Quốc hội (QH) hôm qua (3-11) đã bắt đầu bước vào hoạt động được cử tri chờ đợi nhất trong mỗi kỳ họp: Chất vấn và trả lời chất vấn.
Về chọn lĩnh vực, chủ đề chất vấn, dù quy trình lấy ý kiến của đại biểu QH đã được thực hiện nhưng các vấn đề như thị trường xăng dầu có phần bất ổn, gây tâm lý bất an cho người dân nhưng không được lựa chọn để chất vấn, làm rõ. Ngân hàng, trái phiếu, chứng khoán… cũng đang nóng nhưng không phải là chủ đề của phiên chất vấn và trả lời chất vấn của kỳ họp.
Lý do là QH đã thống nhất “không chất vấn những vấn đề đã có trong nghị quyết về chất vấn và nghị quyết giám sát chuyên đề của QH, Ủy ban Thường vụ QH trong thời gian 12 tháng tính đến thời điểm chất vấn”.
Chưa rõ hai lĩnh vực nêu trên đã được điều chỉnh theo nguyên tắc này chưa nhưng kể ra, cử tri đang nóng mà đại biểu của mình cũng nóng cùng thì vẫn hay hơn…
Lĩnh vực quản lý nhà nước nào cũng quan trọng, đặc biệt là quản lý nhà nước về xây dựng và lần đầu Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cọ xát với hoạt động chất vấn nên không dễ làm hài lòng hết tất cả câu hỏi của đại biểu và sự theo dõi của cử tri.
Là người đứng đầu một ngành, trong đó có mảng quan trọng của nó là thị trường bất động sản đang rơi vào trầm lắng, khó khăn, hẳn Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị cũng đang chịu nhiều áp lực. Chưa kể, nhiều câu hỏi chất vấn được đưa ra cũng không dễ trả lời.
Nếu lần giở lại những kỳ QH XIV chất vấn Bộ trưởng Phạm Hồng Hà, có thể thấy những vấn đề trong lĩnh vực xây dựng dường như đến hôm nay vẫn “mới”. Đó là chuyện nhà ở xã hội gắn với chiến lược phát triển nhà quốc gia, đó là vi phạm trong xây dựng và quản lý xây dựng, đó là quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị tuy chấn chỉnh nhiều năm vẫn còn có nơi, có chỗ tùy tiện, đó là quản lý nhà chung cư, đó là di dời trụ sở các cơ quan trung ương ra khỏi nội đô…
Kế nhiệm với rất nhiều vấn đề phải giải quyết, Bộ trưởng Nghị có thể khó làm hài lòng tất cả nhưng ít nhiều câu trả lời của ông đã chạm đến gốc rễ của vấn đề: Đó là thể chế, là pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật vốn đã được phân cấp, phân quyền nhiều…
Những quan sát từ đầu nhiệm kỳ QH khóa XV cho thấy các tư lệnh ngành - thành viên Chính phủ, bao gồm cả các vị mới được phê chuẩn như Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thắng… đều xác định cải cách, xây dựng thể chế trong lĩnh vực mình nắm là ưu tiên hàng đầu.
Chất vấn không thể giải quyết ngay được những vấn đề cụ thể nhưng ít nhất sẽ thúc đẩy chế độ trách nhiệm, để các vị tư lệnh ngành bớt sa vào sự vụ cụ thể mà tập trung vào những gì mà họ đã xác định: Thể chế và hoàn thiện thể chế quản lý trong lĩnh vực mình được giao.
