Ngày 13-5, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng ký quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã, tổng diện tích khoảng 3.359,84 km².

Hà Nội lấy sông Hồng làm trục cảnh quan chủ đạo

Theo quy hoạch, dân số Hà Nội đến năm 2035 dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045 khoảng 15-16 triệu người; đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người. Giai đoạn sau năm 2085 cơ bản giữ ổn định quy mô dân số, khống chế mức tối đa không quá 20 triệu người nhằm bảo đảm mật độ dân cư phù hợp với khả năng chịu tải của đô thị.

Về sử dụng đất, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2035, đất xây dựng đô thị chiếm khoảng 40-45% tổng diện tích tự nhiên; đến năm 2045 nâng lên khoảng 45-50% theo mô hình phát triển “nén – xanh”.

Đáng chú ý, đến năm 2065, tỉ lệ đất xây dựng đô thị được nâng lên khoảng 55-60%. Diện tích còn lại sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì hành lang xanh, bảo tồn hệ sinh thái, phát triển rừng và bảo đảm tỉ lệ che phủ rừng trên 6,2% diện tích toàn thành phố.

Quy hoạch xác định Hà Nội phát triển theo cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái, văn hóa chủ đạo. Đây được xem là “xương sống” định hình không gian đô thị tương lai của Thủ đô.

Theo định hướng mới, hai bên sông Hồng sẽ được tái cấu trúc theo hướng sinh thái, văn hóa, đô thị dịch vụ. Thành phố sẽ từng bước chuyển đổi các cảng hàng hóa, cảng tổng hợp nằm trong khu vực trung tâm thành cảng du lịch, bến thủy nội địa phục vụ vận tải hành khách và phát triển du lịch đường sông.

Ngoài ra, Hà Nội cũng nghiên cứu bổ sung sân golf, học viện đào tạo golf tại các khu vực bãi sông Hồng, sông Đáy, sông Đuống cũng như vùng đồi núi phía Bắc, phía Tây và phía Nam thành phố. Việc phát triển các hạng mục này phải bảo đảm yêu cầu thoát lũ, giữ gìn hành lang xanh và cảnh quan tự nhiên.

Quy hoạch tổng thể cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm vùng của Hà Nội khi kết nối chặt chẽ với vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Theo định hướng phát triển, đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao và là trung tâm lớn về giáo dục, y tế, tài chính, đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực.

Đến năm 2045, Thủ đô được định vị là trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của châu Á – Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức, công nghệ và có chất lượng sống cao.

Xa hơn, đến năm 2065 sẽ hướng tới mục tiêu trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới. Đến năm 2085 và xa hơn, Hà Nội được kỳ vọng trở thành một trong những siêu đô thị bền vững tiêu biểu của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Phát triển mạng lưới đường sắt đô thị

Một trong những nội dung nổi bật của quy hoạch lần này là xác định hạ tầng giao thông và phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit Oriented Development – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) là động lực phát triển chủ đạo của Thủ đô trong nhiều thập niên tới.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ mở rộng mạnh mạng lưới đường sắt đô thị và các tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài hệ thống lên khoảng 1.153 km. Các tuyến này kết nối với vành đai, trục hướng tâm, cực tăng trưởng và các trung tâm lớn nhằm tái định hình không gian đô thị.

Thành phố cũng sẽ nghiên cứu đầu tư các tuyến metro liên kết với Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên… để hình thành mạng lưới giao thông vùng đồng bộ.

Đáng chú ý, Hà Nội dự kiến hình thành khoảng 5-10 trung tâm TOD cấp quốc gia và liên vùng; khoảng 20-30 trung tâm TOD cấp thành phố cùng 120-150 điểm TOD cấp khu vực.

Các khu vực quanh ga metro và các trục giao thông công cộng lớn sẽ được phép tăng mật độ xây dựng, nâng tầng cao công trình và tăng hệ số sử dụng đất. Theo định hướng quy hoạch, đây sẽ là các đô thị nén hiện đại, giúp tiết kiệm quỹ đất, tạo thêm không gian xanh và đồng thời tạo nguồn lực tài chính từ giá trị gia tăng đất đai để tái đầu tư hạ tầng.

Bên cạnh phát triển trên mặt đất, Hà Nội sẽ tổ chức không gian đô thị theo mô hình đa tầng gồm ngầm – mặt đất – trên cao. Thành phố tập trung phát triển hệ thống không gian ngầm kết hợp bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, công trình công cộng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Đặc biệt, các bể chứa nước ngầm, hệ thống thoát nước đa năng dưới công viên và các tuyến giao thông sẽ được xây dựng nhằm giải quyết tình trạng úng ngập đô thị vốn là bài toán nan giải nhiều năm qua.

Theo quy hoạch, tỉ lệ ngầm hóa tại khu vực lõi đô thị sẽ được nâng lên trên 40%.

Ngoài hệ thống metro, Hà Nội cũng định hướng phát triển thêm cảng hàng không quốc tế thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, thuộc địa bàn Ứng Hòa – Chuyên Mỹ, công suất dự kiến 30-50 triệu khách/năm.

Sân bay này được quy hoạch theo mô hình “đô thị sân bay”, gắn với logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại. Trong khi đó, sân bay Hòa Lạc và Gia Lâm cũng sẽ được nghiên cứu khai thác theo mô hình lưỡng dụng.

Quy hoạch mới đồng thời đặt Hà Nội vào vị trí trung tâm của nhiều hành lang kinh tế quốc tế như Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh; Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh; Hà Nội – Thái Nguyên – Cao Bằng hay Điện Biên – Sơn La – Hòa Bình – Hà Nội.