Chiều 10-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dân số và Luật Phòng bệnh.

Lo ngại về một thế hệ trẻ béo phì sớm, mắc bệnh sớm, kiệt sức sớm

Góp ý cho dự án Luật Phòng bệnh, đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) cho biết khoản 2 Điều 15 dự thảo Luật quy định Chính phủ quy định chi tiết về việc kiểm soát các yếu tố gây nguy cơ bệnh tật.

Đại biểu nhận xét nếu nghe qua, câu chữ này mang tính khái quát, bao trùm. Việc xây dựng một điều khoản kiểu “luật khung” như trên nhằm tạo điều kiện về không gian thể chế, để Chính phủ có thể linh hoạt, kịp thời trong thực thi. Tuy nhiên, ông cho rằng đây thực chất là một dạng ‘ủy quyền’ tuỳ nghi, không rõ phạm vi, không thời hạn và không có nội dung ràng buộc.

Theo đại biểu đoàn TP.HCM, nếu không xác định giới hạn ủy quyền, cơ quan hành pháp có thể hành động hoặc kéo dài triển khai vô thời hạn.

"Trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng, một ngày chậm trễ cũng có thể tạo thêm hàng nghìn ca bệnh mới, tăng gánh nặng cho ngành y và xã hội. Chúng ta hoàn toàn có thể bị quy là thiếu trách nhiệm nếu tiếp tục cho phép khoảng trống vô hình này tồn tại” - ông Nhân nói.

Ông cũng đồng thời cho rằng với luật này, không thể chỉ dừng lại ở việc trao quyền mà cần phải thiết kế năng lực thực thi, để cơ quan hành pháp không chỉ biết họ được phép làm gì, mà còn phải thực hiện như một mệnh lệnh bắt buộc.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân cũng cho biết hiện nay, chúng ta đang chứng kiến một thế hệ trẻ béo phì sớm, mắc bệnh sớm và kiệt sức sớm hơn.

Một trong những nguyên nhân đến từ môi trường tiêu dùng hàng ngày, khi không khó để mua những sản phẩm thực phẩm không có lợi cho sức khỏe như snack, nước ngọt, thức ăn nhanh. Những sản phẩm này chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, hay các sản phẩm chứa gia vị công nghiệp, chất điều vị tạo mùi “siêu ngon, khó cưỡng”..., có mặt trong các siêu thị và bao quanh khu vực học đường.

Những sản phẩm này không chỉ lập trình lại thói quen vị giác lệch chuẩn, mà việc sử dụng lâu dài còn dẫn tới thèm ăn liên tục và cuối cùng là béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa.

Những căn bệnh mãn tính đang gia tăng đáng báo động ở thanh thiếu niên, trong khi chi phí điều trị các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm tới 70% tổng chi phí y tế quốc gia.

“Thời kỳ dân số vàng sắp kết thúc nhưng tương lai sức khỏe của thế hệ trẻ vẫn bị lơ lửng bởi những khoảng trống thể chế chưa được lấp đầy” - ông Nhân lo ngại.

Kiến nghị cấm bán sản phẩm có dán nhãn cảnh báo cho trẻ dưới 16 tuổi

Đại biểu Nhân tiếp tục cho hay luật pháp không cấm niềm vui ẩm thực nhưng luật pháp phải định hướng tiêu dùng để bảo vệ môi trường sống an toàn - nơi lợi nhuận thương mại không được vượt trên sức khỏe cộng đồng.

Việc lập pháp theo hướng “luật khung”, “luật ống” có thể cần thiết để đảm bảo ổn định, nhưng trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng, mỗi hạt đường, mỗi giọt hương liệu tưởng chừng nhỏ nhưng hiệu ứng cộng hưởng của nó lại trở thành một “cơn sóng vị giác” cuốn đi sức khỏe của cả một thế hệ.

“Do đó, phạm vi ủy quyền tại điều khoản 2, Điều 15 cần được giới hạn rõ ràng và đó là trách nhiệm của Quốc hội, không thể phó mặc cho cơ quan hành pháp” - ông cho biết.

Cụ thể, đại biểu kiến nghị Quốc hội bổ sung ba nhóm nội dung cốt lõi vào dự thảo Luật. Khoản 2 Điều 15 cần được sửa theo hướng rõ ràng về trách nhiệm và thời hạn thực thi.

Theo đó, Chính phủ có trách nhiệm ban hành và định kỳ cập nhật danh mục các sản phẩm, yếu tố nguy cơ không có lợi cho sức khỏe. Quy định các biện pháp quản lý, bao gồm dán nhãn cảnh báo, hạn chế quảng cáo, kiểm soát phân phối trong cơ sở giáo dục và áp dụng chính sách thuế sức khỏe phù hợp. Trong 12 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực, Chính phủ, Bộ Y tế và các bộ liên quan phải hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết.

Thứ hai, cấm tiếp thị nhắm tới trẻ em dưới 16 tuổi trên mọi nền tảng, quy định vùng an toàn dinh dưỡng học đường. Theo đó, cấm bán và quảng cáo các sản phẩm có dán nhãn cảnh báo trong nhà trường theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, đồng thời phù hợp với thực tiễn của Việt Nam.

Thứ ba, xây dựng biểu thuế cho sản phẩm theo ngưỡng đường và chất béo, khuyến khích doanh nghiệp cải tiến sản phẩm, giảm thuế cho các sản phẩm tự nhiên, ít phụ gia. Cách làm này giúp chính sách tài chính song hành cùng chính sách y tế.