Ngày 26-5, Chính phủ đã ban hành Nghị định 185 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Chính phủ quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm các chức danh là trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác Mặt trận. Số lượng người hoạt động không chuyên trách ở mỗi thôn, tổ dân phố không quá ba người.

Ngân sách nhà nước khoán quỹ phụ cấp (bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội) để chi phụ cấp hàng tháng đối với đối tượng này.

Cụ thể, mức khoán quỹ phụ cấp bằng 8,0 lần mức lương cơ sở áp dụng cho thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên. Mức này cũng áp dụng cho thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm về quốc phòng, khu vực biên giới, hải đảo hoặc thôn đặc biệt khó khăn. Các trường hợp còn lại được khoán quỹ phụ cấp bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.

Căn cứ thực tiễn, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quy định cụ thể mức phụ cấp từng chức danh. Các địa phương được dùng ngân sách để quy định mức khoán cao hơn quy định của trung ương mà không phải xin ý kiến các bộ, ngành.

Căn cứ tình hình thực tiễn, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quy định cụ thể mức phụ cấp của từng chức danh người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Việc kiêm nhiệm chức danh và mức phụ cấp kiêm nhiệm được thực hiện theo quy định. HĐND cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ đối với các chức danh tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố.

Trong trường hợp tỉnh, TP sử dụng ngân sách địa phương để quy định mức khoán quỹ phụ cấp cao hơn mức khoán của ngân sách nhà nước theo quy định thì HĐND cấp tỉnh được quyết định mức khoán cụ thể. Mức khoán này phải phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách địa phương và không phải xin ý kiến các bộ, cơ quan trung ương.

Chính phủ cũng quy định rõ việc quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Theo đó, đối tượng này chịu sự quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn, phân công nhiệm vụ của cấp ủy, chính quyền địa phương cấp xã và quy định của pháp luật có liên quan.

Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ được giao. Cơ quan chức năng ưu tiên bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền, vận động Nhân dân, hòa giải ở cơ sở, tổ chức hoạt động cộng đồng dân cư. Người lao động cũng được tập huấn ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng số, cập nhật dữ liệu, khai thác cơ sở dữ liệu và hỗ trợ Nhân dân tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Họ cũng được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và các chế độ, chính sách khác theo quy định. Trường hợp nghỉ do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế.

Nguồn kinh phí để thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp ngân sách.

Nghị định 185 cũng dành một điều khoản chuyển tiếp quy định trường hợp người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được bố trí về thôn, tổ dân phố từ 1-7-2025 đến trước 30-6-2026. Nếu họ nghỉ do thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố thì được hưởng chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã do sắp xếp theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế.

Trong giai đoạn từ ngày Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực thi hành (1-7-2025) cho đến khi Nghị định này có hiệu lực thi hành, việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Các địa phương có trách nhiệm chủ động rà soát, cân đối và bố trí nguồn kinh phí để thực hiện đóng hoặc truy đóng đầy đủ, kịp thời, nhằm bảo đảm quyền lợi cho đối tượng này.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 26-5-2026. Các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố quy định tại Nghị định 33/2023 quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, được bãi bỏ.