồi - chủ quyền ở vùng biển này đương nhiên là của TQ”.
Một mình 981 là chưa đủ
Trong năm 2012, chính ông Vương Dĩ Lâm - Chủ tịch Tổng Công ty Dầu khí Hải Dương TQ (CNOOC) đã mập mờ khi cho rằng: “Các giàn khoan nước sâu cỡ lớn là lãnh thổ quốc gia di động và là một vũ khí chiến lược của TQ”. Do đó có thể sẽ có thêm nhiều giàn khoan di động cỡ giàn khoan Hải Dương 981 xuất hiện ở biển Đông với tư cách là các cứ điểm quân sự giả danh dân sự nhằm “gặm nhấm” dần biển Đông.
Tuy nhiên, việc xuất hiện tiếp theo của các giàn khoan khác còn phụ thuộc nhiều vào hành động của Việt Nam và các quốc gia khác có can hệ trong bức tranh bành trướng của TQ. Cụ thể, nếu Việt Nam vẫn vững nhận thức và hành động phản đối chống lại bất cứ hành vi xâm phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam; cộng với sự ủng hộ của dư luận quốc tế và cam kết đảm bảo an ninh của Mỹ thì TQ có thể phải thận trọng và cân nhắc khi đưa các giàn khoan kiểu Hải Dương 981 vào biển Đông.
Đây chính là cơ sở quan trọng mà không chỉ Việt Nam mà các nước trong khu vực Đông Nam Á cũng phải tính đến trong việc ngăn chặn sự bành trướng của TQ ra toàn bộ biển Đông.
Đừng để TQ đưa vào thế đã rồi
Việt Nam phải kiên quyết giải quyết vấn đề 981 vốn được đánh giá là hết sức nguy hiểm. Sử dụng các giải pháp tiệm tiến và toàn diện, bằng mọi giá giữ vững độc lập, tự chủ, gắn bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia với giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước, tranh thủ tốt sự đồng tình và ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế đối với tính hợp pháp và chính nghĩa của chúng ta.
Trước mắt, chúng ta cần kiên định tiếp cận các giải pháp hòa bình để giải quyết với TQ nhưng chúng ta vẫn không từ bỏ quyền tự vệ chính đáng theo quy định của Hiến chương Liên Hiệp Quốc nếu cần thiết.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần tuyên truyền sâu rộng trong mọi tầng lớp nhân dân hiểu rõ bản chất vấn đề, kêu gọi hiến kế và ủng hộ chủ trương giải quyết của Chính phủ. Lên án những hành vi sai trái, đe dọa vũ lực và sử dụng vũ lực từ phía TQ. Qua đó tạo được sự đồng thuận, sức mạnh đoàn kết toàn dân trong việc đối phó với những hành động xâm phạm chủ quyền trên biển của TQ.
Trong trung hạn và dài hạn, vấn đề quan trọng cần được chú ý đó là việc chúng ta phải thể hiện sự chủ động trong việc ngăn chặn “từ trong trứng nước” các toan tính bành trướng của TQ. Việc TQ hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 ở vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam dường như cho thấy chúng ta nằm ở trạng thái bị động và do đó dễ bị TQ áp đặt chuyện đã rồi.
Thực tế lịch sử cho thấy ông cha ta cũng đã có nhiều bài học kinh nghiệm trong việc đối phó với những âm mưu bành trướng, xâm lược của TQ. Bài học “tiên phát chế nhân” của Lý Thường Kiệt trong việc chủ động tấn công ba căn cứ Châu Ung, Châu Khâm, Châu Liêm của nhà Tống ngay trên đất Tống năm 1075, đập tan âm mưu xâm lược Đại Việt của nhà Tống “ngay từ trong trứng nước” đáng để chúng ta tham khảo.
Chính vì lẽ đó mà việc tăng cường công tác nghiên cứu dự báo các động thái của TQ là hết sức cần thiết, qua đó giúp chúng ta đối phó hiệu quả đối với các toan tính mở rộng chủ quyền của TQ trong thời gian tới. Đó là một cách ứng phó hiệu quả để ngăn chặn theo kiểu “đón đầu” các giàn khoan TQ.
PGS-TS TRẦN NAM TIẾN, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu biển đảo, ĐH KHXH&NV TP.HCM
