Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận thanh tra về việc chấp hành pháp luật trong cổ phần hóa, thoái vốn tại Tổng Công ty Vận tải thủy (nay là Tổng Công ty Vận Tải – CTCP).
Theo kết luận, ngày 28-12-2011, Thủ tướng phê duyệt phương án sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thuộc Bộ Giao thông vận tải (GTVT), trong đó có việc cổ phần hóa Tổng công ty vận tải thủy (VIVASO).
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ GTVT có quyết định phê duyệt giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa tại thời điểm 30-6-2013 là hơn 784,5 tỉ đồng, giá trị thực tế phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp là hơn 327,7 tỉ đồng…
Từ tháng 6-2014 đến tháng 3-2016, Bộ GTVT thực hiện 2 lần thoái vốn Nhà nước tại Tổng công ty Vận tải thủy CTCP (lần 1 thoái - 6.554.740 cổ phần tương ứng 20% vốn điều lệ vào tháng 4-2015 và lần 2 thoái 7.349.131 cổ phần tương ứng 22,42% vốn điều lệ vào tháng 3-2016).
Từ tháng 4-2016 đến nay, Tổng công ty Vận tải thủy - CTCP không còn vốn Nhà nước đầu tư và hoạt động theo mô hình Công ty cổ phần được quy định tại Luật Doanh nghiệp năm 2014.
Theo Thanh tra Chính phủ, trước khi xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hoá, VIVASO phải thực hiện việc xác nhận, đối chiếu công nợ và phải được khách nợ, chủ nợ ký biên bản, nhưng trong hồ sơ xác định giá trị doanh nghiệp chưa đảm bảo các yêu cầu này.
Cảng Hà Nội không theo dõi khoản công nợ phải thu của Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng trên sổ sách kế toán với số tiền hơn 16,3 tỉ đồng là vi phạm quy định, dẫn đến việc xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hoá, thoái vốn sai, mất vốn Nhà nước số tiền tương ứng.
Về việc kiểm kê đối với cảng Việt Trì, cảng Ninh Phúc, TTCP phát hiện Công ty Hợp danh Kiểm toán Việt Nam, VIVASO thực hiện kiểm kê, phân loại tài sản, thiếu danh mục cảng Việt Trì, cảng Ninh Phúc (dự án sử dụng vốn vay của Ngân hàng Thế giới), chưa xử lý dứt điểm tài sản với quyền sử dụng đất.
Ban chỉ đạo cổ phần hoá, Bộ GTVT trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án cổ phần hóa nhưng thiếu trách nhiệm không phát hiện hoặc cố tình không báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc không thể đồng thời thực hiện cổ phần hóa VIVASO và Công ty TNHH Vận tải và Xếp dỡ đường thủy nội địa với việc đầu tư nâng cấp cảng Việt Trì và cảng Ninh Phúc bằng nguồn vốn WB6.
Theo cơ quan thanh tra, Tổng công ty Vận tải thủy - CTCP khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép đã tự ý khai thác, sử dụng một phần cảng Việt Trì, cảng Ninh Phúc (trong giai đoạn 2015 - 2020) là vi phạm Luật Xây dựng, cần phải được các cơ quan chức năng xem xét xử lý theo quy định, thu về ngân sách nhà nước khoản lợi nhuận thu được.
Những việc làm trên đã dẫn đến phương án cổ phần hóa VIVASO thiếu chính xác, tài sản cảng Việt Trì, cảng Ninh Phúc đã hoàn thành từ năm 2015 nhưng đến nay vẫn chưa được bàn giao đưa vào khai thác, sử dụng theo quy định, nguy cơ lãng phí vốn đầu tư với số tiền gần 135 tỉ đồng.
"Để xảy ra tồn tại và hậu quả nêu trên thuộc trách nhiệm của Ban quản lý dự án, Cục Đường thủy nội địa Việt Nam, Bộ GTVT khi thực hiện đầu tư xây dựng (không có phương án bồi thường giải phóng mặt bằng, phương án khai thác sử dụng của dự án); VIVASO, Tổ giúp việc, đơn vị tư vấn, Ban chỉ đạo cổ phần hóa, Bộ GTVT khi thực hiện kiểm kê, phân loại tài sản và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về phương án cổ phần hóa không đúng quy định", Thanh tra Chính phủ kết luận.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ GTVT xem xét, xử lý trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm trong việc xây dựng phương án cổ phần hoá, xác định giá trị của doanh nghiệp để cổ phần hoá...
UBND TP Hà Nội xem xét, xử lý trách nhiệm của cá nhân, tổ chức có liên quan đến việc chậm có ý kiến về phương án xử lý ba lô đất khi cổ phần hóa của VIVASO; không kiểm tra, xử lý tình trạng xây dựng trái phép, không phép trên khu đất tại cảng Hà Nội tại Tổng công ty vận tải thủy.
Tổng thanh tra chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an và VKSND tối cao tiếp nhận hồ sơ từ cơ quan thanh tra về nội dung cổ phần hóa tại Tổng công ty vận tải thủy.
