Dù phải nén toàn bộ phần báo cáo của TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các báo cáo của Chính phủ về phòng chống tham nhũng, tội phạm, vi phạm pháp luật vào một ngày làm việc, vừa nghe vừa thảo luận nhưng phiên làm việc của Quốc hội (QH) hôm qua đã diễn ra đầy hấp dẫn.
Hấp dẫn vì rất hiếm hoi, đại biểu (ĐB) QH như ông Hoàng Đức Thắng được trao đổi, tranh luận trực tiếp về vụ án cụ thể mà ông theo đuổi: Vi phạm pháp luật trong bán gỗ tang vật trong vụ án ở Quảng Trị từ nhiều năm trước.
Hiếm hoi là bởi nguyên tắc của tư pháp - thẩm phán độc lập, chỉ tuân theo pháp luật - nên dù QH có quyền giám sát tối cao thì vẫn còn tranh cãi QH có thể đi sâu đến đâu vụ án cụ thể.
Và trong sự hiếm hoi ấy, cả Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng VKSND Tối cao đã cùng tranh luận, trao đổi qua lại về việc quá trình xử lý vụ án, các cơ quan tố tụng đã có một số sai phạm nhưng liệu sai phạm ấy có làm sai lệch bản chất vụ án buôn gỗ lậu vốn đã được đưa ra xét xử đủ hai cấp sơ, phúc thẩm theo luật định, và sai phạm ấy có đến mức phải xử lý hình sự…
Tranh luận công khai trên nghị trường còn dẫn ĐB Quảng Trị đến đề xuất QH khởi động điều khoản trong Luật Tổ chức QH, lập Ủy ban lâm thời giám sát, phân định, đánh giá lại vụ án này.
Chỉ một buổi thảo luận thì QH khó kết luận sự việc này. Nhưng tinh thần theo đuổi đến cùng của ĐBQH cũng như sự tạo điều kiện của vị phó chủ tịch QH trong vai chủ tọa điều hành là chi tiết đáng chú ý ở phiên họp này.
Đặt trong bối cảnh phần nhiều phát biểu tại nghị trường là về các chủ đề kinh tế - xã hội thì những ý kiến của ĐBQH hôm qua về các con số, dù rất nhỏ trong báo cáo tư pháp là rất đáng quý. Vì nó cho thấy QH vẫn dành sự quan tâm cho lĩnh vực vốn dễ xảy ra vi phạm quyền con người này.
Một số ĐBQH nhắc tới 20 bị can phải đình chỉ do không có sự việc phạm tội hoặc hành vi không cấu thành tội phạm - con số rất nhỏ so với 155.093 bị can trong hàng vạn vụ án đã đưa ra khởi tố, điều tra trong năm qua. Rất nhỏ nhưng giải trình của Viện trưởng VKSND Tối cao cho thấy trách nhiệm của vị đứng đầu công tố cả nước: “Tôi phấn đấu con số 20 này phải giữ hoặc kéo thấp xuống. Nếu có tăng lên 1-2 trường hợp thì có lý do giải thích của nó”.
Và cũng tinh thần trách nhiệm ấy, như bộ trưởng Bộ Tư pháp đề cập đến vụ thi hành án vốn có đơn khiếu nại của một cựu ĐBQH: “Đối với những sai sót, thiếu sót của anh chị em trong khối thi hành án thì xử lý nghiêm và đã có người bị kỷ luật, khiển trách...”.
Sòng phẳng, trách nhiệm ít nhiều không khí sôi động trên nghị trường. Nhưng để giải quyết thấu đáo những câu chuyện, vấn đề đã được đề ra công khai thì hẳn sẽ còn đòi hỏi sự quyết liệt, trách nhiệm, đi đến cùng của từng ĐBQH, cũng như thái độ nghiêm túc, cầu thị của các cơ quan nhà nước ngay cả khi QH không họp.
