Đề xuất cho TP.HCM được phát hành trái phiếu quốc tế

Ngày 10-4, Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, tại đoàn TP.HCM, đại biểu Trương Minh Huy Vũ đề xuất cần xây dựng một "bản đồ" huy động nguồn lực tổng thể cho giai đoạn 2026-2031.

Theo ông Vũ, báo cáo Chính phủ cho thấy trong 5 năm tới, nền kinh tế cần huy động một khoản vốn đầu tư lớn; riêng vốn đầu tư công đã khoảng 8,2 triệu tỉ đồng- một con số rất lớn.

Tuy nhiên, cấu trúc huy động vốn hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hai kênh truyền thống là đầu tư công và tín dụng ngân hàng.

Trong khi đó, cả hai kênh này đều đang bộc lộ những khó khăn. Đầu tư công gặp nhiều điểm nghẽn về giải ngân; còn tín dụng ngân hàng đã ở mức cao so với GDP, khiến chúng ta khó huy động thêm được.

Từ thực tế đó, ông Trương Minh Huy Vũ đề xuất cần chuyển trọng tâm sang phát triển các kênh huy động vốn mới, đặc biệt là thị trường vốn, bao gồm trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu địa phương, trái phiếu công trình. Cùng với đó là kênh huy động qua các trung tâm tài chính và mở rộng hợp tác công - tư (PPP).

“Cần xác định đây là ba kênh trọng tâm, nhằm giảm áp lực cho hai kênh truyền thống”- ông Vũ nói.

Ông Trương Minh Huy Vũ cũng nhấn mạnh hiện nay chúng ta đang thiếu một bản đồ tổng hợp nguồn lực của tất cả các kênh huy động nguồn lực.

“Có lúc chúng ta đẩy nhanh được đầu tư công, nhưng có lúc không; có lúc kêu gọi được vốn đầu tư nước ngoài nhanh, nhưng có lúc rất khó, đặc biệt ở những thời điểm thị trường vốn khó khăn”- ông Vũ phân tích và đề xuất cần xây dựng một bản đồ huy động vốn tổng thể, ngoại trừ con số 8,2 triệu tỉ vốn đầu tư công đã được hoạch định.

Ngoài ra, ông Vũ cũng nhận xét hiện PPP đang tập trung chủ yếu vào mảng giao thông trong khi mô hình PPP rất đa dạng, ví dụ, PPP về năng lượng hay PPP về CNTT, hạ tầng số. Đại biểu đề xuất cần nghiên cứu đề xuất đưa vào luật hóa một số mô hình PPP quan trọng.

‘Nói TP.HCM có hay không có tiền đều đúng’

Trao đổi về nội dung này, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đánh giá đề xuất của ông Vũ có nhiều điểm mới. “Tiền, bây giờ nói TP.HCM có hay không có tiền đều đúng”- ông Trần Lưu Quang nói.

Bí thư Thành ủy TP.HCM thông tin nhu cầu đầu tư công trong nhiệm kỳ này của TP khoảng hơn 3 triệu tỉ đồng, nhưng mới chỉ xoay xở được khoảng 1,3 triệu tỉ đồng. Đây là minh chứng cho việc TP thiếu tiền.

Nhưng ở một khía cạnh khác, TP cũng “nhiều tiền lắm”, khi triển khai các hình thức hợp tác công- tư (PPP), đặc biệt là hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao). Hiện nhiều dự án lớn tại TP.HCM đang triển khai theo hình thức này, theo Bí thư Thành ủy TP.HCM.

Ông Trần Lưu Quang đánh giá một ưu điểm quan trọng của PPP là thủ tục được rút ngắn đáng kể.

“Nhờ Nghị quyết 260 của Quốc hội, chúng ta giải quyết thủ tục nhanh gấp bốn lần so với một dự án đầu tư công bình thường”- ông nói.

Từ thực tiễn này, ông nhấn mạnh đề xuất của đại biểu Trương Minh Huy Vũ về việc xây dựng “bản đồ huy động nguồn lực” rất hay. Cách tiếp cận này giúp trả lời câu hỏi căn bản trong từng giai đoạn nên huy động vốn bằng cách nào, phát hành trái phiếu địa phương, trái phiếu doanh nghiệp hay đẩy mạnh PPP.

“Tôi nghĩ trong khuôn khổ bình diện quốc gia cũng có thể là một mô hình, một cách ứng dụng. Nhưng đối với TP.HCM bây giờ, hoạch định cách chúng ta lấy tiền từ đâu để làm là một câu chuyện rất tốt”- ông nói.

Ưu điểm khác, theo ông Trần Lưu Quang, một khi đã chọn được hình thức để huy động tiền đồng nghĩa với việc chúng ta tiên lượng được chúng ta sẽ làm thế nào về mặt thủ tục.

Đề xuất cho TP.HCM phát hành trái phiếu quốc tế

Đại biểu Trương Minh Huy Vũ cũng cho biết nhu cầu về vốn của các TP lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng là rất lớn. Ông dẫn chứng nhu cầu huy động vốn đầu tư mỗi năm của TP.HCM khoảng 1-1,2 triệu tỉ đồng, trong khi vốn đầu tư công chỉ đáp ứng khoảng hơn 20%.

Ông Vũ giả định nếu xét TP.HCM như một doanh nghiệp, nếu đi vay nợ, TP.HCM có “hồ sơ” rất tốt: Quy mô 3 triệu tỉ đồng, GRDP 2025 khoảng 200 triệu/người, đứng đầu trong danh sách các thành phố trực thuộc trung ương, cách xa Hà Nội và Hải Phòng. Như vậy, TP có khả năng đi vay tiền, phát hành trái phiếu là rất cao.

Dù vậy, ông Vũ đánh giá cơ chế huy động vốn hiện còn nhiều hạn chế, TP chưa được phép phát hành trái phiếu quốc tế.

Kiến nghị sau đó, đại biểu đoàn TP.HCM đề xuất cần xem xét cho TP.HCM có thể phát hành trái phiếu quốc tế, đưa nội dung này vào dự thảo nghị quyết đặc thù về tài chính; hoặc đưa vào Luật Đô thị đặc biệt.

Đồng thời, lựa chọn một số dự án trọng điểm, một số công trình quy mô lớn, như các công trình liên quan đến metro, để triển khai thí điểm cho phép TP có thể trực tiếp thương thảo, đàm phán với các nhà đầu tư quốc tế, phát hành trái phiếu quốc tế.

Với đề xuất này, Bí thư Trần Lưu Quang cho biết sẽ đưa nội dung cho phép TP.HCM phát hành trái phiếu địa phương ra thị trường quốc tế vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.

Ông đề nghị đại biểu Vũ nghiên cứu trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất, TP.HCM cần cơ chế gì, xin ở đâu để được phát hành. Thứ hai, TP sẽ phát hành ra thị trường quốc tế cái gì để nhà đầu tư quốc tế chịu bỏ tiền mua trái phiếu?

“Mình đừng có tham, thí điểm làm một, hai cái gì đó để vừa làm vừa rút kinh nghiệm thì chắc dễ được chấp nhận hơn”- ông Trần Lưu Quang nói thêm.