Báo cáo một số vấn đề lớn về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày nêu rõ: Có ý kiến cho rằng tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317 của BLHS năm 2015) cần bổ sung định lượng để tránh việc xử lý hình sự quá rộng. Ý kiến khác đề nghị không sửa điều này để xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (ATTP) đang xảy ra phổ biến hiện nay.
Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga
“UBTP nhận thấy, điểm a, b và c khoản 1 Điều 317 quy định cấu thành hình thức, chỉ cần có hành vi, chưa cần có hậu quả trên thực tế đã xử lý hình sự là quá nặng. Thời gian qua dư luận xã hội bức xúc với thực trạng mất vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, để xảy ra thực trạng này có nguyên nhân không nhỏ từ quản lý nhà nước và xử phạt hành chính chưa nghiêm, nếu làm tốt hơn nữa công tác quản lý nhà nước và tăng cường hiệu quả xử lý hành chính thì sẽ góp phần hạn chế đáng kể tình trạng này”, bà Nga nói.
Cũng theo bà Nga, việc xử lý hình sự phải tránh tràn lan, cần tập trung vào các đối tượng cố ý vi phạm quy định về ATTP nhằm thu lợi bất chính lớn hoặc gây hậu quả trên diện rộng, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Đối với các hộ nông dân, hộ buôn bán nhỏ lẻ, do thiếu hiểu biết mà vi phạm thì chỉ nên xử lý hình sự sau khi đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm...
Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển
Cụ thể, dự thảo Điều 317 về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm đưa ra hai phương án. Trong đó, phương án 1 quy định phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm đối với những người thực hiện hành vi vi phạm về ATTP mà thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 120% hoặc đã bị xử lý hành chính, xử lý kỷ luật hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Cho ý kiến về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng VSATTP đang là vấn đề hết sức bức xúc hiện nay. “Vừa qua Quốc hội quyết định phải giám sát tối cao về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Qua giám sát thấy vệ sinh an toàn thực phẩm nói chung đã ở mức độ báo động, có một số địa phương đã đến giới hạn đỏ”, ông Hiển nhấn mạnh.
Dẫn chứng cho nhận định này, ông Hiển thông tin hai vụ ngộ độc lớn gần đây ở Lai Châu và Hà Giang đều có hậu quả nghiêm trọng về người. Trong đó, vụ ở Lai Châu với 8 người tử vong, rất nhiều người nhập bệnh viện, vụ thứ hai ở Hà Giang có hơn 60 người ngộ độc phải cấp cứu.
"Qua đi giám sát thấy quá trình vệ sinh an toàn thực phẩm diễn biến phức tạp. Nó là mối quan hệ chặt chẽ từ khâu đầu đến khâu cuối, cụ thể từ môi trường có sạch không, sản xuất có sạch không, chế biến có sạch không, bảo quản có sạch không, vận chuyển có sạch không, tiêu thụ có sạch không. Tất cả các công đoạn trên đều có vi phạm ở mức độ cao và có nhiều vụ việc nghiêm trọng", ông Hiển nói.
Từ đó, ông Hiển phân tích quy định Điều 317 như dự thảo đưa ra “đang đi theo hướng giảm nhẹ” và “có những quy định khó xử lý về mặt hình sự” đối với các vi phạm về ATTP.
“Tính ra số ngộ độc thực phẩm là hàng nghìn vụ, số người chết 165 người/5 năm. Nhưng số người mắc bệnh thì rất lớn, chẳng hạn như bệnh ung thư. Có đại biểu Quốc hội khóa XIII từng nói, đường từ dạ dày đến nghĩa địa nhanh nhất, chết dần, chết mòn... Chúng ta giữ cần nguyên Khoản 1 Điều 317 Bộ luật hình sự năm 2015. Còn viết như dự thảo thì không xử được ai", ông Hiển cho ý kiến.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu
Cùng nội dung, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình nêu thực tế, trước đây việc bán phở có formaldehyde ở Hà Nội, lực lượng bắt được rất nhiều, tuy nhiên khi khởi tố vụ án thì không chứng minh được hậu quả do formaldehyde gây ra. Bởi vì ăn phở có chất này phải 5-10 năm sau mới lãnh hậu quả.
“Quy định hành vi vi phạm ATTP phải làm giảm sức khoẻ 30-60% mới xử lý được, không chứng minh được. Bánh phở cho formaldehyde mà ăn trong thời gian đầu thì không phải một người mà hàng ngàn người bị. Từ đó thấy câu chuyện chứng minh hậu quả sức khoẻ bị tổn hại 30-60% là rất khó khăn" - Chánh án nêu.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng cần phải cân nhắc việc xử lý vi phạm qui định về ATTP để xử lý hành chính hay hình sự. Theo ông Lưu cần sửa theo hướng chỉ nên xử lý hình sự đối với trường hợp sau khi đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà vẫn vi phạm.
